Hekim ile hasta arasındaki ilişki, hukuki niteliği itibarıyla çoğunlukla bir vekalet sözleşmesine dayanır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun vekalet sözleşmesini düzenleyen hükümleri uyarınca, hekim hastasına karşı yüksek bir özen borcu altındadır. Ancak tedavi süreci, yalnızca hekimin müdahalesinden ibaret olmayan, hastanın da aktif katılımını gerektiren iki taraflı bir işbirliğidir. Sağlık hizmetlerinin doğası gereği, cerrahi müdahale veya tıbbi tedavi sonrasındaki takip süreci hayati önem taşır. Uygulamada en sık karşılaşılan sorunlardan biri, hastaların planlanan kontrol randevularına gelmemesidir. Peki, kontrole gelmeyen bir hastada hekim kendini hukuken nasıl korur? Bu makalede, tıbbi uygulama hatası (malpraktis) iddialarına karşı hekimlerin alabileceği önlemleri hukuki dayanaklarıyla açıklayacağız.
1. Tedavi İlişkisinde “Müterafık Kusur” ve Hasta Sorumluluğu
Hukukumuzda hekimin sorumluluğu kusur esasına dayanır. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere, hekimin meslek alanı içinde olan tüm kusurları, hafif de olsa, sorumluluk doğurabilir. Ancak bu durum, hastanın kendi sağlığı üzerindeki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Hastanın tıbbi önerilere uymaması, ilaçlarını düzenli kullanmaması veya kontrol randevularını aksatması, Türk Borçlar Kanunu’nun 52. maddesi kapsamında “müterafık kusur” (ortak kusur) olarak nitelendirilir. Hasta Hakları Yönetmeliği hükümleri gereğince de hastanın tedavi planına uyma yükümlülüğü mevcuttur. Hastanın kendi ihmalinden kaynaklanan zararlardan hekimin sorumlu tutulması mümkün değildir; bu durum hekimin tazminat sorumluluğunu tamamen kaldırabilir veya tazminat miktarında ciddi indirim sebebi teşkil edebilir.
2. Hekimin Hukuken Korunması İçin Atması Gereken Somut Adımlar
Olası bir malpraktis davasında ispat yükü hayati önem taşır. Hekimin, üzerine düşen özen borcunu yerine getirdiğini ve hastanın kendi ihmaliyle kontrole gelmediğini kanıtlayabilmesi için şu hukuki adımları atması gerekir:
Aydınlatılmış Onam Formunda Kontrol Sürecinin Belirtilmesi
Tedavi veya operasyon öncesinde hastaya imzalatılan aydınlatılmış onam formlarında, takip ve kontrol muayenelerinin önemi açıkça yazılmalıdır. Formda, “Tedavi sonrasında planlanan kontrollere gelinmemesi halinde karşılaşılabilecek riskler ve komplikasyonlar hakkında tarafıma ayrıntılı bilgi verilmiştir” şeklinde bir ibarenin yer alması, hekimin aydınlatma yükümlülüğünü tam olarak yerine getirdiğinin en somut delili olacaktır.
Tıbbi Kayıtların Detaylı ve Eksiksiz Tutulması
Hukuki uyuşmazlıklarda tıbbi kayıtlar en güçlü ispat aracıdır. Hekim, hastanın epikriz raporuna veya klinik takip kartına kontrol tarihini gün, ay ve yıl olarak açıkça kaydetmelidir. Örneğin; “10 gün sonra (Tarih belirtilerek) yara yeri takibi ve enfeksiyon kontrolü için kontrol randevusu planlandı, hastaya sözlü ve yazılı olarak tebliğ edildi” şeklinde net ifadeler tercih edilmelidir.
Randevuya Gelmeme Durumunun Belgelenmesi
Hastanın kontrol gününde randevusuna gelmemesi halinde, bu durum hastane bilgi yönetim sistemine (HBYS) ve fiziki hasta dosyasına derhal işlenmelidir. Dosyaya “Hasta planlanan kontrol randevusuna gelmemiştir” şerhinin düşülmesi gerekir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında, bu tür resmi ve elektronik kayıtların varlığı hekim lehine en önemli ispat vasıtası olarak kabul edilmektedir.
İletişim ve Hatırlatma Girişimlerinin Kayıt Altına Alınması
Hayati veya ciddi komplikasyon riski barındıran durumlarda, hastanın kontrole gelmemesi halinde klinik veya hastane personeli aracılığıyla hastaya ulaşılmaya çalışılmalıdır. Yapılan telefon aramaları, gönderilen SMS’ler veya e-postalar arşivlenmelidir. Bu adımlar, hekimin özen yükümlülüğünü son ana kadar titizlikle sürdürdüğünün göstergesidir.
Sonuç
Hekim ve hasta arasındaki tedavi süreci ortak bir sorumluluk zemininde yürütülür. Hekimin tıbbi standartlara uygun hareket etmesi ne kadar yasal bir zorunluluksa, hastanın da tedavi ve kontrol planına uyması o derece hukuki bir yükümlülüktür. Hekimlerin aydınlatılmış onam süreçlerini doğru yönetmesi, tıbbi kayıtları eksiksiz tutması ve hastanın kontrole gelmediğini belgelemesi, olası adli süreçlerde hak kayıplarının önüne geçecektir.
Anahtar Kelime : kontrole gelmeyen hasta hekim hukuken korur
