Özel hastanelerde tedavi gören hastaların başka bir sağlık kuruluşuna sevk edilmesi, hem tıbbi zorunluluklar hem de hastanın hakları bakımından son derece hassas bir süreçtir. Sağlık mevzuatımız uyarınca özel hastaneler, kendilerine başvuran hastaların tedavisini yürütmekle yükümlü olmakla birlikte, tıbbi donanım veya uzmanlık yetersizliği gibi durumlarda hastayı sevk etme hakkına ve bazı hallerde zorunluluğuna sahiptir. Ancak bu sevk işleminin hukuka uygun kabul edilebilmesi için belirli kanuni şartların eksiksiz yerine getirilmesi gerekmektedir.
Tıbbi Zorunluluk ve Acil Durum Hali
Özel hastanelerde hastanın sevk edilmesinin en temel hukuki gerekçesi tıbbi zorunluluk halidir. Özel Hastaneler Yönetmeliği ve Sağlık Bakanlığı’nın ilgili mevzuat hükümlerine göre, hastanın mevcut durumu hastanenin imkanlarını aşıyorsa veya ileri tetkik ve tedavi gerektiriyorsa sevk kararı alınabilir.
Ancak acil tıbbi durumlarda hastanın durumu stabilize edilmeden (hayati tehlikesi kontrol altına alınmadan) başka bir kuruma sevk edilmesi hukuka aykırıdır. Acil Sağlık Hizmetleri Yönetmeliği doğrultusunda, durumu acil olan her hastaya ilk tıbbi müdahale, ödeme gücü veya hastane kapasitesi gözetilmeksizin derhal yapılmak zorundadır. Hastanın vital bulguları sevk için uygun hale getirilmeden yapılan nakiller, hastanenin ve sorumlu hekimin hukuki sorumluluğunu doğurur.
Aydınlatılmış Onam ve Bilgilendirme Yükümlülüğü
Hasta Hakları Yönetmeliği uyarınca, hastanın veya yasal temsilcisinin sevk süreci hakkında eksiksiz bilgilendirilmesi esastır. Hekim ve hastane yönetimi şu hususlarda hastayı bilgilendirmekle yükümlüdür:
- Sevkin Gerekçesi: Hastanın neden mevcut hastanede tedavi edilemediği ve sevk edilmesinin tıbbi nedenleri,
- Sevk Edilecek Kurum: Sevkin gerçekleştirileceği hastanenin imkanları ve nakil süreci,
- Olası Riskler: Transfer esnasında veya sonrasında doğabilecek tıbbi riskler.
Hastanın veya yakınlarının özgür iradesiyle verdiği aydınlatılmış onam alınmadan yapılan sevk işlemleri (hayati bir tıbbi zorunluluk ve hastanın bilincinin kapalı olması gibi istisnai durumlar hariç) hasta hakları ihlali sayılır.
Sevk Sürecinde Özel Hastanenin Sadakat ve Özen Borcu
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde özel hastane ile hasta arasındaki hukuki ilişki genel olarak teşhis ve tedavi sözleşmesi (vekalet sözleşmesi) niteliğindedir. TBK m. 506 uyarınca vekil, üstlendiği işi basiretli bir vekil gibi özenle yürütmek zorundadır. Bu özen borcu sevk sürecinde de aynen geçerlidir.
Sevk işleminin güvenli bir şekilde tamamlanabilmesi için hastanenin uyması gereken temel yükümlülükler şunlardır:
- Uygun Ulaşım ve Ekipman Temini: Hastanın durumuna uygun bir ambulansın (tıbbi donanımlı ve gerekli sağlık personeli eşliğinde) organize edilmesi,
- 112 Acil Komuta Kontrol Merkezi İle Koordinasyon: Nakil yapılacak hastaneden kabul onayının önceden alınmış olması,
- Tıbbi Evrakların Eksiksiz Teslimi: Hastanın epikriz raporu, yapılan tetkik ve tahlil sonuçları ile takip notlarının eksiksiz biçimde sevk edilen kuruma iletilmesi.
Hukuki Sorumluluk ve Yargıtay’ın Yaklaşımı
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere, sağlık kuruluşlarının ve hekimlerin tıbbi müdahale sırasında gösterdiği özen kadar, sevk ve nakil aşamasında gösterdiği özen de hayati önem taşır. Hatalı veya gecikmeli sevk, yetersiz tıbbi ekipmanla yapılan nakil ya da gidilecek hastaneyle koordinasyon kurulmadan gerçekleştirilen sevkler sonucunda hastanın zarara uğraması durumunda tazminat sorumluluğu doğmaktadır.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 49 uyarınca, kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren kimse, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Sevk hatası nedeniyle hastanın engel oranının artması, tedavinin gecikmesi veya hastanın vefat etmesi durumunda, hastanın ve yakınlarının maddi ve manevi tazminat davası açma hakkı bulunmaktadır.
Sonuç
Özel hastanelerden hasta sevki, sadece idari bir yer değiştirme işlemi değil; hastanın yaşam hakkını ve vücut bütünlüğünü doğrudan etkileyen hukuki bir süreçtir. Sağlık çalışanlarının ve hastane yönetimlerinin tıbbi gereklilikleri, aydınlatma yükümlülüğünü ve organizasyon özenini tam olarak yerine getirmesi; hastaların ise haklarını bilerek hareket etmesi hem hukuki uyuşmazlıkları önleyecek hem de hasta güvenliğini üst seviyeye çıkaracaktır.
Anahtar Kelime : ozel hastanede sevk
