Sağlık hizmeti alırken hepimiz en doğru teşhis ve en etkili tedaviyi bekleriz. Ancak bazen, hekimlerin veya sağlık kuruluşlarının bilgi, deneyim eksikliği ya da özensizliği nedeniyle istenmeyen sonuçlar ortaya çıkabilir. “Tıbbi malpraktis” olarak adlandırılan bu durum, hastanın zarar görmesiyle sonuçlanan hatalı tıbbi uygulamaları ifade eder. Bu yazıda, yanlış tedavi (malpraktis) tazminat davasının ne olduğunu, hangi durumları kapsadığını, dava sürecinin nasıl işlediğini ve konuyla ilgili sıkça sorulan soruları ele alacağız.
Yanlış Tedavi (Malpraktis) Nedir ve Kapsamı Nelerdir?
Malpraktis, bir sağlık personelinin mesleğini icra ederken güncel tıp biliminin standartlarına ve genel kabul görmüş tecrübelere aykırı hareket etmesi sonucu hastaya zarar vermesidir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere, hekimin sorumluluğu kusura dayalı bir sorumluluktur. Yani, tazminat talep edilebilmesi için ortada hekimin kusurlu bir eylemi, bu eylemden kaynaklanan bir zarar ve eylem ile zarar arasında bir neden-sonuç (illiyet) bağı bulunmalıdır.
Malpraktis kapsamına girebilecek bazı durumlar şunlardır:
- Yanlış Teşhis: Hastalığın yanlış veya eksik teşhis edilmesi sonucu tedavinin gecikmesi veya yanlış uygulanması.
- Hatalı Tedavi: Yanlış ilaç verilmesi, hatalı ameliyat tekniği seçilmesi, ameliyat sırasında vücutta yabancı cisim unutulması gibi durumlar.
- Aydınlatma Yükümlülüğünün İhlali: Hastanın, uygulanacak tedavi ve olası riskleri hakkında yeterince bilgilendirilmeden rızasının alınması. Yargıtay kararlarına göre aydınlatılmış onamın ispat yükü hekime aittir.
- Organizasyon Kusurları: Hastanenin hijyen standartlarına uymaması, yetersiz personel veya ekipman bulundurması gibi organizasyonel eksiklikler.
Önemle belirtmek gerekir ki, her olumsuz sonuç malpraktis değildir. Tıp biliminin kabul ettiği riskler dahilinde, öngörülmesine rağmen engellenemeyen ve hekimin bir kusuru olmadan ortaya çıkan durumlara “komplikasyon” denir ve bu durumlarda hekimin sorumluluğu doğmaz.
Tazminat Davası Süreci Nasıl İşler?
Yanlış tedavi nedeniyle tazminat davası açma süreci, tedavinin yapıldığı sağlık kuruluşunun niteliğine göre farklılık gösterir.
1. Başvuru ve Görevli Mahkeme
- Özel Sağlık Kuruluşları ve Bağımsız Çalışan Hekimler: Bu durumlarda açılacak davalarda görevli mahkeme genellikle Tüketici Mahkemeleridir. Dava, davalının (hekim veya hastane) yerleşim yerinde veya tedavinin yapıldığı yerde açılabilir.
- Kamu Hastaneleri (Devlet, Üniversite vb.): Kamuda çalışan sağlık personelinin hatalarından kaynaklanan davalar doğrudan personele değil, ilgili idareye (Örn: Sağlık Bakanlığı) karşı açılır. Bu davalarda görevli mahkeme İdare Mahkemeleridir. Dava açmadan önce, zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıl içinde ilgili idareye yazılı olarak başvurarak zararın tazmin edilmesi istenmelidir. İdarenin talebi reddetmesi veya 30 gün içinde cevap vermemesi halinde dava açma süresi başlar.
2. Delillerin Toplanması ve Bilirkişi İncelemesi
Malpraktis davalarında ispat yükü davacı olan hastadadır. Dava sürecinde hasta dosyaları, tetkik sonuçları, raporlar gibi tüm tıbbi belgeler delil niteliği taşır. Mahkeme, dosyayı Adli Tıp Kurumu’na veya üniversitelerin ilgili anabilim dallarından seçilecek uzman hekimlerden oluşan bir bilirkişi heyetine göndererek tıbbi bir hata olup olmadığını, varsa kusur oranını tespit ettirir. Bilirkişi raporu, davanın sonucunu büyük ölçüde etkileyen en önemli delillerdendir.
3. Tazminatın Belirlenmesi
Yapılan yargılama sonucunda mahkeme, hekimin veya sağlık kuruluşunun kusurlu olduğuna kanaat getirirse, uğranılan zarara göre tazminata hükmeder. Bu tazminat iki türlü olabilir:
- Maddi Tazminat: Tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından veya yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan zararları kapsar.
- Manevi Tazminat: Hastanın, hatalı tedavi nedeniyle yaşadığı acı, elem ve ızdırap için talep edilen tazminattır. Manevi tazminatın miktarı, olayın özelliklerine göre hakim tarafından takdir edilir.
Sık Sorulan Sorular
Dava Açma Süresi (Zamanaşımı) Ne Kadardır?
Zamanaşımı süreleri, davanın hukuki dayanağına göre değişir. Özel hastanelere karşı vekalet sözleşmesine dayalı olarak açılacak davalarda zamanaşımı genellikle 5 yıldır. Haksız fiil hükümlerine dayanılması halinde ise zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl ve her halde fiilin işlendiği tarihten itibaren 10 yıldır. Kamu hastanelerine karşı açılacak tam yargı davalarında ise zararın öğrenilmesinden itibaren 1 yıl ve her halde 5 yıl içinde önce idareye başvurulmalıdır.
Hangi Durumlarda Dava Açılabilir?
Teşhis, tedavi veya bakım sürecinde standart tıbbi uygulamanın yapılmaması, bilgi ve beceri eksikliği veya özensizlik sonucu hastanın bedensel veya ruhsal olarak zarara uğradığı durumlarda dava açılabilir.
Dava Sürecinde Avukat Desteği Gerekli midir?
Malpraktis davaları, tıp ve hukuk bilgisini bir arada gerektiren karmaşık ve teknik süreçlerdir. Hak kaybı yaşamamak ve süreci doğru yönetmek adına sağlık hukuku alanında uzman bir avukattan destek alınması büyük önem taşır.
Anahtar Kelime : sağlık hukuku
