Hasta ile hekim arasındaki ilişki, karşılıklı güven esasına dayanan ve hukuki olarak genellikle bir vekalet sözleşmesi niteliği taşıyan özel bir ilişkidir. Bu ilişkinin temel amacı, hastanın sağlığına kavuşması veya mevcut durumunun iyileştirilmesidir. Ancak bazı durumlarda, çeşitli sebeplerle bu ilişkinin devamı mümkün olmayabilir. Peki, böyle bir durumda hekimin başlanmış bir tedaviyi sonlandırma hakkı var mıdır? İzmir özelinde ve genel hukuk kuralları çerçevesinde bu hassas konuyu ele alalım.
Hekimin Tedaviyi Sonlandırma Hakkının Hukuki Dayanağı
Türk hukuk sisteminde hekimin tedaviyi sonlandırma hakkı, mutlak ve sınırsız bir hak değildir. Bu hak, belirli koşulların varlığına bağlıdır ve hem hekimin mesleki özerkliğini hem de hastanın sağlık hakkını koruyacak bir denge gözetilerek düzenlenmiştir. Konuyla ilgili temel yasal düzenlemeler Tıbbi Deontoloji Tüzüğü ve Hekimlik Meslek Etiği Kuralları‘dır. Bu metinler, hekimin hangi şartlar altında tedaviyi bırakabileceğine dair önemli ilkeler içerir.
Tıbbi Deontoloji Tüzüğü’nün ilgili maddeleri uyarınca, hekim mesleki veya şahsi sebeplere dayanarak başlanmış bir tedaviyi bitirmeden hastasını bırakabilir. Ancak bu hakkın kullanımı keyfi olamaz ve belirli sorumlulukları beraberinde getirir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da hekimin özen yükümlülüğü ve hastanın zarar görmemesi ilkesi ön planda tutulmaktadır.
Tedaviyi Yarıda Kesmenin Şartları Nelerdir?
Bir hekimin tedaviyi sonlandırabilmesi için belirli koşulların bir arada bulunması gerekmektedir. Bu şartlar, hasta mağduriyetini önlemeyi amaçlar:
- Hastanın Sağlığının Tehlikeye Girmemesi: Hekimin tedaviyi bırakma kararının en temel şartı, bu durumun hastanın hayatını tehlikeye atmaması veya sağlığına kalıcı bir zarar vermeyecek olmasıdır. Tedavinin kesilmesinin hasta için ciddi riskler oluşturduğu durumlarda, hekim yeni bir meslektaş görevlendirilene kadar tedaviyi sürdürmekle yükümlüdür.
- Hastanın Önceden Bilgilendirilmesi: Hekim, tedaviyi bırakma kararını makul bir süre öncesinde hastaya veya hasta yakınlarına bildirmekle yükümlüdür. Bu bildirim, hastanın kendine yeni bir hekim bulabilmesi için yeterli zamanı tanıyan bir süreyi kapsamalıdır.
- Başka Bir Hekimin Varlığı: Hekimin tedaviyi sonlandırabilmesi için hastanın başvurabileceği başka bir hekimin veya sağlık kuruluşunun bulunması kritik bir öneme sahiptir. Özellikle acil durumlarda veya hastanın başka bir hekime ulaşma imkanının olmadığı yerlerde bu hak kullanılamaz.
- Tıbbi Kayıtların Devri: Tedaviyi bırakan hekim, hastanın o ana kadarki teşhis ve tedavi sürecine ilişkin tüm gözlem notlarını ve tıbbi kayıtları, tedaviyi devralacak olan yeni hekime eksiksiz bir şekilde iletmekle sorumludur.
Hangi Durumlar Tedaviyi Bırakmak İçin Geçerli Sebep Sayılabilir?
Mevzuat, “mesleki ve şahsi sebepler” gibi genel ifadeler kullanmakla birlikte, uygulamada bazı durumlar hekimin tedaviyi sonlandırması için haklı gerekçe olarak kabul edilebilir:
- Güven İlişkisinin Sarsılması: Hasta veya hasta yakınlarının hekime yönelik hakaret, tehdit veya şiddet içeren davranışları, aradaki güven ilişkisini temelden sarsacağı için geçerli bir sebep olarak kabul edilir.
- Hastanın Tedaviye Uyumsuzluğu: Hastanın hekimin tavsiyelerine ve tedavi planına sürekli olarak uymaması, tedavinin başarısını olumsuz etkiliyorsa, bu durum da bir gerekçe olabilir.
- Mesleki Yetersizlik Hissi: Hekim, vakanın kendi uzmanlık alanını aştığını veya mevcut tıbbi donanımın yetersiz kaldığını düşünüyorsa, hastanın daha donanımlı bir merkeze veya farklı bir uzmana sevkini isteyerek tedaviyi sonlandırabilir.
- Tedavinin Faydasız Olması: Uygulanan tedavinin artık hastaya bir fayda sağlamadığı ve tıbben yapılacak bir şey kalmadığı kanaati oluşmuşsa, hekim faydasız tedaviyi sürdürmek zorunda değildir.
Acil Durumlar ve Resmi Görevler İstisnadır
Unutulmamalıdır ki, hekimin tedaviyi yarıda kesme hakkı, acil yardım, resmi veya insani görevlerin ifası gibi durumları kapsamaz. Acil tıbbi müdahale gerektiren hallerde, hekimin mesleki veya şahsi hiçbir sebep öne sürerek hastaya bakmaktan kaçınma hakkı bulunmamaktadır. Kamu hastanelerinde çalışan hekimler için ise hizmetten çekilme prosedürleri, özel çalışan hekimlere göre daha farklı ve idarenin onayına bağlı süreçler içerebilir.
Sonuç olarak, hekimin tedaviyi yarıda kesme hakkı kanunlarla düzenlenmiş istisnai bir haktır. Bu hakkın kullanımı, her şeyden önce hastanın sağlık hakkının korunması, mağduriyet yaşanmaması ve tedavinin aksamadan başka bir hekim tarafından devam ettirilmesi koşullarına sıkı sıkıya bağlıdır.
Anahtar Kelime : doktorun tedavisini kesme hakkı
