Dijitalleşen sağlık dünyasında, hastanelerde yürütülen teşhis ve tedavi süreçlerinin neredeyse tamamı Hastane Bilgi Yönetim Sistemi (HBYS) adı verilen yazılımlar üzerinden yönetilmektedir. Hekimlerin sisteme girdikleri veriler, hastaya yazılan ilaçlar, istenen tetkikler ve bu tetkiklerin sonuçlanma süreleri gibi her türlü işlem, sistemde kalıcı birer dijital ayak izi bırakır. “Log kaydı” olarak adlandırılan bu dijital izler, hem hastaların hak arama süreçlerinde hem de hekimlerin kendilerini savunmalarında hayati bir öneme sahiptir. Peki, tıp hukuku uyuşmazlıklarında hastane bilgi sistemindeki log kayıtları delil olabilir mi?
Elektronik Verilerin Hukuki Niteliği ve HMK m. 199
Hukuk sistemimizde bir davanın çözüme kavuşturulabilmesi için iddiaların somut delillerle ispatlanması gerekir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 199. maddesinde “belge” kavramı tanımlanmıştır. Bu madde uyarınca; uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli elektronik ortamdaki veriler ve bunlara benzer bilgi taşıyıcıları hukuken “belge” niteliğindedir. Dolayısıyla, HBYS sunucularında tutulan log kayıtları, mahkemeler huzurunda doğrudan birer elektronik delil veya delil başlangıcı olarak kabul edilmektedir.
Malpraktis (Tıbbi Uygulama Hatası) Davalarında Log Kayıtlarının Rolü
Tıbbi müdahaleden kaynaklanan tazminat ve ceza davalarında, kusur durumunun belirlenmesi için zamanlama ve müdahale sırası kritik önem taşır. HBYS log kayıtları, bu uyuşmazlıklarda adeta bir “kara kutu” görevi görür. Mahkemeler ve adli tıp heyetleri, şu hususları tespit etmek için log kayıtlarına başvurmaktadır:
- Zaman Damgası: Doktorun hastanın dosyasını hangi saniyede açtığı, acil bir durumda laboratuvar veya görüntüleme sonuçlarının ne zaman sisteme düştüğü ve hekim tarafından ne zaman onaylandığı tam olarak belirlenir.
- Tedavi Direktifleri (Order): Hekimin hemşireye veya ilgili sağlık personeline verdiği tedavi talimatlarının (order) sisteme girilme saati ve bu talimatın uygulanma zamanı netleştirilir.
- Yetki ve Sorumluluk: İlgili sisteme hangi personelin kendi kullanıcı adı ve şifresiyle giriş yaparak işlem gerçekleştirdiği tespit edilir.
Bu veriler, hekimin zamanında müdahale edip etmediğini ya da hastanenin organizasyonel bir kusurunun (örneğin sistem yavaşlığı veya teknik aksaklıklar nedeniyle gecikme) bulunup bulunmadığını nesnel bir şekilde ortaya koyar.
Hasta Mahremiyeti ve Kişisel Verilerin Korunması (KVKK)
Sağlık verileri, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında özel nitelikli kişisel veri olarak kabul edilmektedir. HBYS üzerindeki log kayıtları, sadece tedavi hatalarında değil, hasta mahremiyetinin ihlal edildiği durumlarda da en güçlü ispat aracıdır. Bir hastanın tıbbi dosyasına, tedavisiyle ilgisi olmayan bir hastane çalışanının veya başka bir üçüncü kişinin erişim sağlayıp sağlamadığı ancak log kayıtlarının incelenmesiyle anlaşılabilir. Yetkisiz erişimlerin tespiti halinde, Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) ilgili maddeleri uyarınca kişisel verileri hukuka aykırı olarak ele geçirme suçu gündeme gelebilmektedir.
Yargıtay İçtihatlarında Log Kayıtlarının Değerlendirilmesi
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere, elektronik ortamda tutulan sistem logları, bilgisayar açılış-kapanış verileri ve veri tabanı işlem geçmişleri, maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasında son derece güvenilir delillerdir. Yüksek mahkeme, tarafların iddiaları ile sistem kayıtlarının çelişmesi durumunda, adli bilişim uzmanlarından oluşan bilirkişi heyetleri aracılığıyla doğrudan ana sunucular (server) üzerinde inceleme yapılmasını ve log kayıtlarının doğruluğunun denetlenmesini şart koşmaktadır.
Burada hastane yönetimlerinin de önemli bir sorumluluğu bulunmaktadır. Yargıtay kararlarına göre, sistem kayıtlarının güvenli bir şekilde saklanması, geriye dönük olarak değiştirilememesi veya silinememesi hastanenin işletme sorumluluğunun bir parçasıdır. Log kayıtlarının tahrif edilmesi veya mahkemeye sunulamaması, hastane aleyhine bir kusur karinesine yol açabilmektedir.
Sonuç
Hastane Bilgi Yönetim Sistemindeki log kayıtları, modern tıp hukukunun en tarafsız ve güvenilir delil araçlarından biridir. Bu kayıtlar, haksız suçlamalarla karşı karşıya kalan hekimleri koruduğu gibi, tıbbi ihmal veya gizlilik ihlali nedeniyle zarar gören hastaların haklarını aramalarını da sağlar. Hem hastanelerin hem de sağlık çalışanlarının, dijital sistemlerdeki veri güvenliğine azami özen göstermesi, olası hukuki uyuşmazlıklarda adil bir yargılamanın yapılabilmesi için vazgeçilmez bir zorunluluktur.
Anahtar Kelime : log kayitlari delil
