Sağlık hizmeti sunumu, yalnızca tıbbi müdahalede bulunmaktan ibaret değildir. Tedavi sürecinin her aşamasının eksiksiz şekilde kayıt altına alınması, hem hastanın tedavi geçmişinin güvenliği hem de olası bir uyuşmazlıkta hukuki delil teşkil etmesi bakımından hayati öneme sahiptir. Hastane kayıtlarının, hasta dosyalarının veya tahlil sonuçlarının kaybolması, tıp hukuku kapsamında hekimler ve sağlık kuruluşları için son derece ağır yaptırımları beraberinde getirir. Bu yazıda, tıbbi kayıtların kaybolmasının doğurduğu hukuki sonuçlar ele alınacaktır.
Tıbbi Kayıt Tutma Yükümlülüğü ve Yasal Dayanaklar
Sağlık kuruluşları ve hekimler, hastaya uygulanan tüm teşhis ve tedavi işlemlerini düzenli bir şekilde kaydetmek ve saklamakla yükümlüdür. Bu yükümlülük, Hasta Hakları Yönetmeliği kapsamında düzenlenen hastanın bilgi edinme ve kayıtları inceleme hakkı ile doğrudan ilişkilidir. Yönetmeliğin ilgili hükümleri uyarınca, hastaya uygulanan her türlü tıbbi işlemin usulüne uygun olarak belgelenmesi zorunludur. Ayrıca, 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun uyarınca protokol defteri ve hasta dosyası tutulması zorunludur. Tıbbi kayıtların eksiksiz ve düzenli tutulması, hekimin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) kapsamında üstlendiği özen borcunun en temel parçalarından biridir.
Hastane Kayıtlarının Kaybolmasının Doğurduğu Sonuçlar
Bir tıbbi malpraktis (tıbbi uygulama hatası) davasında hastane kayıtlarının mahkemeye sunulamaması ya da bu kayıtların kaybolmuş olması, davanın seyrini tamamen değiştiren hukuki sonuçlar yaratır. Bu durumun doğurduğu temel sonuçlar şunlardır:
1. İspat Yükünün Yer Değiştirmesi
Hukuk yargılamasında genel kural, iddia eden tarafın iddiasını ispat etmekle yükümlü olmasıdır. Ancak tıp hukukunda, tıbbi kayıtların tutulması ve güvenliğinin sağlanması doğrudan hekimin ve sağlık kuruluşunun yükümlülüğündedir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da açıkça belirtildiği üzere; hastaya ait teşhis ve tedavi belgelerinin, ameliyat bültenlerinin veya tetkik sonuçlarının dava dosyasına sunulamaması durumunda ispat yükü yer değiştirir. Kayıtların kaybolması halinde, hekimin veya hastanenin gerekli özeni göstermediği ve kusurlu olduğu karinesi kabul edilir. Bu durumda davalı sağlık kuruluşu, tedavi sırasında hiçbir hata veya ihmali bulunmadığını ispat etmek gibi oldukça zor bir hukuki süreçle karşı karşıya kalır.
2. Hizmet Kusuru ve Tazminat Sorumluluğu
Kayıtların kaybolması nedeniyle davanın aydınlatılamaması veya hastanın zarar gördüğünü kanıtlamasının engellenmesi, maddi ve manevi tazminat sorumluluğunu beraberinde getirir. Kamu hastaneleri bakımından tıbbi kayıtların eksik veya düzensiz tutulması, Danıştay kararlarında doğrudan idarenin “hizmet kusuru” olarak nitelendirilmektedir. Özel hastaneler ve hekimler bakımından ise bu durum, sözleşmeye aykırılık ve özen borcunun ihlali niteliğindedir. Tedaviye ilişkin gerekli onay formlarının veya ameliyat raporlarının sunulamaması, mahkemelerce tazminata hükmedilmesi için tek başına yeterli bir gerekçe oluşturabilmektedir.
3. KVKK ve Kişisel Veri İhlali
Sağlık verileri, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) uyarınca “özel nitelikli kişisel veri” statüsündedir ve en üst düzeyde korunması gerekir. Hastane kayıtlarının kaybolması, veri güvenliğini sağlamaya yönelik gerekli idari ve teknik tedbirlerin alınmadığını gösterir. Bu durum, veri sorumlusu sıfatını taşıyan sağlık kuruluşunun KVKK Kurulu tarafından çok yüksek idari para cezalarına çarptırılmasına yol açar. Ayrıca verisi kaybolan hasta, uğradığı manevi zararın tazminini de mahkemelerden talep edebilir.
4. Cezai Sorumluluk
Kamu görevlisi olan sağlık personeli yönünden tıbbi kayıtların kaybedilmesi, Türk Ceza Kanunu (TCK) kapsamında “görevi ihmal” veya “görevi kötüye kullanma” suçunu gündeme getirebilir. Ayrıca, adli makamlarca talep edilen tıbbi belgelerin kasıtlı olarak yok edilmesi ya da gizlenmesi durumunda “suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme” suçu oluşabilmektedir.
Sağlık Kuruluşları İçin Koruyucu Öneriler
Olası hukuki ve cezai yaptırımlarla karşılaşmamak adına hem hekimlerin hem de hastane yönetimlerinin şu önlemleri alması elzemdir:
- Dijital ve fiziksel arşivleme sistemlerinin yedekli ve KVKK standartlarına uygun şekilde yapılandırılması,
- Kayıtların tutulması, güncellenmesi ve saklanması süreçlerinde görev alacak personelin hukuki sorumluluklar konusunda eğitilmesi,
- Hasta dosyalarının transferi ve teslimi sırasında her aşamada ıslak imzalı veya güvenli elektronik imzalı teslim tesellüm tutanaklarının kullanılması,
- Tıbbi müdahale anında düzenlenen anestezi formları, ameliyat raporları gibi belgelerin hiçbir gecikme olmaksızın güvenli sisteme işlenmesi.
Sonuç olarak, hastane kayıtlarının kaybolması sadece teknik bir aksaklık olarak görülemez. Tıp hukuku perspektifinden bu durum, hekim ve hastaneyi doğrudan kusurlu konuma düşüren ve telafisi güç tazminat yükümlülükleri doğuran ciddi bir sorumluluk kaynağıdır.
Anahtar Kelime : kayıp kayıt hukuki
