Sağlık hizmeti sunumu esnasında oluşturulan tıbbi kayıtlar, teşhis ve tedavi süreçlerinin en önemli unsurlarını oluşturur. Gerek hastaların tedavilerinin güvenli bir şekilde devamlılığını sağlaması gerekse olası hukuki uyuşmazlıklarda delil niteliği taşıması bakımından bu kayıtların arşivlenmesi ve erişilebilir olması kritik öneme sahiptir. Hukuki ve etik açıdan en çok merak edilen konulardan biri, hastanın kendi tıbbi kayıtlarına erişme, bunları inceleme ve bir kopyasını alma hakkının bulunup bulunmadığıdır. Türk sağlık hukuku mevzuatı ve yerleşik yargı kararları çerçevesinde, hastaların bu hakkı yasal güvence altına alınmıştır.
Tıbbi Kayıtları İsteme Hakkının Hukuki Dayanakları
Hastanın kendi sağlık verilerine ulaşabilmesi, en temel insan haklarından biri olan bilgi edinme ve kişisel verilerin korunması hakkının bir parçasıdır. Türkiye Cumhuriyeti hukuk sisteminde bu hak, hiyerarşik olarak anayasal düzeyden yönetmelik düzeyine kadar pek çok mevzuatta açıkça düzenlenmiştir:
- T.C. Anayasası (Madde 20): Anayasa uyarınca herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir. Bu hak; kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme haklarını da bünyesinde barındırır.
- Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK): 6698 sayılı Kanun kapsamında sağlık verileri, “özel nitelikli kişisel veri” statüsündedir. KVKK’nın ilgili maddeleri doğrultusunda, veri sahibi olan hasta, veri sorumlusu olan hastane veya hekimden kendisiyle ilgili veri işlenip işlenmediğini öğrenme ve işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme hakkına haizdir.
- Hasta Hakları Yönetmeliği: Yönetmeliğin “Kayıtları İnceleme” başlıklı 16. maddesi ve “Kayıtlardan Örnek Alma” başlıklı 17. maddesi, hastanın bu hakkını doğrudan ve net bir şekilde tanımlar. Hasta, sağlık durumu ile ilgili dosyayı ve kayıtları inceleyebilir, bunların bir suretini talep edebilir.
Tıbbi Kayıtların Talep Edilme Usulü ve Sınırları
Tıbbi kayıtlara erişim hakkı mutlak olmakla birlikte, kötüye kullanımı engellemek ve hasta mahremiyetini korumak amacıyla belirli usul kurallarına bağlanmıştır. Hekimlerin ve sağlık kuruluşlarının sır saklama yükümlülüğü bulunduğundan, bu kayıtlar her talep edene doğrudan verilemez. Kayıtlar yalnızca şu kişilere teslim edilebilir:
- Hastanın Kendisine: Ayırt etme gücüne sahip ve ergin olan her birey, kimliğini resmi belgelerle kanıtlamak şartıyla kendi kayıtlarını isteyebilir.
- Yasal Temsilcilere: Velayet altındaki çocuklar için anne veya baba; vesayet altındaki kişiler için ise mahkemece tayin edilmiş vasi, bu hakları kullanabilir.
- Özel Yetkili Vekile: Hastanın avukatı veya üçüncü bir şahıs, bu kayıtları ancak noter onaylı ve içeriğinde “tıbbi kayıtlara erişim, dosya örneği alma” gibi özel yetkileri barındıran bir vekaletname ile talep edebilir. Genel vekaletnameler bu işlem için yeterli kabul edilmemektedir.
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere, sağlık kuruluşlarının hastaya ait tıbbi belgeleri hastanın kendisinden veya yetkili temsilcisinden gizlemesi hukuka aykırıdır. Hekim ve hastane, hastanın talebi üzerine bu evrakları makul bir süre içinde eksiksiz şekilde sunmakla yükümlüdür.
Hekim ve Hastanelerin Arşivleme ve Bilgi Verme Yükümlülüğü
Hekim ile hasta arasındaki ilişki, Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre genel olarak vekalet sözleşmesi niteliğindedir. Vekalet sözleşmesinde vekilin (hekimin), müvekkiline (hastaya) karşı “hesap verme borcu” bulunur. Sağlık kuruluşları ve hekimler, yapılan tüm işlemleri eksiksiz kaydetmek ve bu belgeleri yasal saklama süreleri boyunca güvenli bir şekilde arşivlemek zorundadır. Tıbbi kayıtların eksik tutulması veya hastayla paylaşılmaması, olası bir tıbbi uygulama hatası (malpraktis) davasında ispat yükünün hekim veya hastane aleyhine dönmesine yol açabilir.
Sonuç
Hastanın tıbbi kayıtlarını alma hakkı, hastanın kendi bedeni ve sağlığı üzerindeki geleceğini tayin etme hakkının doğrudan bir uzantısıdır. Gerek devlet hastaneleri gerekse özel hastaneler ve muayenehaneler, yasal mevzuata uygun şekilde kendilerine ulaşan bilgi ve belge taleplerini karşılamakla mükelleftir. Tıbbi kayıtlara erişimi haksız yere engellenen hastaların, idari şikayet mekanizmalarını işletme veya adli merciler nezdinde hukuki süreç başlatma hakları saklıdır.
Anahtar Kelime : tıbbi kayıtları alma
