Sünnet, kültürel ve dini önemi yüksek bir cerrahi müdahale olmasının yanı sıra hukuki açıdan hekim ile hasta (veya velisi/vasisi) arasında kurulan bir vekalet sözleşmesi niteliğindedir. Bu sözleşme uyarınca hekim, operasyonu tıp biliminin güncel standartlarına ve mesleki özen yükümlülüğüne uygun olarak gerçekleştirmeyi taahhüt eder. İzmir gibi büyük şehirlerde sıkça karşılaşılan hatalı sünnet iddiaları, hem aileler hem de hekimler için karmaşık bir hukuki süreci beraberinde getirebilmektedir. Bu süreçte gündeme gelen en önemli konulardan biri de manevi tazminat talepleridir.
Hatalı Sünnet (Tıbbi Malpraktis) Nedir?
Hatalı sünnet, hekimin tecrübesizlik, bilgisizlik, dikkatsizlik veya özensizlik gibi nedenlerle tıbbi standartlara aykırı bir müdahalede bulunması sonucu hastanın bedensel veya ruhsal olarak zarar görmesidir. Bu durum, tıp hukukunda “malpraktis” yani “tıbbın kötü uygulanması” olarak adlandırılır. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, bir tıbbi uygulamanın hatalı kabul edilebilmesi için hekimin, mesleki tüm şartları yerine getirmemesi, hastanın durumunu zamanında ve doğru saptamaması ve gerekli önlemleri almaması gibi kusurlu bir davranışının bulunması gerekir.
Hatalı Sünnet Sayılabilecek Durumlar Nelerdir?
Uygulamada sıkça karşılaşılan ve tazminat davalarına konu olan hatalı sünnet vakaları şunları içerebilir:
- Peniste işlev kaybına veya his kusuruna yol açan sinir ve damar yaralanmaları
- İdrar yolu (üretra) yaralanmaları
- Sünnet derisinin gereğinden az veya fazla kesilmesi sonucu oluşan estetik ve fonksiyonel bozukluklar
- Operasyon sırasında hijyen kurallarına uyulmaması nedeniyle gelişen enfeksiyonlar
- Koter gibi aletlerin hatalı kullanımı sonucu oluşan yanıklar ve doku kayıpları
- Ameliyat sonrası yetersiz takip ve bilgilendirme nedeniyle gelişen kanama gibi komplikasyonların zamanında fark edilememesi
Hekimin Hukuki Sorumluluğunun Dayanakları
Hatalı sünnet operasyonundan kaynaklanan hekim sorumluluğu, birden fazla hukuki temele dayanır. Taraflar arasındaki ilişki, Yargıtay kararlarında da istikrarlı bir şekilde belirtildiği üzere, bir vekalet sözleşmesi olarak kabul edilir. Bu sözleşme çerçevesinde hekim, sadakat ve özen borcu altındadır. En hafif kusurundan dahi sorumlu tutulabilir. Hekim, operasyonun sonucunu garanti etmekle yükümlü olmasa da, sonuca ulaşmak için gerekli tüm özeni göstermekle mükelleftir.
Aydınlatılmış Onam Yükümlülüğü
Hekimin en temel yükümlülüklerinden biri de “aydınlatılmış onam” almaktır. Hekim, operasyondan önce sünnetin nasıl yapılacağı, muhtemel riskleri, ortaya çıkabilecek komplikasyonlar ve alternatif tedavi yöntemleri hakkında hastanın veli veya vasisini anlayabileceği bir dilde bilgilendirmek zorundadır. Yargıtay, olası riskler ve komplikasyonlar hakkında bilgilendirme yapıldığının yazılı delille ispat yükünün hekime ait olduğunu kabul etmektedir. Yeterli aydınlatma yapılmadan alınan bir rıza, hukuken geçersiz sayılır ve hekimin sorumluluğuna yol açar.
Manevi Tazminat Davasının Koşulları
Hatalı bir sünnet operasyonu, çocukta ve ailesinde derin üzüntü, elem, acı ve psikolojik travmaya neden olabilir. Türk Borçlar Kanunu’na göre, bedensel bütünlüğün ihlal edilmesi durumunda, zarar gören kişi manevi tazminat talep edebilir. Manevi tazminatın amacı, yaşanan acıyı bir nebze olsun dindirmek ve bir tatmin duygusu sağlamaktır.
İzmir’de hatalı sünnet nedeniyle manevi tazminat davası açılabilmesi için şu şartların bir arada bulunması gerekir:
- Hukuka Aykırı Bir Fiil: Hekimin tıbbi standartlara aykırı, kusurlu bir müdahalede bulunması.
- Zarar: Çocuğun bedensel bütünlüğünün zarar görmesi ve bu durumun çocuk ile ailesi üzerinde manevi bir çöküntüye (acı, elem, keder) yol açması.
- İlliyet Bağı: Meydana gelen zararın, hekimin kusurlu eylemi sonucunda ortaya çıktığının ispatlanması.
- Kusur: Hekimin eyleminde kasıt veya en azından ihmal derecesinde bir kusurunun bulunması.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Hatalı sünnet operasyonu özel bir hastanede veya muayenehanede gerçekleşmişse, görevli mahkeme genellikle Tüketici Mahkemeleridir. Devlet hastanelerinde yapılan işlemlerde ise idareye karşı İdare Mahkemelerinde tam yargı davası açılması gerekmektedir. Yetkili mahkeme ise operasyonun yapıldığı yer veya davalının yerleşim yeri mahkemesi olabilir.
Sonuç olarak, hatalı sünnet operasyonları ciddi hukuki sonuçları olan tıbbi uygulama hatalarıdır. Bu tür bir durumla karşılaşan ailelerin, haklarını korumak ve uğradıkları manevi zararı tazmin etmek için sağlık hukuku alanında uzman bir avukattan destek alarak hukuki süreci başlatmaları önemlidir.
“`
Anahtar Kelime : sağlıkhukuku
