Hekim ile hasta arasındaki ilişki, yalnızca tıbbi bir süreç değil, aynı zamanda hukuki bir güven ilişkisidir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu kapsamında genel olarak bir vekalet sözleşmesi niteliğinde kabul edilen bu ilişki, hastaya ait mahrem bilgilerin korunmasını da zorunlu kılar. Hekimler, görev yaptıkları sağlık kuruluşlarında hastaların teşhis ve tedavilerini gerçekleştirebilmek amacıyla tıbbi kayıtlara erişim sağlarlar. Ancak hekimin görev yaptığı hastaneden ayrılması durumunda, eski hastalarının tıbbi kayıtlarına ve kişisel verilerine erişim hakkının devam edip etmeyeceği konusu, hem sağlık hukuku hem de kişisel verilerin korunması hukuku açısından oldukça kritik bir sorudur.
Sağlık Verilerinin Hukuki Niteliği ve Veri Sorumluluğu
Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yönetmelik ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) uyarınca, hastaların geçmiş sağlık bilgileri, tahlil sonuçları ve reçeteleri “özel nitelikli kişisel veri” kapsamında korunmaktadır. Bu verilerin işlenmesi ve korunmasında birinci derecede sorumlu olan taraf, veri sorumlusu sıfatını taşıyan hastane veya sağlık kuruluşudur. Hastane bünyesinde görev yapan hekimlerin, hastaların verilerine erişim yetkisi mutlak ve sınırsız olmayıp, yalnızca yürüttükleri tedavi hizmetiyle sınırlı ve tanımlıdır.
Hastaneden Ayrılan Hekimin Erişim Yetkisinin Sona Ermesi
Hekimin hastane ile olan iş veya hizmet sözleşmesi sona erdiğinde, hastane bilgi yönetim sistemine (HBYS) olan erişim yetkisi de derhal iptal edilmelidir. Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun yerleşik kararlarında da önemle vurgulandığı üzere; bir hekimin görev süresi boyunca edindiği verilere erişim hakkı, sadece yürüttüğü kamu veya özel sağlık hizmetinin devamı ile sınırlıdır. Hekimin kurumdan ayrılmasıyla birlikte bu yetki kendiliğinden sona erer.
Eski çalışanın, görevdeyken erişebildiği hasta verilerini (örneğin telefon numaraları, adres bilgileri veya epikriz raporlarını) kendi kişisel amaçları için yedeklemesi, kopyalaması veya hastaneden ayrıldıktan sonra bunlara erişmeye çalışması açık bir veri ihlalidir. Bu durum, hem idari para cezalarını hem de Türk Ceza Kanunu kapsamında “verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme” suçunu gündeme getirebilir.
Hasta İletişim Bilgilerinin Yeni Muayenehane Tanıtımı İçin Kullanılması
Sağlık sektöründe en sık karşılaşılan hak ihlallerinden biri, hastaneden ayrılan bir hekimin, eski hastalarının iletişim bilgilerini kullanarak yeni çalışma adresini veya muayenehanesini duyurmasıdır. Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun emsal niteliğindeki kararlarına göre, hastanenin tedavi amacı doğrultusunda topladığı hasta iletişim verilerinin, hekimin kendi ticari veya mesleki tanıtımı için kullanılması “amaçla sınırlılık” ilkesine aykırıdır. Hastanın açık rızası olmaksızın yapılan bu tür bilgilendirme mesajları veya aramalar, KVKK uyarınca ciddi yaptırımlara tabidir.
Malpraktis Davaları ve Savunma Hakkı Kapsamında Erişim Nasıl Olur?
Peki, hastaneden ayrılan bir hekim, geçmişte tedavi ettiği bir hastanın açtığı tıbbi uygulama hatası (malpraktis) davasında kendini savunmak için bu kayıtlara nasıl erişecektir? Anayasa ve mevzuatımızca güvence altına alınan adil yargılanma ve savunma hakkı, hekimin geçmiş tıbbi kayıtlara erişmesini gerektirebilir. Ancak bu durumda dahi hekim, hastane arşivine doğrudan girip veri temin edemez.
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da belirtildiği üzere, yasal bir uyuşmazlık durumunda hekimin savunma hakkını kullanabilmesi için ilgili mahkeme veya soruşturma makamı aracılığıyla hastaneden resmi olarak bu kayıtların celbini talep etmesi gerekir. Mahkeme kararı doğrultusunda hastaneden istenen tıbbi dosyalar hukuka uygun bir şekilde dava dosyasına kazandırılır ve hekim savunmasını bu kayıtlar üzerinden yapabilir.
Sonuç ve Tavsiyeler
Hekimlerin ve sağlık kuruluşlarının hukuki uyuşmazlıklarla ve ağır yaptırımlarla karşılaşmaması için şu hususlara dikkat etmesi gerekir:
- Hastaneler İçin: İşten ayrılan hekimlerin sistem yetkileri derhal kapatılmalı, geriye dönük işlem logları düzenli olarak tutulmalı ve bilgi güvenliği teknik tedbirleri en üst düzeyde uygulanmalıdır.
- Hekimler İçin: Ayrılınan kurumdaki hasta verileri kesinlikle kişisel cihazlara aktarılmamalıdır. Yeni muayenehane duyuruları ancak hastaların yasal yollarla verilmiş açık rızaları doğrultusunda yapılmalıdır.
- Hastalar İçin: Geçmiş sağlık verilerinin rızaları dışında işlendiğini veya paylaşıldığını düşünen hastalar, KVKK kapsamında veri sorumlusu kurumlara başvurma ve kurul nezdinde şikayet hakkını kullanma yetkisine sahiptir.
Hem hekimlerin mesleki saygınlığını korumak hem de hastaların mahremiyet hakkına saygı göstermek, ancak sağlık hukukunun çizdiği bu sınırlara tam uyum sağlamakla mümkündür.
Anahtar Kelime : hasta kayitlari erisimi
