Dijital Sağlık Çağında e-Nabız ve Hukuk
Sağlık Bakanlığı tarafından yürütülen e-Nabız platformu, bireylerin tüm sağlık geçmişini, tahlil sonuçlarını ve reçetelerini tek bir dijital merkezde toplamaktadır. Teknolojinin hukuka entegrasyonuyla birlikte, e-Nabız üzerinde yer alan bu hassas veriler, mahkemelerdeki birçok uyuşmazlıkta kritik birer ispat aracı haline gelmiştir. Peki, e-Nabız kayıtları mahkemede delil olarak kullanılabilir mi? Hem hastaları hem de hekimleri yakından ilgilendiren bu sorunun cevabı, usul hukuku ve kişisel verilerin korunması mevzuatı çerçevesinde şekillenmektedir.
e-Nabız Kayıtlarının Hukuki Niteliği
Türk hukukunda taraflar, iddialarını hukuka uygun her türlü delille ispat edebilirler. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 199. maddesine göre, uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli her türlü elektronik veri “belge” niteliğindedir. Bu doğrultuda, e-Nabız sistemi üzerinden alınan kayıtlar da mahkemelerce belge olarak kabul edilmektedir.
Ancak bu belgelerin tek başına ispat gücü sınırlıdır. 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında güvenli elektronik imza barındırmayan e-Nabız çıktıları, doğrudan “kesin delil” teşkil etmez. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da belirtildiği üzere; e-imzasız elektronik veriler, hâkimin serbestçe takdir edebileceği “takdiri delil” veya “delil başlangıcı” hükmündedir. Mahkeme, uyuşmazlık durumunda bu kayıtların aslını Sağlık Bakanlığı’ndan resmi yazı (müzekkere) yoluyla talep ederek doğruluğunu kesinleştirir.
Özel Niteliği ve KVKK Engeli: Hukuka Uygun Elde Etme Şartı
e-Nabız kayıtları, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) uyarınca “özel nitelikli kişisel veri” kapsamındadır. Sağlık verilerinin korunması anayasal bir hak olup, bu verilerin mahkemede delil olarak sunulması sıkı şartlara tabidir. Bir delilin hükme esas alınabilmesi için mutlaka hukuka uygun yollarla elde edilmiş olması gerekir. Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay kararlarında da vurgulandığı üzere, hukuka aykırı elde edilen deliller yargılamada kullanılamaz.
e-Nabız kayıtlarının delil niteliği kazanması için şu iki hukuki yoldan biri izlenmelidir:
- Kişinin Açık Rızası: Davacının veya davalının kendi sağlık geçmişini isteyerek mahkemeye sunması.
- Mahkeme Aracılığıyla Talep (Müzekkere): Mahkemenin, uyuşmazlığın çözümü için gerekli görmesi durumunda verileri doğrudan resmi kurumlardan talep etmesi.
Buna karşın; bir kişinin e-Nabız şifresinin rızası dışında ele geçirilmesi, eşinin hesabına gizlice girilerek ekran görüntüsü alınması veya bir hekimin tedavi ilişkisi bulunmayan bir kişinin sistemine yetkisiz erişmesi hukuka aykırıdır. Bu veriler delil sayılamayacağı gibi, Türk Ceza Kanunu kapsamında suç teşkil eder.
e-Nabız Kayıtları Hangi Davalarda Kullanılır?
e-Nabız verileri, özellikle şu dava türlerinde uyuşmazlıkların çözümünde anahtar rol oynar:
- Tıbbi Malpraktis Davaları: Hekimlerin tıbbi uygulama hatası iddialarında, hastanın geçmiş tıbbi öyküsü ve uygulanan tedaviler kusur oranının tespiti için incelenir.
- Aile Hukuku ve Boşanma Davaları: Velayet veya boşanma süreçlerinde, taraflardan birinin velayete engel teşkil edecek nitelikte ağır bir psikiyatrik rahatsızlığı olup olmadığı bu kayıtlarla anlaşılabilir.
- Vesayet Davaları: Kişinin kendi işlerini yönetme yeteneğini etkileyen akıl sağlığı durumlarının tespitinde delil başlangıcı oluşturur.
Hekimler İçin Kritik Uyarı
Kişisel Verileri Koruma Kurulu kararlarında da altı çizildiği üzere; bir hekimin, aralarında aktif bir tedavi ilişkisi bulunmayan kişilerin e-Nabız kayıtlarını sorgulaması ağır bir hak ihlalidir. Hekimler, yalnızca tıbbi müdahalede bulunacakları hastaların verilerine yasal yetki sınırları dahilinde erişmelidir.
Sonuç
Özetle, e-Nabız kayıtları hukuka uygun elde edildikleri sürece mahkemelerde güçlü birer ispat aracıdır. Ancak hassas sağlık verilerinin gizliliği nedeniyle süreçlerin usulüne uygun yönetilmesi elzemdir. Hak kayıplarının önlenmesi adına, dava süreçlerinde uzman bir sağlık hukuku avukatının rehberliğinde hareket edilmesi önem arz etmektedir.
Anahtar Kelime : e nabız kayıtları mahkemede
