Günümüz tıp uygulamasında Manyetik Rezonans (MR), Bilgisayarlı Tomografi (BT), Ultrasonografi ve Röntgen gibi radyolojik görüntüleme yöntemleri, hastalıklara doğru tanı konulması ve uygun tedavi planının oluşturulmasında hayati bir role sahiptir. Ancak radyoloji raporlarında meydana gelen bir yanlışlık, eksiklik veya gecikme; hastaya yanlış tedavi uygulanmasına, gerekli müdahalenin gecikmesine ve hatta hayati risklerin doğmasına yol açabilmektedir. Bu durum, sağlık hukuku bakımından “tanı hatası” (teşhis malpraktisi) kapsamında değerlendirilmekte ve sorumluluğun kime ait olduğu sorusunu gündeme getirmektedir.
Radyoloji Uzmanının Doğrudan Sorumluluğu ve Özen Borcu
Radyoloji uzmanı hekim, kendisine iletilen tıbbi görüntüleri mesleki standartların gerektirdiği dikkat ve özenle incelemekle yükümlüdür. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun vekalet sözleşmesine ilişkin hükümleri ve 1219 sayılı Kanun uyarınca, hekimin özen borcu tıp biliminin kabul ettiği genel ilkeler doğrultusunda belirlenir. Radyoloğun hukuki sorumluluğu genel olarak şu durumlarda doğmaktadır:
- Görüntüdeki Lezyon veya Bulguyu Görememe: Tıbbi standartlara göre açıkça tespit edilebilir nitelikteki bir bulgunun raporda atlanması veya görmezden gelinmesi,
- Hatalı Değerlendirme ve Yorumlama: Raporda kötü huylu bir kitlenin (malign) iyi huylu (benign) olarak nitelendirilmesi gibi ciddi tanı hatalarının yapılması,
- Eksik veya Anlaşılmaz Raporlama: Raporda klinik açıdan kritik olan detaylara yer verilmemesi veya çelişkili ifadeler kullanılması.
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere, tıp uzmanlığı gerektiren alanlarda hekimlerin gösterdiği en ufak kusur dahi sorumluluk doğurmaktadır. Dolayısıyla radyoloji uzmanının rapordaki dikkatsizliği veya mesleki hatası, kişisel hukuki ve cezai sorumluluğunu gündeme getirir.
Tedavi Eden (Klinisyen) Hekimin Sorumluluğu
Radyoloji raporundaki bir hata söz konusu olduğunda, sorumluluk her zaman yalnızca raporu yazan radyoloji uzmanıyla sınırlı kalmaz. Hastayı bizzat muayene eden, semptomları takip eden ve tedaviyi yürüten klinisyen hekimin de belirli bir değerlendirme yükümlülüğü bulunmaktadır.
Klinisyen hekim, radyoloji raporunu mutlak bir doğru olarak kabul edip hastanın klinik tablosunu göz ardı edemez. Eğer hastanın şikayetleri, fiziksel muayene bulguları veya laboratuvar sonuçları ile radyoloji raporu arasında açık bir çelişki varsa, tedavi eden hekimin ek tetkik istemesi, radyolog ile konsültasyon yapması veya görüntülerin yeniden değerlendirilmesini talep etmesi gerekir. Klinik tablo ile rapordaki belirgin uyumsuzluğa rağmen sadece rapora dayanarak hatalı tedaviye başlayan hekim de müteselsil (ortak) sorumluluk altında kalabilmektedir.
Sağlık Kuruluşunun ve Hastanenin Sorumluluğu
Radyolojik değerlendirme hatalarında sağlık kuruluşunun sorumluluğu, hastanenin hukuki statüsüne göre değişiklik göstermektedir:
- Özel Hastaneler: Özel hastaneler, Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde “adam çalıştıranın sorumluluğu” ve hasta ile kurulan “tıbbi müdahale sözleşmesi” uyarınca, bünyelerinde çalışan radyoloji uzmanının ve diğer personelin hatalarından doğrudan sorumludur. Ayrıca görüntüleme cihazlarının bakım yetersizliği veya teknik aksaklıklar da hastane yönetiminin sorumluluğundadır.
- Kamu Hastaneleri: Devlet ve üniversite hastanelerinde meydana gelen radyoloji hatalarında süreç “hizmet kusuru” esasına dayanır. Anayasa hükümleri uyarınca mağdur olan hasta, idari yargıda idare aleyhine tam yargı davası açmalıdır. İdare, ödediği tazminatı kusuru bulunan hekime rücu edebilir.
Komplikasyon ve Tıbbi Malpraktis Ayrımı
Radyolojik değerlendirmelerdeki her öngörülemeyen sonuç tıbbi malpraktis olarak nitelendirilemez. Tıp biliminin mevcut sınırları dahilinde, görüntüleme cihazının teknik limitlerinden veya hastanın doku yapısından kaynaklanan kaçınılmaz durumlar “komplikasyon” olarak kabul edilebilir. Ancak ortalama bir uzmanın göstermesi gereken dikkat ve özenle tespit edilebilecek bir bulgunun atlanması veya yanlış raporlanması açıkça bir tıbbi hatadır.
Hukuki Haklar ve Tazminat Süreci
Radyoloji raporundaki hata nedeniyle sağlık kaybına uğrayan, tedavisi geciken veya maddi/manevi zarara uğrayan hastalar, Türk Borçlar Kanunu m. 49 ve ilgili mevzuat uyarınca maddi ve manevi tazminat davası açma hakkına sahiptir. Bu tür davalarda, tanı hatası ile meydana gelen zarar arasındaki illiyet bağı ve hekimlerin kusur oranları Adli Tıp Kurumu ve uzman bilirkişi heyetlerinin raporları doğrultusunda mahkemelerce tespit edilmektedir.
Anahtar Kelime : radyoloji rapor hatasi
