Özel hastanede yaşanan bir tıbbi uygulama hatası (malpraktis) neticesinde hak arama sürecine giren hasta veya hasta yakınlarının aklındaki en temel sorulardan biri, davanın hangi mahkemede açılacağıdır. İzmir özelinde ve Türkiye genelinde, özel hastanelere karşı açılacak tazminat davalarında görevli mahkemenin Tüketici Mahkemesi olup olmadığı, hukuki ilişkinin niteliğine göre şekillenen önemli bir ayrıntıdır.
Hasta ve Özel Hastane Arasındaki Hukuki İlişkinin Niteliği
Özel bir hastaneye başvuran hasta ile hastane arasında kurulan ilişki, hukuken “sözleşmesel” bir ilişkidir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre bu ilişki, genellikle bir “vekâlet sözleşmesi” olarak kabul edilir. Hasta, sağlık sorunlarının teşhis ve tedavisi için hekime ve dolayısıyla hastaneye bir işin görülmesi yetkisini vermekte, hastane ise bu işi tıp biliminin standartlarına ve özen yükümlülüğüne uygun olarak yerine getirmeyi taahhüt etmektedir. Bu ilişki, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında bir “tüketici işlemi” olarak değerlendirilmektedir. Çünkü hasta, ticari veya mesleki olmayan amaçlarla sağlık hizmeti alan bir “tüketici”; özel hastane ise ticari veya mesleki amaçlarla hizmet sunan bir “sağlayıcı” konumundadır.
İstisnai Durum: Eser Sözleşmesi
Bazı durumlarda, özellikle estetik ve plastik cerrahi gibi belirli bir sonucun garanti edildiği tıbbi müdahalelerde, hasta ile hekim/hastane arasındaki ilişkinin “eser sözleşmesi” niteliğinde olduğu kabul edilebilir. Eser sözleşmesinde, vekâletten farklı olarak belirli bir sonucun (örneğin, istenen estetik görünümün) elde edilmesi taahhüt edilir. Bu ayrım, davanın esası açısından önemli olsa da görevli mahkemenin Tüketici Mahkemesi olduğu gerçeğini genellikle değiştirmez. Çünkü Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, eser sözleşmelerini de açıkça kapsamına almaktadır.
Görevli Mahkeme: Tüketici Mahkemesi
Yukarıda açıklanan hukuki nitelemeler çerçevesinde, özel hastanelerde veya özel muayenehanelerde gerçekleşen hatalı tıbbi müdahalelerden kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında görevli mahkeme, kural olarak Tüketici Mahkemeleridir. 28 Mayıs 2014 tarihinde yürürlüğe giren 6502 sayılı Kanun ile birlikte, sağlık hizmetleri açıkça tüketici işlemi kapsamına alınmış ve bu tür uyuşmazlıklarda Tüketici Mahkemeleri görevli kılınmıştır. Dolayısıyla, İzmir’de özel bir hastanede yaşanan malpraktis iddiasıyla açılacak bir dava, İzmir Tüketici Mahkemeleri’nde görülmelidir.
Kamu Hastaneleri ve Üniversite Hastaneleri Farkı
Unutulmamalıdır ki, bu kural sadece özel sağlık kuruluşları için geçerlidir. Devlet hastaneleri, şehir hastaneleri veya üniversite hastaneleri gibi kamu sağlık kuruluşlarında yaşanan tıbbi hatalar, idarenin “hizmet kusuru” olarak değerlendirilir. Bu nedenle bu kurumlara karşı açılacak tazminat davaları, İdare Mahkemeleri’nde “tam yargı davası” olarak açılmalıdır. Vakıf üniversitesi hastaneleri için de genel eğilim, davaların idari yargıda görülmesi yönündedir.
Dava Öncesi Zorunlu Arabuluculuk Şartı
Özel hastanelere karşı Tüketici Mahkemesi’nde dava açılmadan önce dikkat edilmesi gereken bir diğer önemli husus, “zorunlu arabuluculuk” sürecidir. Tüketici uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak bir dava şartıdır. Arabuluculuk sürecinde tarafların anlaşamaması halinde, bu durumu belgeleyen son tutanak ile birlikte Tüketici Mahkemesi’nde dava açılabilir. Arabuluculuğa başvurulmadan doğrudan dava açılması, davanın usulden reddedilmesine neden olacaktır.
İzmir’de Süreç Nasıl İşler?
İzmir’de yaşayan bir hasta, özel bir hastanede uğradığı zararın tazmini için öncelikle İzmir Adliyesi’nde bulunan arabuluculuk bürosuna başvurmalıdır. Arabuluculuk görüşmelerinden bir sonuç alınamazsa, toplanan deliller ve arabuluculuk son tutanağı ile birlikte İzmir Tüketici Mahkemesi’nde yetkili bir avukat aracılığıyla dava açma hakkına sahiptir. Yetkili mahkeme ise genellikle haksız fiilin işlendiği (tıbbi müdahalenin yapıldığı) yer, zararın meydana geldiği yer veya zarar görenin (hastanın) yerleşim yeri mahkemesidir.
Anahtar Kelime : saglikhukuku
