Eczanede Hazırlanan İlaçlarda (Majistral) Hata ve Zehirlenme: Hukuki Sorumluluklar ve Haklarınız
Majistral ilaçlar, hekim tarafından hastanın kişisel ihtiyaçlarına özel olarak formülü yazılarak eczacı tarafından hazırlanan ilaçlardır. Standart hazır ilaçların (müstahzarlar) bulunmadığı veya hasta için uygun olmadığı durumlarda hayati bir rol oynarlar. Ancak bu kişiye özel hazırlık süreci, aynı zamanda ciddi riskleri de beraberinde getirebilir. Formüldeki bir hata, dozaj yanlışlığı veya etken maddelerin karıştırılması, hastanın sağlığını tehdit eden, hatta zehirlenme ve ölümle sonuçlanabilecek ciddi sonuçlara yol açabilir. Peki, böyle talihsiz bir durumda hukuki sorumluluk kime aittir ve hastanın hakları nelerdir?
Majistral İlaç Hazırlanmasında Hekim ve Eczacının Rolü
Majistral ilaç sürecinde iki temel aktör bulunur: ilacın formülünü oluşturan hekim ve bu formüle göre ilacı hazırlayan eczacı. Her iki meslek mensubunun da bu süreçte ayrı ayrı hukuki sorumlulukları bulunmaktadır.
- Hekimin Sorumluluğu: Hekim, hastanın teşhisine uygun, bilimsel olarak kabul görmüş ve uygulanabilir bir formülü reçeteye yazmakla yükümlüdür. Dozajların, etken maddelerin ve kullanım şeklinin açık, net ve hatasız bir şekilde belirtilmesi gerekir. Reçetedeki bir belirsizlik veya yanlışlık, eczacıyı hataya sürükleyebilir ve bu durum hekimin sorumluluğunu doğurabilir.
- Eczacının Sorumluluğu: Eczacı, hekim tarafından yazılan reçeteyi doğru bir şekilde okumak, formüldeki maddeleri doğru ölçülerde ve hijyenik koşullarda hazırlamakla yükümlüdür. Eczacı, ilaç hazırlama sanatının gerektirdiği tüm bilgi ve beceriye sahip olmalı, en küçük bir hatanın bile ciddi sonuçlar doğurabileceğinin bilincinde hareket etmelidir. Eczacı ile hasta arasındaki ilişki, ilacın hazırlanması bir “eser” meydana getirme niteliği taşıdığından, Borçlar Kanunu kapsamında “eser sözleşmesi” hükümlerine benzetilebilir. Bu, eczacının hatasız ve amaca uygun bir “eser” (ilaç) teslim etme borcu altında olduğu anlamına gelir.
Hatalı Majistral İlaç ve Zehirlenme Durumunda Hukuki Yollar
Hatalı bir majistral ilaç kullanımı sonucu sağlık sorunu yaşayan veya zehirlenen hasta ya da yakınları, hukuki yollara başvurma hakkına sahiptir. Bu süreçte hem ceza davası hem de tazminat davası açılması mümkündür.
1. Ceza Sorumluluğu
İlaç hazırlama sırasında yapılan hata sonucu hastanın yaralanması veya ölmesi durumunda, ilgili sağlık profesyoneli (hekim veya eczacı) hakkında Türk Ceza Kanunu’nun “taksirle yaralama” veya “taksirle ölüme neden olma” suçlarından soruşturma başlatılabilir. Soruşturma sonucunda kusurlu bulunan kişi, adli para cezası veya hapis cezası ile karşı karşıya kalabilir.
2. Hukuki Sorumluluk (Tazminat Davası)
Ceza davasından bağımsız olarak, zarar gören hasta veya yakınları, uğradıkları maddi ve manevi zararların karşılanması için tazminat davası açabilirler. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, sağlık hizmeti sunucularının özen yükümlülüğünü yerine getirmemesi sonucu oluşan zararlar tazmin edilmelidir. Bu davalarda talep edilebilecek tazminat türleri şunlardır:
- Maddi Tazminat: Hatalı ilaç nedeniyle yapılan tüm tedavi masrafları, hastanede kalma giderleri, ilaç paraları, çalışma gücü kaybından doğan zararlar ve diğer maddi kayıpları kapsar.
- Manevi Tazminat: Hastanın yaşadığı acı, elem, keder ve ıstırap nedeniyle manevi olarak yıpranmasının karşılığı olarak talep edilen bir tazminat türüdür. Zehirlenme gibi ciddi bir olayda, manevi tazminat miktarı da bu durumun ağırlığına göre belirlenir.
Nelere Dikkat Edilmeli?
Hastalar, majistral bir ilaç alırken ilacın etiketini dikkatlice kontrol etmelidir. Etikette eczanenin adı, hastanın ve doktorun ismi, ilacın hazırlanış tarihi ve kullanım şekli gibi bilgilerin bulunması zorunludur. Haricen (cilde sürülerek) kullanılacak ilaçların etiketleri kırmızı, dahilen (ağızdan alınacak) kullanılacak ilaçların etiketleri ise beyaz renkte olmalıdır. Herhangi bir şüphe durumunda eczacıdan tekrar bilgi alınmalıdır.
Hekimler ve eczacılar ise mesleki sorumluluklarının bilincinde olmalı, sürekli mesleki gelişimlerini sürdürmeli ve “İyi Eczacılık Uygulamaları Kılavuzu” gibi düzenlemelere titizlikle uymalıdır. Unutulmamalıdır ki, sağlık hizmetinde yapılacak en küçük bir ihmal veya hata, telafisi mümkün olmayan sonuçlara yol açabilir.
“`
Anahtar Kelime : majistral ilaç hataları
