Tıp biliminin ve teknolojisinin gelişmesiyle birlikte sağlık hizmetlerinin kalitesi artsa da, uygulamada “malpraktis” olarak adlandırılan tıbbi hatalar kaçınılmaz olarak yaşanabilmektedir. Hekimin ya da sağlık kuruluşunun kusurlu eylemi sonucunda hastanın zarar görmesi durumunda, Türk Borçlar Kanunu (TBK) ve ilgili mevzuat çerçevesinde tazminat sorumluluğu doğmaktadır. Tıbbi hata neticesinde zarar gören hastalar ile hayatını kaybeden hastaların yakınları, uğradıkları maddi ve manevi zararların tazminini talep etme hakkına sahiptir. Peki, tıbbi hata nedeniyle hangi zararlar için tazminat istenebilir?
Tıbbi Hata Nedeniyle İstenebilecek Maddi Tazminat Kalemleri
Maddi tazminat, tıbbi hata sonucunda kişinin malvarlığında meydana gelen eksilmeleri ve gelecekte uğrayacağı ekonomik kayıpları telafi etmeyi amaçlar. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 54. maddesi uyarınca, bedensel zarara uğrayan bir kişinin talep edebileceği maddi tazminat kalemleri şunlardır:
- Tedavi Giderleri: Yanlış teşhis, hatalı ameliyat veya eksik tedavi sonucunda hastanın sağlığına kavuşabilmesi için yapmak zorunda kaldığı tüm hastane, ilaç, protez, bakım, rehabilitasyon ve yol giderleri bu kapsamdadır.
- Kazanç Kaybı: Hatalı tıbbi müdahale nedeniyle geçici bir süre çalışamayan ve bu süreçte gelir elde edemeyen hastanın uğradığı fiili kazanç kayıpları tazmin edilmelidir.
- Çalışma Gücünün Azalmasından veya Yitirilmesinden Doğan Kayıplar: Tıbbi hata, hastada kalıcı bir engelliliğe veya fonksiyon kaybına yol açmışsa, bu durum çalışma gücünün azalması (maluliyet) anlamına gelir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere, kişinin meslekte kazanma gücü kaybı uzman bilirkişi raporlarıyla tespit edilerek tazminat hesabı yapılır.
- Ekonomik Geleceğin Sarsılmasından Doğan Kayıplar: Fiziksel ya da estetik açıdan meydana gelen zararlar nedeniyle kişinin iş hayatında yükselmesinin engellenmesi veya yeni bir iş bulmasının zorlaşması durumunda bu tazminat türü devreye girer.
Ölüm Halinde İstenebilecek Maddi Tazminatlar
Hatalı tıbbi müdahale hastanın ölümüyle sonuçlanmışsa, TBK m. 53 uyarınca ölen kişinin yakınları şu tazminatları talep edebilir:
- Cenaze Giderleri: Defin, nakil ve tören masrafları gibi cenazeye ilişkin tüm harcamalar.
- Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: Ölen kişinin sağlığında bakmakla yükümlü olduğu ya da gelecekte bakması muhtemel olan yakınlarının (eş, çocuk, anne, baba vb.) uğradığı ekonomik destek kaybıdır.
Manevi Tazminat Talepleri
Tıbbi uygulama hatası, hastada sadece maddi kayıplara değil, aynı zamanda ciddi psikolojik yıkımlara, üzüntüye, acıya ve kedere de yol açar. TBK m. 56 uyarınca, bedensel bütünlüğü zedelenen kişi, çektiği acı ve ıstırabın hafifletilmesi amacıyla manevi tazminat talep edebilir. Hatalı tedavi sonucu ölüm meydana gelmişse ya da hastada çok ağır bedensel bir zarar (örneğin bitkisel hayata girme, uzuv kaybı) oluşmuşsa, hastanın yakınları da kendi adlarına manevi tazminat davası açabilirler.
Yargıtay içtihatlarında manevi tazminatın bir zenginleşme aracı olmadığı, ancak yaşanan acıyı bir nebze de olsa dindirecek ve tarafların sosyo-ekonomik durumlarına uygun, hakkaniyetli bir miktarda olması gerektiği sıklıkla belirtilmektedir.
Hukuki Süreç ve İspat Yükümlülüğü
Tazminat taleplerinin kabul edilebilmesi için en kritik unsur, hekimin veya sağlık kuruluşunun kusurlu davranışı ile meydana gelen zarar arasında bir nedensellik bağı (illiyet bağı) bulunmasıdır. Tıbbi hata iddialarında, zarar ile müdahale arasındaki bağın varlığı Adli Tıp Kurumu, Yüksek Sağlık Şurası veya üniversitelerin ilgili kürsülerinden alınacak uzman bilirkişi raporları ile ispatlanır.
Hukuki sürecin sağlıklı yürütülebilmesi, hak kayıplarının önlenmesi ve hem hekimlerin hem de hastaların haklarının doğru şekilde savunulabilmesi için sağlık hukuku alanında uzman bir avukattan profesyonel destek alınması büyük önem taşımaktadır.
Anahtar Kelime : tıbbi hata tazminat
