Diş hekimliği uygulamalarında en sık karşılaşılan tedavi yöntemlerinden biri dolgu işlemleridir. Basit bir işlem gibi görünse de dolgu tedavisinin ardından hastanın konforunu ve çiğneme sağlığını doğrudan etkileyen en önemli unsurlardan biri “oklüzal ilişki” yani dişlerin birbiriyle olan temasıdır. Dolgunun normalden yüksek yapılması (oklüzal yükseklik), zamanla çene eklemine (temporomandibular eklem) aşırı ve dengesiz yük binmesine neden olabilir. Peki, yüksek yapılan bir dolgunun çene ekleminde hasara yol açması hukuken “malpraktis” (hekimlik hatası) olarak kabul edilir mi? Bu yazımızda, konuyu sağlık hukuku çerçevesinde ele alacağız.
Diş Hekimliğinde Malpraktis ve Komplikasyon Ayrımı
Sağlık hukukunda en kritik ayrım, malpraktis ile komplikasyon arasındadır. Komplikasyon, hekimin tüm özen yükümlülüğünü yerine getirmesine rağmen ortaya çıkabilen önlenemez durumlardır. Malpraktis ise hekimin bilgi eksikliği, deneyimsizlik veya ihmal nedeniyle mesleki özen göstermeyerek hastaya zarar vermesidir.
Dolgu tedavisinin ardından geçici bir süre hafif bir yükseklik hissedilmesi veya kısa süreli bir alışma sürecinin gerekmesi kabul edilebilir bir durumdur. Ancak, hastanın şikayetlerine rağmen bu durumun giderilmemesi veya standart tıp kurallarına aykırı hatalı dolgu yapılması süreci malpraktis boyutuna taşır.
Yüksek Yapılan Dolgunun Malpraktis Sayılmasının Hukuki Şartları
Bir yüksek dolgu vakasının çene eklemi hasarıyla sonuçlanması durumunda malpraktisten söz edebilmek için belirli hukuki unsurların bir arada bulunmesi gerekir:
- Özen Borcuna Aykırılık: Diş hekimi, hastanın diş anatomisine uygun tedavi sunmalıdır. Tedavi sonrasında gerekli yükseklik kontrollerinin yapılmaması özen borcunun ihlalidir.
- Zararın Meydana Gelmesi: Yüksek dolgu sebebiyle hastada temporomandibular eklem rahatsızlığı veya kronik ağrı gibi somut bir zararın gelişmesi gerekir.
- İlliyet Bağı: Oluşan eklem hasarı ile hatalı dolgu arasında doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi bulunmalıdır. Çene eklemindeki hasarın daha önceden var olmadığı, doğrudan bu hatalı tedavinin sonucu olduğu kanıtlanmalıdır.
- Hekimin İhmali: Hastanın ağrı ve yükseklik şikayetiyle başvurmasına rağmen hekimin gerekli düzeltmeleri yapmaması ve takibini ihmal etmesi sorumluluğu doğurur.
Hukuki Dayanaklar ve Yargıtay’ın Yaklaşımı
Diş hekimi ile hasta arasındaki ilişki, sağlık hukukunda genellikle bir vekalet sözleşmesi niteliğindedir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) Madde 112 uyarınca, tedavinin gereği gibi ifa edilmemesi durumunda hekimin sorumluluğu doğar. Ayrıca, hekimin kusurlu eylemiyle zarar vermesi TBK Madde 49 kapsamında haksız fiil sorumluluğunu oluşturur.
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da belirtildiği üzere, hekimlerin en hafif kusurundan dahi sorumlu tutulması esastır. Dolayısıyla, basit bir aşındırmayla düzeltilebilecek bir yüksekliğin ihmal edilerek kalıcı çene eklemi hasarına yol açması özen yükümlülüğünün ihlali ve malpraktis olarak değerlendirilmektedir.
İspat Süreci ve Bilirkişi İncelemesi
Yüksek yapılan dolgu nedeniyle çene ekleminin zarar gördüğünü iddia eden hastanın bu durumu ispat etmesi gerekir. Mahkemeler bu tür uyuşmazlıklarda Adli Tıp Kurumu veya üniversitelerin diş hekimliği fakültelerinden alınan bilirkişi raporlarını esas alır. Bilirkişi heyeti, tedavi kayıtlarını ve çene eklemindeki bozulmanın dolguyla olan ilişkisini inceler. Raporda dolgunun hatalı yapıldığı ve hekimin ihmali olduğu tespit edilirse, hekimin tazminat ödeme yükümlülüğü doğar.
Sonuç
Sonuç olarak, diş dolgusunun yüksek yapılması tek başına doğrudan malpraktis olarak nitelendirilmeyebilir. Ancak hekimin gerekli oklüzal kontrolleri yapmaması, hastanın şikayetlerini dikkate almaması ve bu ihmal sonucunda çene ekleminde kalıcı hasarların meydana gelmesi kesinlikle bir tıbbi malpraktis teşkil eder. Hem hekimlerin hukuki sorumlulukla karşılaşmaması hem de hastaların sağlığı için tedavi sonrası kontrollerin titizlikle yapılması gerekmektedir.
Anahtar Kelime : yüksek dolgu çene
