Teknolojinin hızla gelişmesiyle birlikte sağlık sektöründe hekim ve hasta arasındaki iletişim de dijital platformlara taşınmıştır. Pratikliği ve yaygın kullanımı nedeniyle WhatsApp gibi anlık mesajlaşma uygulamaları üzerinden tahlil, röntgen, MR veya epikriz raporu gibi tetkik sonuçlarının paylaşılması günlük hayatta sıkça karşılaşılan bir durumdur. Ancak bu pratik yöntem, hem hekimler hem de sağlık kuruluşları için ciddi hukuki, idari ve cezai riskleri beraberinde getirmektedir. Peki, bir hekim hastasına WhatsApp üzerinden tetkik sonucu gönderebilir mi? Bu durumun hukuki sınırları nelerdir?
Sağlık Verilerinin Hukuki Niteliği ve KVKK
Hukukumuzda hastaya ait her türlü tahlil ve tetkik sonucu, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında “özel nitelikli kişisel veri” olarak kabul edilmektedir. KVKK’nın 6. maddesi uyarınca, sağlık verilerinin işlenmesi ve paylaşılması son derece sıkı şartlara bağlanmıştır. Kural olarak, özel nitelikli kişisel verilerin ilgilinin açık rızası olmaksızın işlenmesi ve üçüncü kişilerle paylaşılması yasaktır.
Kanun, tıbbi teşhis, tedavi ve bakım hizmetlerinin yürütülmesi amacıyla hekimlere rıza olmaksızın sağlık verisi işleme yetkisi tanımış olsa da bu verilerin güvenli ortamlarda muhafaza edilmesi ve aktarılması yasal bir zorunluluktur.
WhatsApp Kullanımı ve Yurt Dışına Veri Aktarımı
WhatsApp üzerinden tetkik sonucu paylaşmanın önündeki en büyük hukuki engel, “yurt dışına veri aktarımı” hususudur. KVKK’nın 9. maddesine göre, kişisel verilerin yurt dışına aktarılması ancak belirli yasal güvencelerin varlığı veya hastanın bu aktarıma yönelik aydınlatılmış açık rızasının bulunması halinde mümkündür. WhatsApp sunucularının yurt dışında bulunması nedeniyle, bu uygulama üzerinden yapılan her paylaşım teknik ve hukuki olarak yurt dışına veri aktarımı sayılmaktadır. Dolayısıyla, hastanın önceden bu işleme yönelik açık onayı alınmadan tetkik sonuçlarının WhatsApp üzerinden gönderilmesi KVKK’nın ihlali anlamına gelir.
Hekimin Sır Saklama ve Özen Yükümlülüğü
Hekim ile hasta arasındaki ilişki, hukuki niteliği itibarıyla bir vekâlet sözleşmesine dayanır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 506. maddesi uyarınca hekim, hastasına karşı sadakat ve özen borcu altındadır. Aynı zamanda Hasta Hakları Yönetmeliği ve Tıbbi Deontoloji Nizamnamesi uyarınca hekimin hastaya ait sırları saklama yükümlülüğü bulunmaktadır. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere, hekimin hastanın mahremiyetini ve verilerini koruma borcu en üst düzeydedir. Tetkik sonuçlarının güvenlik açığı barındırabilecek platformlar üzerinden paylaşılması ve bu verilerin yetkisiz kişilerin eline geçmesi durumunda, hekimin genel sorumluluk hükümleri (TBK m. 49) kapsamında hukuki tazminat sorumluluğu doğacaktır.
Türk Ceza Kanunu Boyutu
Madalyonun bir diğer yüzü ise cezai sorumluluktur. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) kapsamında kişisel verilerin hukuka aykırı olarak başkasına verilmesi veya ele geçirilmesi suç teşkil etmektedir. Gerekli güvenlik önlemleri alınmadan yapılan paylaşımlar neticesinde hastanın hassas sağlık verilerinin ifşa olması, hekimlerin cezai soruşturmalarla karşı karşıya kalmasına yol açabilir.
Hukuki Güvenlik İçin Alınması Gereken Önlemler
Hekimlerin ve sağlık kuruluşlarının yasal yaptırımlardan korunması adına şu önlemleri alması elzemdir:
- Aydınlatılmış Açık Rıza Formu: Eğer hastanın talebi doğrultusunda WhatsApp üzerinden tetkik sonucu gönderilecekse, hastaya verilerinin yurt dışındaki sunuculara aktarılacağı ve uygulamanın güvenlik riskleri anlatılmalı, buna dair yazılı açık rızası alınmalıdır.
- Güvenli Kanalların Tercih Edilmesi: Veri güvenliği açısından en sağlıklı yöntem, sonuçların Sağlık Bakanlığı’nın e-Nabız sistemi veya sağlık kuruluşunun kendi şifreli hasta portalları üzerinden paylaşılmasıdır.
- Veri Minimizasyonu: Gönderim zorunlu ise sadece tahlil sonucunun yer aldığı kısmın kesilerek gönderilmesi, hastanın T.C. kimlik numarası, adres gibi diğer kişisel verilerinin maskelenmesi riskleri azaltacaktır.
Sonuç
Özetle, bir hekimin hastasına WhatsApp üzerinden tetkik sonucu göndermesi tamamen yasak olmamakla birlikte, yasal olarak oldukça riskli bir işlemdir. KVKK mevzuatına uygun bir aydınlatma ve açık rıza süreci yürütülmeden yapılan paylaşımlar; idari para cezalarına, tazminat davalarına ve cezai yaptırımlara zemin hazırlayabilir. Hukuki güvenliğin sağlanması adına kurumsal ve şifreli veri aktarım yöntemlerinin tercih edilmesi her iki tarafın da yararına olacaktır.
Anahtar Kelime : whatsapp tetkik sonucu
