Tıp ve hukuk, insan hayatının en kritik noktalarında kesişen iki disiplindir. Hekimlerin günlük mesailerinde en çok zaman ayırdıkları konulardan biri olan tıbbi kayıtlar, yalnızca hastanın tedavi sürecini takip etmekle kalmaz, aynı zamanda olası bir hukuki uyuşmazlıkta hekimin en güçlü savunma aracı haline gelir. Özellikle tıbbi uygulama hatası (malpraktis) iddialarıyla başlatılan savcılık soruşturmalarında, usulüne uygun tutulmuş tıbbi kayıtlar, hekimin mesleki özen yükümlülüğünü yerine getirdiğini kanıtlayan birer hukuki kalkan niteliğindedir.
Hukuki Açıdan Tıbbi Kayıtların Niteliği
Hasta Hakları Yönetmeliği ve Tıbbi Deontoloji Nizamnamesi uyarınca, her hekim uyguladığı teşhis ve tedavi süreçlerini eksiksiz bir şekilde kaydetmekle yükümlüdür. Türk Borçlar Kanunu’nun genel hükümleri (özellikle vekalet sözleşmesine ilişkin özen borcu hükümleri) kapsamında, hekimin hastasına karşı gösterdiği özenin derecesi, tutulan bu kayıtlar üzerinden değerlendirilir. Devlet hastanelerinde tutulan kayıtlar resmi belge niteliği taşırken, özel sağlık kuruluşlarındaki kayıtlar ise hukuki uyuşmazlıklarda delil başlangıcı veya güçlü birer yazılı delil olarak kabul edilir.
Savcılık Soruşturmasında Tıbbi Kayıtların Rolü
Bir hasta veya hasta yakınının şikayeti üzerine Cumhuriyet Savcılığı tarafından başlatılan soruşturmalarda, hekimlerin şüpheli veya bilgi sahibi sıfatıyla ifadelerine başvurulur. Türk Ceza Kanunu kapsamında taksirle yaralama veya taksirle ölüme neden olma suçlamaları gündeme geldiğinde, savcılık makamı dosyayı bilirkişi heyetine veya Adli Tıp Kurumuna gönderir. Bilirkişilerin yapacağı incelemenin yegane temeli ise hastanın tıbbi dosyasıdır.
Hekimin savcılık ifadesinde sözlü olarak dile getirdiği savunmalar, tıbbi kayıtlarla desteklenmediği sürece hukuki açıdan zayıf kalacaktır. Bilirkişi incelemelerinde, “yapılan ancak kaydedilmeyen” tıbbi işlemler hukuken “yapılmamış” kabul edilmektedir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere, hekimin özen borcunu yerine getirdiğinin ispatı büyük ölçüde tıbbi belgelerin düzenliliğine ve eksiksizliğine bağlıdır.
Eksik ve Hatalı Tıbbi Kayıtların Yarattığı Riskler
Tıbbi kayıtların eksik, tutarsız veya okunaksız olması, savcılık aşamasında hekim aleyhine ciddi bir şüphe doğurur. Hukukta şüpheden sanık yararlanır ilkesi geçerli olsa da malpraktis iddialarında eksik kayıtlar, hekimin kusurlu olduğu yönünde bir kanaat oluşmasına sebebiyet verebilir. Eksik kayıtların doğurabileceği risklerden bazıları şunlardır:
- Aydınlatılmış Onam Formunun Yetersizliği: Hastaya yapılacak müdahalenin risklerinin anlatıldığını gösteren onam formunun eksik olması, hekimin rıza dışı müdahalede bulunduğu iddiasıyla karşı karşıya kalmasına yol açar.
- Epikriz ve Müşahade Formlarındaki Boşluklar: Hastanın vital bulgularının, uygulanan ilaçların saatlerinin ve dozlarının kaydedilmemesi, tıbbi standartlara aykırı davranıldığı algısı yaratır.
- Konsültasyon Notlarının Eksikliği: Multidisipliner yaklaşım gerektiren vakalarda ilgili diğer uzmanlardan alınan görüşlerin dosyada yer almaması, hekimin tek başına sorumluluk üstlenmesine neden olur.
İfade Vermeden Önce Hekimlerin Dikkat Etmesi Gerekenler
Hekimler, savcılık ifadesine çağrıldıklarında soğukkanlılıklarını korumalı ve hukuki süreci profesyonel bir şekilde yönetmelidir. Bu süreçte dikkat edilmesi gereken en önemli hususlar şunlardır:
- Dosyayı Detaylıca İnceleyin: İfade vermeden önce hastaya ait tüm epikriz raporlarını, laboratuvar sonuçlarını, hemşire gözlem formlarını ve onam belgelerini bizzat inceleyin.
- Sözlü Savunmanızı Kayıtlarla Eşleştirin: Savcıya vereceğiniz ifadede belirttiğiniz her tıbbi müdahalenin, dosyadaki hangi evrakta ve hangi tarihte yer aldığını açıkça belirtin.
- Hukuki Destek Alın: Sağlık hukuku alanında uzman bir avukatın eşliğinde ifade vermek, usuli haklarınızın korunmasını sağlar ve ifadenizin hukuki netlikte tutanağa geçirilmesine yardımcı olur.
Sonuç
Tıbbi kayıtlar, yalnızca bürokratik bir zorunluluk değil, hekimin mesleki saygınlığını ve özgürlüğünü koruyan en değerli güvencedir. Doğru, eksiksiz ve zamanında tutulan her kayıt, olası bir savcılık soruşturmasında adaletin doğru tecelli etmesini sağlayacak en objektif delildir. Hekimlerin tıp pratiğinde gösterdikleri yüksek özeni, belgelendirme sürecinde de sürdürmeleri hukuki açıdan hayati önem taşımaktadır.
Anahtar Kelime : tibbi kayitlar onemi
