Sağlık hizmeti alırken karşılaşılan tıbbi hatalar, hastalar için hem fiziksel hem de manevi olarak zorlayıcı bir süreç olabilir. Hekimlik mesleğinin doğası gereği belirli riskler barındırsa da, standart tıbbi uygulamalardan sapma, ihmal veya hata sonucu hastanın zarar görmesi durumunda “tıbbi malpraktis” yani yanlış tedavi gündeme gelir. Bu durumda hastaların ve zarar görmeleri halinde yakınlarının hukuki yollara başvurarak tazminat talep etme hakkı bulunmaktadır. Bu yazı, yanlış tedavi tazminat davalarının kapsamını, işleyişini ve bu süreçle ilgili merak edilenleri aydınlatmak amacıyla hazırlanmıştır.
Yanlış Tedavi (Malpraktis) Nedir ve Kapsamı Nelerdir?
Tıbbi malpraktis, hekimin veya diğer sağlık personelinin bilgisizlik, deneyimsizlik, ihmal ya da standart tıbbi uygulamalara uymaması sonucu hastaya zarar vermesi olarak tanımlanır. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da belirtildiği üzere, bir tıbbi müdahalenin hatalı kabul edilebilmesi için tıp biliminin genel kabul görmüş standart ve kurallarına aykırı bir uygulamanın varlığı ve bu uygulama neticesinde bir zararın ortaya çıkması gerekmektedir. Bu durum, hekimin en hafif kusurundan dahi sorumlu olmasını gerektiren bir özen yükümlülüğünü beraberinde getirir.
Malpraktis kapsamına giren bazı durumlar şunlardır:
- Yanlış teşhis veya teşhiste gecikme
- Hatalı tedavi yönteminin seçilmesi veya uygulanması
- Ameliyat sırasında vücutta yabancı cisim unutulması
- İlaçların yanlış dozda veya türde verilmesi
- Hastanın yeterince bilgilendirilmemesi ve aydınlatılmış onamının usulüne uygun alınmaması
- Gerekli hijyen kurallarına uyulmaması sonucu gelişen enfeksiyonlar
Önemle belirtmek gerekir ki, tıbbi müdahalelerde ortaya çıkan her olumsuz sonuç malpraktis olarak değerlendirilmez. Tıp biliminin öngördüğü tüm önlemler alınmasına ve doğru müdahale yapılmasına rağmen ortaya çıkabilen ve istenmeyen zararlı sonuçlar “komplikasyon” olarak adlandırılır ve genellikle hekime bir sorumluluk yüklemez. Davalarda, zararın malpraktis mi yoksa komplikasyon mu olduğunun tespiti, uzman bilirkişi raporları ile belirlenir.
Tazminat Davası Süreci Nasıl İşler?
Yanlış tedavi iddiasıyla tazminat davası açma süreci, zararın meydana geldiği sağlık kurumunun niteliğine göre farklılık göstermektedir. Bu süreç, delillerin toplanması, doğru davalının tespiti ve görevli mahkemeye başvurulması gibi teknik aşamalar içerir.
1. Başvuru ve Şikayet Yolları
Dava açmadan önce veya dava ile birlikte hastaların başvurabileceği idari yollar da mevcuttur. Bunlar arasında Sağlık Bakanlığı İletişim Merkezi (SABİM) ALO 184, CİMER, İl Sağlık Müdürlükleri ve ilgili Tabip Odaları’na şikayette bulunmak sayılabilir. Bu başvurular, bir idari soruşturma başlatılmasını sağlayabilir.
2. Görevli ve Yetkili Mahkeme
Tıbbi hata iddiası bir devlet veya üniversite hastanesinde gerçekleşmişse, idareye karşı “tam yargı davası” açılması gerekir. Bu davalar İdare Mahkemelerinde görülür. Dava açmadan önce ilgili kamu kurumuna (Örn: Sağlık Bakanlığı) yazılı olarak başvurarak zararın tazmininin istenmesi zorunlu bir ön şarttır. İdarenin talebi reddetmesi veya 60 gün içinde cevap vermemesi halinde dava açma süresi başlar. Özel hastane, muayenehane veya özel sağlık kuruluşlarında yaşanan durumlarda ise dava, Tüketici Mahkemelerinde görülür. Yetkili mahkeme ise genellikle haksız fiilin gerçekleştiği yer veya davacının yerleşim yeri mahkemesidir.
3. Delillerin Toplanması ve Bilirkişi Raporu
Malpraktis davalarının en kritik aşaması ispat faaliyetidir. Hastanın tıbbi kayıtları, epikriz raporları, radyoloji görüntüleri ve tanık beyanları önemli delillerdir. Mahkeme, tıbbi hatanın olup olmadığını, hekimin bir kusuru bulunup bulunmadığını ve zarar ile eylem arasındaki illiyet bağını tespit etmek için genellikle Adli Tıp Kurumu’ndan veya üniversitelerin ilgili anabilim dallarından oluşan bir bilirkişi heyetinden rapor alır. Bu rapor, davanın sonucunu büyük ölçüde etkiler.
Sık Sorulan Sorular
Tazminat davasında neler talep edilebilir?
Yanlış tedavi nedeniyle açılan davalarda maddi ve manevi tazminat talep edilebilir. Maddi tazminat; tedavi masrafları, çalışma gücü kaybından doğan zararlar ve ekonomik geleceğin sarsılması gibi kalemleri içerir. Manevi tazminat ise hastanın yaşadığı acı, elem ve ıstırap nedeniyle talep edilir. Hastanın vefatı durumunda ise yakınları destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat talep edebilirler.
Dava açma süresi (zamanaşımı) ne kadardır?
Zamanaşımı süresi, davanın hukuki dayanağına göre değişir. Özel hastanelerdeki vekalet sözleşmesine dayalı davalarda zamanaşımı genellikle 5 yıldır. Haksız fiil hükümlerine dayanılması durumunda ise zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıl ve her halde eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren 10 yıldır. Devlet hastanelerine karşı açılacak tam yargı davalarında ise zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 1 yıl ve her halde olay tarihinden itibaren 5 yıl içinde idareye başvurulması gerekir.
Hekimin hiç kusuru olmasa da hastane sorumlu tutulabilir mi?
Evet. Yargıtay kararlarına göre, hastanelerin organizasyon kusurundan kaynaklanan bir sorumluluğu da bulunmaktadır. Bu, hastanenin yeterli personel bulundurmaması, gerekli hijyen koşullarını sağlamaması veya sistemik bir aksaklık nedeniyle hastanın zarar görmesi durumlarında ortaya çıkar. Bu halde, hekimin kişisel bir kusuru olmasa bile hastane işleteni sorumlu tutulabilir.
“`
Anahtar Kelime : yanlıstedavitazminat
