Tıbbi teknolojilerin hızla gelişmesi ve hasta hakları konusundaki hukuki bilincin artması, hekimlerin mesleki faaliyetlerini yürütürken karşılaştıkları riskleri de beraberinde artırmıştır. Tıbbi müdahale süreçlerinde yaşanabilecek olumsuzluklar, hekimler aleyhine ciddi maddi ve manevi tazminat taleplerine yol açabilmektedir. Bu risklerin minimize edilmesi ve hem hastanın hem de hekimin mağduriyetinin önlenmesi adına Türk hukukunda zorunlu bir güvence mekanizması oluşturulmuştur. Bu doğrultuda “Tıbbi Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası”, hekimlerin mesleki yaşamlarındaki en önemli koruma kalkanlarından birini teşkil etmektedir.
Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasının Yasal Temelleri
Hekimlerin mesleki sorumluluk sigortası yaptırması, ihtiyari bir tercih değil yasal bir zorunluluktur. 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun’un Ek 12. maddesi gereğince, kamu ve özel sağlık kuruluşlarında çalışan tüm hekimler, diş hekimleri ve uzmanlık mevzuatına göre uzman olanlar, mesleki faaliyetlerini icra ederken verebilecekleri zararlara karşı bu sigortayı yaptırmakla yükümlüdür. Temel sorumluluk hukuku ilkeleri çerçevesinde, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) haksız fiil ve sözleşmeye aykırılık hükümleri kapsamında doğabilecek tazminat yükümlülükleri, bu poliçe aracılığıyla teminat altına alınmaktadır.
Hekimin Poliçe Sürecinde Dikkat Etmesi Gereken Kritik Hususlar
Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasının sağladığı korumadan eksiksiz yararlanabilmek için hekimlerin poliçe tanzimi sırasında ve sonrasında bazı temel detaylara azami özen göstermesi gerekmektedir. Dikkat edilmesi gereken öncelikli hususlar şunlardır:
- Uzmanlık Alanı ve Risk Grubu Uyumu: Sigorta poliçesi tanzim edilirken, hekimin fiilen icra ettiği tıbbi uzmanlık dalının ve buna bağlı risk grubunun poliçede doğru belirtilmiş olması şarttır. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere, beyan yükümlülüğüne aykırı hareket edilmesi durumunda sigorta şirketi tazminat ödemesinden kaçınabilir veya ödediği tutarı (rücu hakkını kullanarak) hekimden geri talep edebilir.
- Geriye Dönük Teminat Süresi: Tıbbi malpraktis iddiaları genellikle müdahale tarihinden yıllar sonra yargıya taşınır. Bu nedenle, poliçenin geriye dönük teminat süresinin (mevzuatta öngörülen 10 yıllık zamanaşımı süresi göz önünde bulundurularak) eksiksiz yapılandırılması hayati önem taşır. Yeni bir poliçe yapılırken, geçmiş dönemlerdeki risklerin de teminat altında olduğundan emin olunmalıdır.
- İhbar Yükümlülüğünün Süresi: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümleri uyarınca, sigortalı hekim, aleyhine bir tazminat talebi veya idari/adli soruşturma açıldığını öğrendiği andan itibaren durumu makul bir süre içinde sigorta şirketine yazılı olarak ihbar etmekle yükümlüdür. Geç yapılan bildirimler, sigorta güvencesinin kısmen veya tamamen kaybolmasına neden olabilir.
- Limitlerin Yetersizliği Durumu: Mevzuat uyarınca belirlenen zorunlu asgari teminat limitleri, bazı yüksek riskli cerrahi branşlarda meydana gelebilecek büyük ölçekli tazminat taleplerini karşılamakta yetersiz kalabilir. Bu durumda hekimlerin, zorunlu poliçeye ek olarak ihtiyari mali sorumluluk sigortası yaptırarak limitlerini yükseltmeleri önerilir.
Aydınlatılmış Onam ve İspat Yükümlülüğü İlişkisi
Tıbbi uyuşmazlıklarda mahkemelerin en çok üzerinde durduğu hususların başında aydınlatılmış onam gelmektedir. Yargıtay’ın istikrarlı kararlarına göre, hastanın usulüne uygun şekilde bilgilendirildiğini ve rızasının alındığını ispat yükü hekime aittir. Eksiksiz ve mevzuata uygun olarak tutulmuş tıbbi kayıtlar, hasta dosyaları ve imzalı rıza formları, olası bir davada sigorta şirketinin savunma yapabilmesi için en temel dayanaklardır. Hukuki açıdan kusursuz bir tıbbi kayıt düzeni bulunmayan hekimlerin, sigorta güvencesine sahip olsalar dahi davaları kaybetme ve rücu tehlikesiyle karşılaşma riski oldukça yüksektir.
Sonuç
Tıbbi Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası, sadece kağıt üzerinde bir zorunluluk değil, hekimlerin mesleki geleceklerinin en önemli teminatıdır. Hekimlerin poliçelerini her yıl düzenli olarak kontrol etmeleri, uzmanlık ve unvan değişikliklerini anında sigorta şirketine bildirmeleri ve olası her uyuşmazlıkta zaman kaybetmeden uzman bir sağlık hukuku avukatının görüşüne başvurmaları, telafisi imkansız hak kayıplarının önüne geçecektir.
Anahtar Kelime : mali sorumluluk sigortasi
