Teknolojinin tıp dünyasına entegre olmasıyla birlikte online doktor görüşmeleri hayatımızın ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. İnternet üzerinden hekimle iletişim kurmak sağlık hizmetlerine erişimi kolaylaştırırken, bu dijital dönüşüm bazı hukuki soruları da beraberinde getirmektedir. Bu soruların başında ise şüphesiz şu gelmektedir: Online doktor görüşmelerinin sesli veya görüntülü olarak kaydedilmesi hukuka uygun mudur?
Yasal Düzenlemeler ve Sınırlar
Uzaktan Sağlık Hizmetleri Yönetmeliği Ne Diyor?
Sağlık Bakanlığı tarafından Resmi Gazete’de yayımlanan Uzaktan Sağlık Hizmetlerinin Sunumu Hakkında Yönetmelik, bu konudaki sınırları net bir şekilde çizmiştir. Yönetmelik uyarınca, tarafların (hekim ve hasta) açık rızası olmaksızın uzaktan sağlık hizmeti sunumuna ilişkin ses veya görüntü kaydı alınması kesinlikle yasaktır.
Her iki tarafın da açık rızasının bulunması halinde kayıt alınabilir; ancak bu durumda bile alınan verilerin KVKK’ya uygun şekilde güvenli veri merkezlerinde saklanması ve mevzuatta belirlenen süreler sonunda silinmesi zorunludur. Dolayısıyla, ne hekim hastasından habersiz ne de hasta hekiminden habersiz bu görüşmeleri kaydedebilir.
Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) Açısından Değerlendirme
Sağlık verileri, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun (KVKK) 6. maddesi uyarınca “özel nitelikli kişisel veri” statüsündedir. Online görüşmede hastanın şikayetlerini anlatması veya hekimin tanı koyması tamamen sağlık verisi niteliğindedir. KVKK kapsamında, özel nitelikli kişisel verilerin açık rıza olmaksızın işlenmesi (kaydedilmesi, saklanması veya paylaşılması) yasaktır. İzinsiz kayıtlar, veri sorumluları açısından çok ağır idari para cezalarına yol açmaktadır.
Türk Ceza Kanunu (TCK) Kapsamında Ceza Sorumluluğu
Görüşmenin rıza dışı gizlice kaydedilmesi sadece idari bir ihlal değil, aynı zamanda Türk Ceza Kanunu (TCK) kapsamında bir suçtur. Bu durum şu maddeler çerçevesinde cezalandırılabilir:
- TCK Madde 133 (Haberleşmenin Gizliliğini İhlal): Taraflar arasındaki haberleşmeyi rıza dışı kaydeden kişiler hapis cezası ile karşı karşıya kalır.
- TCK Madde 135 (Kişisel Verilerin Kaydedilmesi): Hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydeden kimseye iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası öngörülür.
- TCK Madde 136 (Verileri Hukuka Aykırı Olarak Verme veya Ele Geçirme): Gizlice alınan kayıtların üçüncü kişilerle veya internet ortamında paylaşılması cezayı daha da artırır.
Gizli Kayıtlar Mahkemede Delil Olabilir mi?
Olası bir malpraktis (tıbbi uygulama hatası) davasında, tarafların birbirini suçlamak amacıyla bu gizli kayıtları mahkemeye sunmak istemesi sık karşılaşılan bir durumdur. Ancak Türk hukukunda “hukuka aykırı elde edilen deliller” mahkemelerce hükme esas alınamaz.
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da açıkça vurgulandığı üzere; kişinin rızası dışında gizlice kaydedilen ses ve görüntü kayıtları hukuka aykırı delil niteliğindedir. Yargıtay, bu kurala yalnızca kişinin kendisine yönelik ani gelişen bir suç (şantaj, tehdit, hakaret) karşısında, o an kolluk kuvvetlerine başvurma imkanının bulunmaması halinde kanıtı koruma amacıyla anlık kayıt alması durumunda istisna tanımaktadır. Tıbbi bir konsültasyonun planlı şekilde gizlice kaydedilmesi ise bu istisna kapsamına kesinlikle girmez.
Hekimler ve Hastalar İçin Tavsiyeler
Hem hekimlerin hem de hastaların yasal yaptırımlarla karşılaşmaması için şu hususlara dikkat etmesi gerekir:
- Aydınlatılmış Onam: Görüşme öncesinde hastaya, görüşmenin kaydedilmeyeceği veya teknik nedenlerle kaydedilecekse bunun amacı hakkında bilgi verilerek onayı alınmalıdır.
- Güvenli Altyapı: Görüşmeler, uçtan uca şifreleme sunan ve veri güvenliğini Sağlık Bakanlığı standartlarında sağlayan lisanslı uzaktan sağlık bilgi sistemleri üzerinden yapılmalıdır.
- Güven İlişkisi: Tıbbi süreçler karşılıklı güvene dayanır. İzinsiz kayıt almak bu güveni zedeleyeceği gibi ağır cezai sorumluluklar doğurur.
Sonuç
Özetlemek gerekirse; online doktor görüşmelerinin taraflardan birinin rızası olmaksızın kaydedilmesi hukuka kesinlikle aykırıdır. Hasta Hakları Yönetmeliği, KVKK hükümleri ve TCK’nın ilgili maddeleri bu durumu açıkça yasaklamaktadır. Sağlık hizmetlerinin dijitalleştiği günümüzde, yasal sınırları bilmek ve korumak hem hastaların haklarını hem de hekimlerin mesleki güvencelerini korumanın en temel yoludur.
Anahtar Kelime : doktor gorusmesi kaydi
