Hasta Hakları İhlal Edildiğinde Nereye Şikayet Edilir?
Hasta hakları, sağlık hizmeti alan bireylerin güvenli, saygılı ve adaletli bir ortamda muayene ve tedavi hakkını güvence altına almak için düzenlenmiştir. Türkiye’de hasta hakları, başta Anayasa olmak üzere pek çok yasal düzenleme ve Sağlık Bakanlığı’nın yayımladığı yönetmeliklerle korunmaktadır. Ancak zaman zaman çeşitli ihlaller meydana gelebilmekte, hastalar veya hasta yakınları hangi mercilere başvurabilecekleri konusunda tereddüt yaşayabilmektedir.
Hasta Hakları Nelerdir?
Hastaların temel hakları arasında; sağlık hizmetlerinden eşit şekilde faydalanmak, bilgilendirilmek ve onay vermek, mahremiyetin korunması, güvenliğin sağlanması, tedavi ve bakım sürecine katılım gibi başlıca haklar yer alır. Bu haklar, “Hasta Hakları Yönetmeliği” ile detaylandırılmıştır ve Sağlık Bakanlığı tarafından sürekli denetlenir.
Hasta Hakları İhlalinde Başvurulabilecek Merciler
Hastanın ya da yakınının haklarının zedelendiğini düşünmesi halinde başvurabileceği çeşitli yollar bulunmaktadır:
-
1. Sağlık Kuruluşlarının Hasta Hakları Birimleri:
Her kamu ve özel sağlık tesisinde Hasta Hakları Birimi bulunur. Öncelikle başvuru yapılan sağlık kuruluşunun Hasta Hakları Birimi’ne dilekçe veya elektronik ortamda şikayet iletilebilir. Bu birimlerin başlıca görevi, başvuruları hızlıca değerlendirmek ve tarafları bilgilendirmektir.
-
2. Sağlık Bakanlığı İletişim Merkezi (SABİM) 184:
Sağlık hizmetlerinde yaşanan şikayetlerin iletilebileceği en hızlı yollardan biri SABİM 184 hattı üzerinden yapılacak başvurudur. Telefonla ya da Sağlık Bakanlığı’nın resmi online platformu sayesinde başvuru gerçekleştirilebilir.
-
3. İdari Başvurular:
Resmi veya özel sağlık kurumuna, doğrudan kurum müdürlüğüne/başhekimliğe yazılı başvuru yapılabilir. İdari başvurular genellikle hastanelerin genel sekreterlik ve başhekimlik birimlerince işleme alınır.
-
4. Cumhuriyet Başsavcılığına Şikayet:
Hak ihlali ceza gerektiriyorsa, (örneğin kötü muamele, hakaret, şiddet veya ihmalkârlık sonucu zarar) doğrudan cumhuriyet başsavcılıklarına suç duyurusunda bulunulabilir. Bu tür başvurularda, Türk Ceza Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu hükümleri (örneğin 6098 s. TBK m. 49) uygulanmaktadır.
-
5. Adli ve Hukuki Yollar:
Hasta veya yakını, zarar gördüğü iddiasıyla tazminat davası açabilir. Maddi ve manevi zararların tazmini için, ilgili sağlık personeli ve/veya kurum aleyhine hukuk mahkemelerinde dava açılması mümkündür. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da belirtildiği üzere, sağlıkta hata veya ihmal sonucu oluşan zararlarda hem idari hem de adli sorumluluk doğabilir.
Başvuru Süreçlerinde Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Şikayet başvuruları, olaya mümkün olan en kısa sürede ve ayrıntılı bilgi ile yapılmalıdır.
- Mevcut belge, tanık ve varsa diğer deliller başvuruya eklenmelidir.
- Hukuki yollar tüketilmeden önce idari yolların tamamlanması, dava süreçlerinde hak kaybının önlenmesi açısından önemlidir.
Hukuki Dayanaklar ve Yargıtay Görüşü
Hasta hakları, Anayasa ve Hasta Hakları Yönetmeliği başta olmak üzere, Türk Borçlar Kanunu, Türk Ceza Kanunu, Sağlık Bakanlığı’nın ilgili yönerge ve genelgelerinde açıkça düzenlenmiştir. Ayrıca Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da, hasta hakları ihlallerinde idarenin ve sağlık personelinin sorumluluğu kabul edilmektedir. Bu kapsamda mağduriyet yaşayan hastalar, hem idari hem de adli yoldan haklarını arama özgürlüğüne sahiptir.
Sonuç olarak, hasta haklarının korunması toplumsal güven açısından oldukça önemlidir. Hak ihlali durumunda yukarıda belirtilen yolları izlemek, hukuken en sağlıklı yol olacaktır.
