Apikal rezeksiyon, diş kökündeki enfeksiyonların cerrahi müdahale ile temizlenmesi işlemidir. Diş hekimliğinde sıklıkla uygulanan bu cerrahi operasyon, teknik hassasiyet gerektiren ve bazı riskleri beraberinde getiren bir süreçtir. Tedavi sonrasında sinir hasarı, sinüs perforasyonu veya enfeksiyonun yayılması gibi istenmeyen sonuçlar (zararlar) meydana gelebilmektedir. Bu tür durumlarda ortaya çıkan zararların hukuki sorumluluğu, hem hastalar hem de diş hekimleri açısından büyük önem taşımaktadır.
Diş Hekiminin Hukuki Sorumluluğunun Temeli: Özen Borcu
Diş hekimi ile hasta arasındaki hukuki ilişki, kural olarak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) kapsamında bir “vekalet sözleşmesi” niteliğindedir (TBK m. 502). Bu doğrultuda hekimin en temel yükümlülüğü, hastasına karşı göstermesi gereken özen borcudur. TBK m. 506 uyarınca vekil, iş görürken iş sahibinin menfaatine uygun hareket etmek ve özen göstermekle yükümlüdür. Diş hekiminin sorumluluğu, tıp biliminin güncel kurallarına, standartlarına ve mesleki tecrübeye uygun hareket etmeyi gerektirir. Gerekli özenin gösterilmemesi sonucu oluşan zararlar, hekimin hukuki sorumluluğunu doğurur.
Komplikasyon ve Malpraktis (Tıbbi Uygulama Hatası) Ayrımı
Apikal rezeksiyon sonrasında gelişen her olumsuz sonuç, doğrudan diş hekiminin hukuki sorumluluğu olduğu anlamına gelmez. Hukuk sistemimizde ve Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında, zarar veren durumun “komplikasyon mu” yoksa “malpraktis mi” olduğu titizlikle ayırt edilir:
- Komplikasyon: Tıbbi müdahalenin doğasında bulunan, her türlü özen gösterilmesine rağmen kaçınılması mümkün olmayan öngörülebilir risklerdir. Örneğin, kök ucunun anatomik yakınlığı sebebiyle sinire çok yakın çalışılması gereken durumlarda ortaya çıkabilecek geçici hafif uyuşukluklar bazen komplikasyon kabul edilebilir.
- Malpraktis (Tıbbi Hata): Hekimin bilgisizliği, deneyimsizliği veya ilgisizliği nedeniyle standart uygulamayı yapmaması, yanlış teşhis koyması veya hatalı cerrahi teknik kullanmasıdır. Apikal rezeksiyon sırasında hatalı alet kullanımıyla sinirin tamamen koparılması veya sterilizasyon kurallarına uyulmaması nedeniyle gelişen ağır enfeksiyonlar malpraktis kapsamında değerlendirilir.
Aydınlatılmış Onamın Sorumluluktaki Rolü
Yargıtay kararlarına ve Hasta Hakları Yönetmeliği hükümlerine göre, bir riskin sadece “komplikasyon” olması hekimi sorumluluktan tek başına kurtarmaz. Hekimin bu komplikasyondan sorumlu tutulmaması için, hastayı işlem öncesinde olası riskler konusunda detaylı şekilde bilgilendirmiş ve “aydınlatılmış onam” almış olması zorunludur. Apikal rezeksiyon öncesinde hastaya, işlem sırasında oluşabilecek kalıcı veya geçici sinir hasarı, sinüs açılması gibi risklerin sözlü ve yazılı olarak açıklanması gerekir. Usulüne uygun bir aydınlatılmış onamın bulunmaması durumunda, ortaya çıkan komplikasyonlardan da hekimin hukuki sorumluluğu doğabilmektedir.
Hukuki Süreç ve Tazminat Talepleri
Apikal rezeksiyon sonrasında malpraktis veya aydınlatılmış onam eksikliği nedeniyle zarar gören hastalar, maddi ve manevi tazminat davası açma hakkına sahiptir. Tazminat sorumluluğunun doğması için şu dört unsurun bir arada bulunması gerekir:
- Hukuka Aykırı Fiil: Hekimin özen borcuna aykırı davranması, hatalı tıbbi müdahalede bulunması veya onam almaması.
- Kusur: Hekimin ihmali veya kastı.
- Zarar: Hastanın uğradığı bedensel, maddi veya manevi kayıplar (TBK m. 49).
- Nedensellik Bağı: Gelişen zarar ile hekimin hatalı eylemi arasında doğrudan bir sebep-sonuç ilişkisinin bulunması.
Maddi tazminat kapsamında ek tedavi giderleri, iş gücü kaybı gibi zararlar talep edilebilirken; manevi tazminat kapsamında ise hastanın yaşadığı acı, elem ve ızdırap için uygun bir bedel talep edilir (TBK m. 56).
Sonuç ve Öneriler
Apikal rezeksiyon sonrası gelişen uyuşukluk, ağrı veya doku kayıpları gibi durumlarda sorumluluğun tespiti, tıbbi ve hukuki açıdan multidisipliner bir değerlendirme gerektirir. Diş hekimlerinin yasal sorumluluktan korunmak adına aydınlatılmış onam süreçlerini eksiksiz yürütmeleri ve tüm tedavi aşamalarını detaylıca arşivlemeleri kritiktir. Zarara uğradığını düşünen hastaların ise hak kaybı yaşamamak adına profesyonel bir sağlık hukuku uzmanından destek alarak süreci yürütmesi tavsiye edilir.
Anahtar Kelime : apikal rezeksiyon zarar
