Diş Tedavisi Sonrası Enfeksiyon Gelişmesi Durumunda Hukuki Sorumluluk Kimdedir?
Ağız ve diş sağlığı tedavileri, modern tıbbın sunduğu imkanlarla oldukça konforlu hale gelse de, her tıbbi müdahale gibi belirli riskleri bünyesinde barındırmaktadır. Bu risklerin başında ise tedavi sonrası gelişen enfeksiyonlar gelmektedir. Diş tedavisi sonrasında meydana gelen bir enfeksiyon vakasında diş hekiminin hukuki olarak sorumlu tutulup tutulamayacağı, hem hastalar hem de diş hekimleri açısından en çok merak edilen konulardan biridir. Bu durumun netleştirilmesi, tıp hukuku ilkeleri ve Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde yapılacak bir değerlendirmeyle mümkündür.
Diş Hekimi ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuki Niteliği
Diş hekimi ile hasta arasındaki hukuki ilişki, kural olarak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu kapsamında bir vekalet sözleşmesi niteliğindedir. Ancak diş protezi veya implant gibi sonuç vaat eden bazı estetik ve protetik uygulamalarda ilişki eser sözleşmesi olarak da kabul edilebilmektedir. Vekalet sözleşmesinin geçerli olduğu durumlarda, diş hekiminin hukuki sorumluluğu bir “sonuç taahhüdü” değil, “özen gösterme borcu” üzerine kuruludur. Diş hekimi, hastasını tedavi ederken tıp biliminin güncel kurallarına uygun hareket etmek ve gerekli tüm mesleki özeni göstermekle yükümlüdür.
Komplikasyon mu, Tıbbi Uygulama Hatası (Malpraktis) mi?
Enfeksiyon vakalarında diş hekiminin sorumlu olup olmadığının tespiti, olayın bir komplikasyon mu yoksa tıbbi uygulama hatası (malpraktis) mi olduğunun ayrımına dayanır:
- Komplikasyon: Tıbbi müdahalenin doğasında var olan, her türlü önlem alınmasına ve doğru tedavi uygulanmasına rağmen ortaya çıkabilen, öngörülebilir ancak engellenemeyen istenmeyen sonuçlardır. Diş çekimi veya cerrahi müdahale sonrası hastanın bünyesel özelliklerine bağlı olarak gelişen enfeksiyonlar, hekim tüm sterilizasyon ve tedavi kurallarına uymuşsa komplikasyon olarak değerlendirilebilir. Bu durumda hekimin hukuki sorumluluğu doğmaz. Ancak hekimin, gelişen bu komplikasyonu zamanında fark ederek gerekli tıbbi müdahaleyi (uygun antibiyotik tedavisi, drenaj vb.) yapması zorunludur. Komplikasyonun doğru yönetilememesi hekimi hukuki olarak sorumlu kılar.
- Tıbbi Uygulama Hatası (Malpraktis): Hekimin bilgisizliği, deneyimsizliği veya ilgisizliği nedeniyle hastaya standart dışı, kusurlu bir tedavi uygulamasıdır. Sterilizasyon kurallarına uyulmaması, kontamine (kirli) aletlerin kullanılması, hastanın mevcut sistemik hastalıklarının veya ağız içi enfeksiyon varlığının göz ardı edilerek işlem yapılması ya da hatalı ilaç reçete edilmesi gibi durumlar tıbbi hata teşkil eder. Bu durumlarda hekimin tazminat sorumluluğu gündeme gelmektedir.
Türk Borçlar Kanunu ve Yargıtay İçtihatları Işığında Diş Hekiminin Özen Borcu
Türk Borçlar Kanunu’nun genel sorumluluk hükümlerine ve özellikle vekilin özen borcunu düzenleyen maddelerine göre, diş hekimi hizmetini ifa ederken en hafif kusurundan dahi sorumludur. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere, hekimin özen borcu, hastanın hayatı ve sağlığı ile doğrudan ilgili olduğundan, sıradan bir vekilin özen borcuna göre çok daha titizlikle ele alınmalıdır. Yargıtay kararlarında, diş hekiminin tıp bilimindeki gelişmeleri takip etmesi, tedavi öncesinde hastadan detaylı anamnez (sağlık geçmişi hikayesi) alması ve gerekli radyolojik tetkikleri titizlikle incelemesi gerektiği önemle belirtilmektedir.
Ayrıca, hekimin sorumluluğunun ortadan kalkması veya sınırlandırılması için aydınlatılmış onam yükümlülüğünün yerine getirilmiş olması gerekir. Hekim, tedavi öncesinde olası enfeksiyon risklerini hastaya sözlü ve yazılı olarak açıklamalı, hastanın bu riskleri özgür iradesiyle kabul ettiğine dair rızasını almalıdır. Aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirilmemesi, ortaya çıkan enfeksiyon bir komplikasyon olsa dahi hekimin hukuki sorumluluğunu doğurabilir.
İspat Yükü ve Sorumluluğun Sınırları
Diş tedavisi sonrası gelişen enfeksiyon nedeniyle açılacak bir tazminat davasında, kusurun ve illiyet bağının (neden-sonuç ilişkisinin) tespiti teknik bir konudur. Bu nedenle mahkemeler, somut olayı değerlendirmek üzere Adli Tıp Kurumu veya üniversitelerin diş hekimliği fakültelerinden oluşan uzman bilirkişi heyetlerinden rapor talep eder. Hekimin kusurlu olup olmadığı, tedavi süreçlerine ait hasta kayıtları, röntgenler ve onam formları üzerinden incelenir. Bu süreçte diş hekiminin tedavi kayıtlarını eksiksiz ve düzenli tutması, kendi haklılığını ispat edebilmesi açısından hayati öneme sahiptir.
Sonuç
Özetlemek gerekirse; diş tedavisi sonrası oluşan her enfeksiyon doğrudan diş hekiminin kusurlu olduğu anlamına gelmez. Eğer enfeksiyon, hekimin gerekli tüm hijyen, sterilizasyon, teşhis ve tedavi protokollerine uymasına rağmen ortaya çıkmışsa ve hekim bu durumu doğru bir şekilde yönetmişse, olay komplikasyon sınırları içinde kalır ve hekim sorumlu tutulamaz. Ancak hekimin ihmali, hatalı teşhisi veya sterilizasyon eksikliği nedeniyle enfeksiyon gelişmişse, Türk Borçlar Kanunu kapsamında maddi ve manevi tazminat sorumluluğu doğacaktır.
Anahtar Kelime : diş enfeksiyonu hekim
