Diş hekimliği uygulamaları, hem tıbbi uzmanlık hem de hasta ile hekim arasında karşılıklı güvene dayalı hukuki bir sözleşme barındırır. Ancak klinikte başarıyla tamamlanan tedavilerin ardından ücret ödenmemesi, diş hekimlerinin en sık karşılaştığı hukuki sorunlardan biridir. Hekimlerin emeklerinin karşılığını alabilmeleri için yasal yollara başvurma hakları saklıdır. Peki, diş tedavisi ücretini ödemeyen hastaya karşı hangi hukuki adımlar atılabilir? Bu yazıda, sürecin yasal boyutunu ve izlenmesi gereken yolları sağlık hukuku perspektifinden ele alacağız.
Diş Hekimi ve Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuki Niteliği
Türk Borçlar Kanunu (TBK) çerçevesinde, diş hekimi ile hasta arasındaki ilişki hukuki bir sözleşmeye dayanır. Yapılan tedavinin niteliğine göre bu sözleşmenin türü değişiklik göstermektedir. Diş çekimi, kanal tedavisi gibi genel tedaviler vekalet sözleşmesi (TBK m. 502) kapsamında değerlendirilirken; implant, protez veya porselen diş gibi belirli bir sonucun taahhüt edildiği estetik ve yapısal işlemler yerleşik Yargıtay içtihatları uyarınca eser sözleşmesi (TBK m. 470) niteliğindedir. Her iki sözleşme türünde de hastanın en temel borcu, kararlaştırılan tedavi ücretini hekime ödemektir. Bu borcun yerine getirilmemesi, borçlunun temerrüdü hükümlerini devreye sokar.
Ücretini Ödemeyen Hastaya Karşı Atılacak Hukuki Adımlar
Diş tedavisi ücretinin tahsil edilememesi durumunda hekimlerin izleyebileceği yasal süreçler sırasıyla şunlardır:
1. Noter Aracılığıyla İhtarname Gönderilmesi
Sürecin ilk ve en etkili adımlarından biri, hastaya noter kanalıyla yazılı bir ihtarname gönderilmesidir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 117. maddesi uyarınca, borcun ifa edileceği gün net olarak belirlenmemişse, borçlu ancak alacaklının ihtarıyla temerrüde düşürülebilir. İhtarnamede, verilen hizmet, ödenmeyen tutar ve ödeme için makul bir süre (genellikle 3 ila 7 gün) belirtilir. Bu süre içinde ödeme yapılmazsa yasal yollara başvurulacağı ve temerrüt faizi işletileceği ihtar edilir.
2. İlamsız İcra Takibi Başlatılması
İhtarnameye rağmen ödeme yapılmaması durumunda, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) kapsamında borçlu hasta aleyhine icra dairesi aracılığıyla ilamsız icra takibi başlatılabilir. İcra takibinin başlatılmasıyla birlikte hastaya ödeme emri gönderilir. Borçlunun 7 gün içinde bu takibe itiraz etme hakkı bulunmaktadır. İtiraz edilmediği takdirde takip kesinleşir ve borçlunun mallarına haciz işlemi uygulanabilir.
3. Tüketici Arabuluculuğuna Başvuru
Hasta ile hekim arasındaki uyuşmazlıklar, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında değerlendirilmektedir. Bu nedenle, icra takibine itiraz edilmesi veya doğrudan dava açılmak istenmesi halinde, öncelikle zorunlu arabuluculuk sürecine başvurulması yasal bir zorunluluktur. Arabuluculuk görüşmelerinde taraflar uzlaşırsa uyuşmazlık mahkemeye taşınmadan hızlıca çözüme kavuşturulur.
4. İtirazın İptali veya Alacak Davası Açılması
Hastanın icra takibine haksız yere itiraz etmesi durumunda, hekimin Tüketici Mahkemesinde “itirazın iptali davası” açma hakkı doğar. Mahkeme sürecinde hekimin tedaviyi gerçekleştirdiğini ve ücretin ödenmediğini kanıtlaması gerekir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, tedavinin yapıldığını ispat yükü hekimde, ücretin ödendiğini ispat yükü ise hastadadır.
Süreçte Hekimlerin Dikkat Etmesi Gereken Hassas Noktalar
- Hasta Mahremiyeti ve KVKK: Alacağın tahsili amacıyla dahi olsa, hastanın kişisel veya tıbbi verileri üçüncü kişilerle paylaşılmamalıdır. Yasal takipler yalnızca yetkili merciler (noter, icra dairesi, mahkeme) üzerinden yürütülmelidir.
- Evrak Düzeni ve Onam Formları: Tedavi öncesinde hastadan alınan aydınlatılmış onam formu, tedavi planı ve ücret sözleşmesi gibi belgelerin ıslak imzalı kopyalarının saklanması, olası bir davada en güçlü delillerdir.
Sonuç olarak, diş tedavisi ücretini ödemeyen hastalara karşı hukuki süreçlerin titizlikle yürütülmesi gerekir. Hak kaybına uğramamak adına süreçlerin bir sağlık hukuku uzmanı eşliğinde takip edilmesi tavsiye edilir.
Anahtar Kelime : diş tedavisi ücreti ödemeyen
