Tıbbi bir müdahale sonrası beklenmedik bir sonuçla karşılaşmak, hasta ve hasta yakınları için oldukça zorlayıcı bir süreçtir. Bu süreçte, hekimin uygulamalarında bir hata veya ihmal olduğundan şüphelenilmesi durumunda hukuki yollara başvurma hakkı doğar. Bu haklardan en önemlilerinden biri de ilgili doktor hakkında Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunmaktır. Bu blog yazısında, bir sağlık hukuku avukatı perspektifiyle, doktor hakkında suç duyurusu dilekçesinin nasıl hazırlanacağını, şikayet sürelerini ve bu sürecin nasıl işlediğini hem hastalar hem de hekimler için anlaşılır bir dille ele alacağız.
Tıbbi Uygulama Hatası (Malpraktis) Nedir ve Ne Zaman Suç Teşkil Eder?
Tıbbi uygulama hatası, genellikle “malpraktis” olarak adlandırılır. Türk Tabipleri Birliği Hekimlik Meslek Etiği Kuralları’na göre malpraktis; bilgisizlik, deneyimsizlik ya da ilgisizlik nedeniyle bir hastanın zarar görmesi durumudur. Ancak, tıptaki her olumsuz sonucun bir hekim hatası olmadığını belirtmek gerekir. Tıp biliminin kabul ettiği, öngörülemeyen ve önlenemeyen istenmeyen sonuçlar “komplikasyon” olarak adlandırılır ve hekimin doğru ve özenli davrandığı durumlarda bu sonuçlardan sorumlu tutulmaz.
Hekimin eyleminin ceza hukuku anlamında suç teşkil edebilmesi için, genellikle taksirle yaralama veya taksirle ölüme neden olma fiillerinin oluşması gerekir. Taksir, en basit tanımıyla, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranarak, istenmeyen bir sonuca neden olmaktır. Hekimin, tıp biliminin standartlarına ve tecrübelere göre gerekli olan özeni göstermemesi sonucu hasta yaralanmış veya vefat etmişse, cezai sorumluluğu gündeme gelebilir.
Doktor Hakkında Suç Duyurusu Dilekçesi Nasıl Hazırlanır?
Doktor hakkında suç duyurusunda bulunmak için, olayın gerçekleştiği yerdeki veya şüphelinin bulunduğu yerdeki Cumhuriyet Başsavcılığı’na hitaben bir dilekçe yazılmalıdır. Bu dilekçe, bir hukuk profesyonelinden destek alınarak hazırlanabileceği gibi, bizzat hasta veya yakını tarafından da yazılabilir. Dilekçede matbu bir formdan ziyade, olayın özgünlüğünü yansıtan detaylı bir anlatım esastır. Dilekçede bulunması gereken temel unsurlar şunlardır:
- Şikayetçi (Müşteki) Bilgileri: Ad, soyad, T.C. kimlik numarası ve adres bilgileri eksiksiz yazılmalıdır.
- Şüpheli Bilgileri: Şikayet edilen doktorun adı, soyadı, görev yaptığı sağlık kuruluşu (hastane, tıp merkezi vb.) ve biliniyorsa bölümü belirtilmelidir.
- Suç ve Tarihi: Şikayete konu eylemin ne olduğu (hatalı tedavi, yanlış teşhis vb.) ve olayın gerçekleştiği tarih açıkça yazılmalıdır.
- Açıklamalar: Bu bölüm en önemli kısımdır. Yaşanan olay, başvuru nedeninden başlayarak, teşhis, tedavi ve sonuç aşamaları kronolojik bir sırayla, ayrıntılı ve anlaşılır bir şekilde anlatılmalıdır. Hekimin hangi eylem veya ihmalinin zarara yol açtığına inanıldığı somut gerekçelerle açıklanmalıdır.
- Deliller: İddiaları destekleyecek her türlü belge dilekçeye eklenmeli veya dilekçede belirtilmelidir. Bu deliller şunları içerebilir:
- Hasta dosyası, epikriz raporları, laboratuvar ve radyoloji sonuçları
- Reçeteler ve ilaç bilgileri
- Tedaviye ilişkin faturalar ve makbuzlar
- Varsa olaya tanıklık eden kişilerin bilgileri
- Konuyla ilgili alınmış diğer hastane veya doktor raporları
- Talep ve Sonuç: Dilekçenin sonunda, şüpheli doktor hakkında gerekli soruşturmanın yapılarak, eylemine uyan suçtan dolayı cezalandırılması için kamu davası açılması talep edilmelidir.
Şikayet Süresi ve Zamanaşımı
Ceza hukukunda şikayet süreleri ve dava zamanaşımı oldukça önemlidir. Sürelerin kaçırılması hak kaybına yol açabilir.
- Şikayet Süresi: Taksirle yaralama suçu, kural olarak şikayete bağlı bir suçtur. Şikayet hakkı olan kişi, hem fiili hem de faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikayette bulunmalıdır. Ancak fiil, bilinçli taksirle işlenmişse veya Türk Ceza Kanunu’nda belirtilen ağır neticelere yol açmışsa şikayet aranmaz ve savcılık re’sen soruşturma yapar.
- Dava Zamanaşımı: Şikayete bağlı olmayan veya süresi içinde şikayet edilen durumlarda ise dava zamanaşımı süreleri işler. Taksirle yaralama suçlarında temel dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Taksirle ölüme neden olma suçunda ise bu süre 15 yıldır.
Şikayet Sonrası Süreç Nasıl İşler?
Suç duyurusu dilekçesi savcılığa verildikten sonra soruşturma süreci başlar. Bu süreç, hekimin çalıştığı kuruma göre bazı farklılıklar gösterir.
1. Soruşturma İzni Aşaması
2022 yılında yapılan yasal bir değişiklikle, hem kamu hem de özel sağlık kuruluşlarında çalışan hekimler ve diğer sağlık mesleği mensupları hakkında yürütülecek ceza soruşturmaları için yeni bir usul getirilmiştir. Artık savcılık, bir şikayet aldığında doğrudan soruşturmaya başlayamaz. Dosyayı, Sağlık Bakanlığı bünyesinde kurulan Mesleki Sorumluluk Kurulu’na gönderir ve bu kuruldan soruşturma izni verilmesini talep eder. Kurul, yaptığı inceleme sonucunda soruşturma izni verip vermeme kararı alır. Kurulun kararına karşı ilgili tarafların itiraz hakkı bulunmaktadır.
2. Savcılık Soruşturması
Mesleki Sorumluluk Kurulu’ndan soruşturma izni verilmesi halinde, Cumhuriyet Savcısı soruşturmayı yürütür. Bu aşamada savcı, delilleri toplar, tanıkları dinler, şüphelinin ifadesini alır ve en önemlisi, tıbbi uygulama hatasının olup olmadığını tespit etmek için dosyayı Adli Tıp Kurumu’na veya üniversite hastanelerindeki uzman bilirkişi heyetlerine gönderir.
3. Kovuşturma (Dava) Aşaması
Savcılık, toplanan deliller ve bilirkişi raporları sonucunda suçun işlendiğine dair yeterli şüpheye ulaşırsa, bir iddianame düzenleyerek ceza mahkemesinde kamu davası açar. Mahkeme, yapacağı yargılama sonucunda hekimin kusurlu olup olmadığına ve cezalandırılıp cezalandırılmayacağına karar verir. Unutulmamalıdır ki, ceza davası süreci, hekimin hukuki (tazminat) sorumluluğundan ayrı bir süreçtir ve her ikisi birlikte yürütülebilir.
Anahtar Kelime : sağlık hukuku
