Evde Bakım Hizmetlerinde İhmal Nedir?
Evde bakım hizmetleri; yaşlı, engelli, kronik hastalığı bulunan ya da yalnızca bir süreliğine bakıma ihtiyaç duyan bireyler için ev ortamında sunulan tıbbi, sosyal ve psikolojik destekleri kapsamaktadır. Ancak, hizmetin nitelikli ve süreklilik arz eden bir biçimde verilmemesi, hastanın ya da hizmet alan kişinin sağlığının ve güvenliğinin tehlikeye atılması halinde “ihmal” söz konusu olur. İhmal; hizmet sunumunda gereken özenin gösterilmemesi, bakımın zamanında veya uygun biçimde yapılmaması ve bakımın niteliğinin yetersiz olması şeklinde ortaya çıkabilir.
Evde Bakımda En Sık Karşılaşılan İhmaller
- Hastanın ilaçlarını zamanında vermemek veya yanlış ilaç kullanımı
- Temizlik ve hijyen kurallarına uyulmaması
- Bakıma muhtaç kişinin temel ihtiyaçlarının (beslenme, tuvalet, hareket) ihmal edilmesi
- Yaralanma veya düşmelere karşı yeterli önlem alınmaması
- Hasta mahremiyetinin gözetilmemesi
- Psikolojik destekten yoksun bırakmak veya kötü muamele
Evde Bakım Hizmeti Alanların Hakları
Türkiye’de evde bakım hizmetleri, hem 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) genel sorumluluk hükümleri hem de Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan mevzuat çerçevesinde düzenlenmiştir. Buna göre hizmet alan kişilerin sahip olduğu bazı temel haklar şunlardır:
- Bakım hizmetinin ehil kişiler tarafından, özenle ve zamanında sunulması
- Sağlık ve güvenlik risklerine karşı korunma
- Bakım esnasında kişisel mahremiyetin ve insan onurunun korunması
- Yanlış veya eksik bakım sonucu zarar görmeleri halinde tazminat talep etme hakkı
Evde bakım hizmetlerinin içeriği ve standartları, Sağlık Bakanlığı’nın ilgili yönetmeliklerinde açıkça belirlenmiştir. Bu kapsamda, hizmet verenin yükümlülüklerini ihlal ederek hastaya zarar vermesi halinde hem hizmet sağlayıcı kurum/kişi hem de bakım hizmetinden sorumlu diğer kişiler hukuken sorumlu tutulabilir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da belirtildiği üzere, hizmet verenin “gerekli dikkat ve özeni göstermesi” gerekmektedir.
Hak İhlali Durumunda Başvurulabilecek Yollar
Evde bakım hizmetlerinde ihmal yaşandığında, hizmet alan kişiler veya aileleri aşağıdaki adımları izleyebilir:
- İlk olarak hizmet veren kuruma yazılı başvuru yapılabilir ve eksik uygulamanın düzeltilmesi istenebilir.
- Eğer zarar oluşmuşsa, 6098 s. TBK m. 49 kapsamında “haksız fiil” hükümlerine göre maddi ve manevi tazminat talebinde bulunulabilir.
- Bakanlık ve ilgili sağlık müdürlüklerine şikayette bulunularak idari inceleme başlatılması sağlanabilir.
- Ciddi ihmallerde ve net sağlık kayıplarında Cumhuriyet Savcılığı’na suç duyurusunda bulunulması mümkündür.
Tüm bu süreçlerde, belge ve kanıtlanabilir kayıtların (fotoğraf, ses, yazılı iletişim vb.) muhafaza edilmesi önem arz etmektedir. Ayrıca başvurularda, resmi merciler tarafından yayınlanan yönetmelikler ve genelgeler dayanak gösterilerek hak taleplerinin güçlendirilmesi önerilmektedir.
Evde Bakım Hizmetlerinde Hakların Korunması İçin Öneriler
- Bakıma dair sözleşmeleri dikkatlice incelemek ve mümkünse yazılı düzenlemek
- Bakıcının kimlik, eğitim ve referans bilgilerini doğrulamak
- Hizmet sağlayıcıdan periyodik rapor ve hasta durumu hakkında düzenli bilgi almak
- Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan yönetmelik ve bilgilendirmeleri takip etmek
Sonuç olarak, evde bakım hizmetlerinde ortaya çıkan ihmaller hem hukuki hem de vicdani sorumluluk doğurmaktadır. Hizmet alanlar ve yakınları, haklarını bilerek ve gerekli durumlarda ilgili mercilere başvurarak etkin korunma sağlayabilir. Yargıtay kararları ve ulusal mevzuat doğrultusunda, özenli bakım yükümlülüğünün ihlali halinde zararın tazmini mümkün olup, hem hizmet sunanların hem de hasta yakınlarının bu konuda duyarlı olması büyük önem taşımaktadır.
