Bireylerin sosyal güvenlik hakları, engellilik yardımları, işe giriş süreçleri veya maluliyet durumlarının tespiti amacıyla aldıkları sağlık kurulu raporları (heyet raporları), hukuki ve idari açıdan büyük öneme sahiptir. Ancak bu raporların içeriğinde yer alan tanıların, oranların veya istirahat sürelerinin gerçeği yansıtmadığı yönünde uyuşmazlıklar yaşanabilmektedir. Hem hastalar hem de hekimler açısından kritik bir süreci ifade eden bu uyuşmazlıkların çözümünde “Hakem Hastane” uygulaması devreye girmektedir.
Hakem Hastane Nedir?
Hakem hastane, bir sağlık kurulu veya tek tabip raporuna karşı yapılan itirazları incelemekle görevli olan, Sağlık Bakanlığı tarafından özel olarak yetkilendirilmiş tam teşekküllü (genellikle üçüncü basamak eğitim-araştırma veya üniversite) hastanelerdir. Hakem hastanelerin temel görevi, önceki raporlar arasındaki çelişkileri bilimsel ve tıbbi kriterler çerçevesinde kesin karara bağlamaktır. Resmi Gazete’de yayımlanan mevzuat hükümleri ve Sağlık Bakanlığı’nın Sağlık Raporları Usul ve Esasları Hakkında Yönerge’si uyarınca belirlenen bu hastaneler, tıbbi uyuşmazlıklarda idari son merci konumundadır.
Sağlık Raporlarına İtiraz Süreci Nasıl İşler?
Bir heyet raporuna karşı itiraz süreci, belirli yasal süreler ve hiyerarşik adımlar takip edilerek yürütülür. Bu adımlar şu şekilde özetlenebilir:
- İl Sağlık Müdürlüğü’ne Başvuru: İlgili raporun kişiye tebliğ edilmesinden veya teslim alınmasından itibaren 30 gün içinde, raporu alan kişi, yasal temsilcisi veya raporu talep eden kurum tarafından İl Sağlık Müdürlüğü’ne yazılı bir dilekçe ile itiraz edilmelidir.
- İkinci Hastaneye Sevk: İl Sağlık Müdürlüğü, itiraz üzerine kişiyi ilk raporu düzenleyen kuruluştan farklı, aynı veya üst roldeki bir başka sağlık kuruluna sevk eder.
- Çelişki Durumunda Hakem Hastaneye Sevk: İkinci hastaneden alınan rapor ile ilk raporun kararı/oranı birebir aynı olursa rapor idari yönden kesinleşir. Ancak iki rapor arasında uyuşmazlık veya çelişki doğarsa (örneğin; birinde engel oranı %40, diğerinde %30 çıkarsa), İl Sağlık Müdürlüğü kişiyi bölge hakem hastanesine sevk eder.
İstirahat Raporlarında Hakem Hastane Süreci
Devlet memurlarının veya özel sektör çalışanlarının hastalık izinleri için aldıkları istirahat raporlarının fenne uygunluğu konusunda şüphe duyulması halinde de benzer bir prosedür uygulanır. Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ve ilgili güncel mevzuat hükümleri çerçevesinde, çalışanın kurumu tarafından doğrudan yetkili hakem hastaneye sevk işlemi gerçekleştirilebilmektedir.
Hakem Hastane Kararı Kesin midir? Yargı Yolu Açık mıdır?
Hakem hastane tarafından düzenlenen nihai sağlık kurulu raporu idari yönden kesindir ve bu rapora karşı yeni bir idari itiraz başvurusu yapılamaz. Ancak idari kesinlik, yargısal denetimi engellemez. Hakem hastane kararının hatalı olduğunu, eksik inceleme yapıldığını veya bilimsel kriterlere aykırı olduğunu düşünen ilgililer yargı yoluna başvurabilir:
- İdare Mahkemesinde İptal Davası: Kamu hastaneleri ve hakem hastaneler tarafından tesis edilen raporlar birer “idari işlem” niteliğindedir. Bu raporların iptali amacıyla, tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içinde İdare Mahkemesinde yürütmeyi durdurma talepli iptal davası açılabilir.
- İş Mahkemesinde Tespit Davası: Sosyal güvenlik hukuku, iş kazası veya meslek hastalığına bağlı maluliyet oranlarının tespiti gibi uyuşmazlıklarda ise İş Mahkemelerinde “maluliyet oranının tespiti” davası açılması gerekmektedir.
Danıştay’ın yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere; hakem hastane raporları arasında çelişki olması veya mahkeme aşamasında raporun usule aykırı düzenlendiğinin iddia edilmesi durumunda, mahkemelerce Adli Tıp Kurumu’ndan ya da üniversite hastanelerinin ilgili ana bilim dallarından yeniden rapor alınarak çelişkinin giderilmesi zorunludur. Dolayısıyla hakem hastane kararları idari açıdan süreci sonlandırsa da hukuki hak arama hürriyeti kapsamında bağımsız yargı denetimine tabidir.
Anahtar Kelime : hastane uygulama itiraz
