Sağlık hizmeti alırken hasta ve hekim arasında kurulan ilişki, karşılıklı güven esasına dayanır. Ancak bazen tanı, tedavi veya bakım sürecinde istenmeyen durumlar yaşanabilir ve hastalar haklarının ihlal edildiğini düşünebilirler. Bu gibi durumlarda, yasal hak arama yollarından biri de her sağlık kuruluşunda bulunan Hasta Hakları Birimlerine başvurmaktır. Bu birimler, yaşanan sorunların idari yollarla ve dostane bir şekilde çözülmesini amaçlayan önemli bir mekanizmadır. İzmir’de yaşayan hastalar ve sağlık çalışanları için bu süreci adım adım anlatan profesyonel bir rehber hazırladık.
Hasta Hakları Birimi Nedir ve Hangi Durumlarda Başvurulur?
Hasta Hakları Birimi, sağlık hizmeti sunulan kamu ve özel tüm kurumlarda, hasta ve hasta yakınlarının haklarını korumak ve karşılaştıkları sorunlara çözüm bulmak amacıyla kurulmuş bir yapıdır. Bu birimlerin temel amacı, hasta ve sağlık personeli arasındaki iletişimi güçlendirmek ve adaleti sağlamaktır. Temel dayanağını Hasta Hakları Yönetmeliği’nden alan bu birimler, Sağlık Bakanlığı tarafından denetlenir.
Başvuru Yapılabilecek Temel Durumlar:
- Bilgilendirme Eksikliği: Tanı veya tedavi sürecinde yeterli, anlaşılır ve sade bir dille bilgilendirilmemek.
- Mahremiyete Saygı Gösterilmemesi: Tedavi sürecinde kişisel gizliliğin ihlal edilmesi.
- Rıza Dışı Müdahale: Aydınlatılmış onam alınmadan tıbbi bir işlem yapılması (Acil ve kanuni istisnalar hariç).
- Ayrımcı Muamele: Dil, din, ırk, cinsiyet veya sosyal durum nedeniyle farklı muameleye maruz kalmak.
- Sağlık Personelini Seçme ve Değiştirme Hakkının Engellenmesi: Mevzuatın elverdiği ölçüde hekim veya sağlık kurumu seçme hakkının kısıtlanması.
- Tıbbi Kayıtlara Ulaşamama: Sağlık durumuyla ilgili dosya ve kayıtları inceleme veya bir kopyasını alma talebinin reddedilmesi.
Bu haklar, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve özellikle Hasta Hakları Yönetmeliği ile güvence altına alınmıştır. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da sağlık hizmetinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda hasta haklarının korunmasının önemi vurgulanmaktadır.
İzmir’de Hasta Hakları Birimine Başvuru Süreci Nasıl İşler?
İzmir’deki kamu hastaneleri, özel hastaneler, tıp merkezleri ve aile sağlığı merkezlerinde yaşanan bir hak ihlali iddiası durumunda başvuru süreci oldukça basittir.
1. Adım: Başvurunun Yapılması
Başvurular genellikle iki yöntemle yapılabilir:
- Yazılı Başvuru: Hak ihlalinin yaşandığı sağlık kuruluşundaki Hasta Hakları Birimi’ne bir dilekçe ile bizzat başvurulabilir. Dilekçede, yaşanan olayın ayrıntıları, tarihi, ilgili personel ve talepler net bir şekilde ifade edilmelidir.
- Elektronik Başvuru: Sağlık Bakanlığı’nın Hasta Başvuru Bildirim Sistemi (HBBS) veya e-Nabız uygulaması üzerinden online olarak başvuru yapılabilir. Ayrıca ALO 184 SABİM hattı da bir diğer başvuru kanalıdır.
2. Adım: Başvurunun Değerlendirilmesi ve Çözüm
Hasta Hakları Birimi, yapılan başvuruyu kayda alır ve ilk değerlendirmeyi yapar. Mümkünse, sorunu yerinde ve uzlaşmacı bir yöntemle çözmeye çalışır. Bu aşamada ilgili sağlık personeli ve hasta ile görüşmeler yapılabilir. Amaç, sorunu mahkemeye taşımadan, kurum içinde çözüme kavuşturmaktır.
3. Adım: Hasta Hakları Kurulu’na İletim
Eğer başvuru yerinde çözülemezse, dosya İl veya İlçe Sağlık Müdürlüğü bünyesindeki Hasta Hakları Kurulu’na gönderilir. Bu kurul, başvuruyu daha detaylı bir şekilde inceler. Kurul, başvurunun kurula ulaşmasından itibaren genellikle 30 gün içinde bir karar verir. Kurulun verdiği ihlal kararları, ilgili personele ve sağlık kuruluşuna tebliğ edilir ve gerekli idari işlemlerin yapılması istenir.
Başvuru Sonrası Hukuki Süreçler
Hasta Hakları Birimi’ne başvuru, idari bir denetim yoludur ve diğer hukuki yollara başvurma hakkını ortadan kaldırmaz. Başvurudan sonuç alınamaması veya alınan kararın tatmin edici olmaması durumunda hastaların adli ve hukuki hakları saklıdır.
- Tıbbi Uygulama Hatası (Malpraktis) İddiaları: Hekimin bilgisizlik, deneyimsizlik veya ilgisizlik nedeniyle hastaya zarar vermesi durumunda “hekimliğin kötü uygulaması” yani malpraktis gündeme gelir. Yanlış teşhis, hatalı tedavi, ameliyat sırasında yabancı cisim unutulması gibi durumlar Yargıtay kararlarında malpraktis örnekleri olarak kabul edilmektedir.
- Tazminat Davaları: Hatalı tıbbi uygulama nedeniyle maddi veya manevi zarara uğrayan hastalar, tazminat davası açma hakkına sahiptir. Devlet hastanelerinde yaşanan olaylar için idare mahkemelerinde “tam yargı davası”, özel hastanelerde ise tüketici mahkemelerinde dava açılması gerekmektedir.
- Ceza Davası: Eylemin aynı zamanda Türk Ceza Kanunu kapsamında bir suç teşkil etmesi (örneğin taksirle yaralama) durumunda, hekimin cezai sorumluluğu da gündeme gelebilir.
Unutulmamalıdır ki, her olumsuz sonuç bir tıbbi hata değildir. Tıp biliminin standartlarına uygun müdahaleye rağmen ortaya çıkabilen ve öngörülemeyen risklere “komplikasyon” denir ve her komplikasyon hekimin sorumlu olduğu anlamına gelmez. Bu ayrımın tespiti, hukuki süreçlerde kritik öneme sahiptir.
“`
Anahtar Kelime : hasta haklari
