Modern tıp uygulamalarında teşhis ve tedavi süreçlerinin en önemli unsurlarından biri tıbbi görüntüleme yöntemleridir. Röntgen, MR (Manyetik Rezonans), tomografi gibi tetkikler, hastaların sağlık durumunun tespiti açısından kritik role sahiptir. Tedavi sürecinde farklı bir hekime başvurmak, ikinci bir görüş almak veya hukuki bir süreci başlatmak isteyen hastalar sıklıkla “Hasta röntgen ve MR görüntülerini hastaneden alabilir mi?” sorusunu sormaktadır. Sağlık hukuku çerçevesinde bu sorunun cevabı kesin ve nettir: Evet, hastalar kendilerine ait tüm tıbbi görüntüleme sonuçlarını ve kayıtlarını hastaneden talep etme ve alma hakkına sahiptir.
Hasta Hakları Yönetmeliği Açısından Tıbbi Kayıtlara Erişim
Ülkemizde hasta haklarının yasal güvencesi niteliğinde olan Hasta Hakları Yönetmeliği, hastaların kendi sağlık bilgileri üzerinde tam bir denetim yetkisine sahip olduğunu açıkça düzenlemektedir. Yönetmeliğin “Kayıtları İnceleme” başlıklı 16. maddesi ve “Kayıtların Suretini Alma” başlıklı 17. maddesi uyarınca; hasta, kendisiyle ilgili tıbbi belgelere, dosyalara ve görüntüleme sonuçlarına erişebilir. Bu kapsamda, tanı ve tedavi amacıyla çekilen röntgen ve MR gibi radyolojik görüntüler de hastanın erişimine açık belgeler sınıfındadır. Hastanelerin veya hekimlerin, “bu kayıtlar hastane arşivine aittir” veya “görüntüleri dışarı veremeyiz” gibi gerekçelerle hastaya görüntü teslim etmemesi hukuken geçersizdir.
Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) Kapsamında Değerlendirme
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) uyarınca, kişilerin sağlık verileri “özel nitelikli kişisel veri” statüsündedir. KVKK’nın 11. maddesi, veri sahibine kendisiyle ilgili kişisel verilerin işlenip işlenmediğini öğrenme, işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme hakkı tanımaktadır. Röntgen ve MR görüntüleri de doğrudan hastanın kimliğini ve biyolojik durumunu ortaya koyan özel nitelikli kişisel verilerdir. Dolayısıyla, hastanın bu verileri talep etmesi hem anayasal bir hak olan özel hayatın gizliliği (Anayasa m. 20) hem de KVKK kapsamında yasal bir haktır. Hastaneler, veri sorumlusu sıfatıyla bu verilerin güvenli bir şekilde veri sahibine teslim edilmesini sağlamakla yükümlüdür.
Tıbbi Görüntüler Hastaneden Nasıl Talep Edilir?
Gelişen teknolojiyle birlikte sağlık kayıtlarına erişim oldukça kolaylaşmıştır. Hastalar röntgen ve MR görüntülerini şu yöntemlerle temin edebilirler:
- e-Nabız Sistemi: Sağlık Bakanlığı’nın e-Nabız kişisel sağlık sistemi üzerinden pek çok görüntüleme raporuna ve görüntünün kendisine dijital ortamda erişilebilmektedir.
- Fiziki Talep (CD/DVD veya USB): e-Nabız sisteminde görünmeyen ya da daha yüksek çözünürlüklü DICOM formatındaki orijinal görüntülere ihtiyaç duyulması halinde, hastanın tedavi gördüğü sağlık kuruluşunun “Hasta Hakları Birimi” veya “Arşiv Şefliği”ne yazılı bir dilekçe ile başvurması gerekir. Hastane, bu görüntüleri CD/DVD veya başka bir dijital veri saklama aracıyla hastaya teslim etmekle mükelleftir.
Yargıtay Kararları ve Hastanenin Hukuki Sorumluluğu
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da önemle vurgulandığı üzere; hekim ve hastane, hastanın tedavi sürecine ilişkin tüm kayıtları eksiksiz tutmak ve istendiğinde hastaya veya yetkili mercilere sunmakla yükümlüdür. Tıbbi belgelerin ve görüntülerin hastaya teslim edilmemesi, teşhis ve tedavi sürecinde olası bir hekim hatası (malpraktis) iddiasında ispat yükünün yer değiştirmesine dahi neden olabilmektedir. Yargıtay’ın yerleşik prensiplerine göre, hastane arşivinde bulunması gereken röntgen ve MR gibi önemli tıbbi kayıtların kaybolması veya hastaya verilmemesi, sağlık kuruluşunun hizmet kusuru işlediğine ve sözleşmeye aykırı davrandığına delil teşkil edebilir. Bu durum, hastanenin hukuki ve cezai sorumluluğunu doğurmaktadır.
Sonuç
Özetle; röntgen, MR, tomografi gibi her türlü tıbbi görüntüleme sonucu doğrudan hastanın kişisel verisi ve mülkiyetindedir. Sağlık kuruluşları, hastaların bu verilere erişimini engelleme yetkisine sahip değildir. Olası hak kayıplarının önüne geçilmesi, tanı ve tedavinin kesintisiz sürdürülebilmesi adına her hastanın bu haklarını bilmesi ve gerektiğinde hukuki yollara başvurması büyük önem arz etmektedir.
Anahtar Kelime : rontgen goruntusu
