Sağlık hizmeti almak üzere başvurulan hastaneler, en temel hak olan yaşama ve sağlık hakkının teminatıdır. Bu hizmetin en önemli parçalarından biri de hijyen ve sterilizasyon koşullarının eksiksiz sağlanmasıdır. Ne var ki, hastanelerdeki hijyen kusurları nedeniyle ortaya çıkan ve “hastane enfeksiyonu” (nozokomiyal enfeksiyon) olarak bilinen durumlar, hastaların mevcut sağlık sorunlarına bir yenisini ekleyerek ciddi mağduriyetlere yol açabilmektedir. Bu tür bir durumda hastaların ve yakınlarının hukuki hakları bulunmaktadır.
Hastane Enfeksiyonlarında Hastanenin Hukuki Sorumluluğu
Hukuken hastane enfeksiyonu, hastanın sağlık kuruluşuna başvurduğu anda mevcut olmayan veya kuluçka döneminde bulunmayan, ancak tanı, tedavi veya bakım sürecinde ortaya çıkan enfeksiyonlar olarak tanımlanır. İster kamu ister özel olsun, tüm sağlık kuruluşları hastalarına karşı bir özen yükümlülüğü altındadır. Bu yükümlülük yalnızca tıbbi müdahalelerin doğruluğunu değil, aynı zamanda hastanın bulunduğu ortamın hijyenik ve güvenli olmasını da kapsar.
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, hastanelerde hijyen ve sterilizasyon kurallarına uyulmaması, hastanenin organizasyon kusuru olarak kabul edilir ve bu durum tazminat sorumluluğunu doğurur. Hastanenin sterilizasyon zincirini kırması, personelin hijyen kurallarına uymaması veya genel temizlik standartlarının yetersiz kalması gibi nedenlerle hastanın enfeksiyon kapması, bir hizmet kusuru olarak nitelendirilir. Bu sorumluluğun hukuki temelini 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiil sorumluluğunu düzenleyen maddeleri oluşturmaktadır.
Hijyen Kusurunun İspatı
Hastane enfeksiyonu nedeniyle açılacak bir tazminat davasında temel konulardan biri ispat sorunudur. Genel hukuk kuralı olarak ispat yükü, iddiasını ileri süren tarafa, yani davacı hastaya aittir. Ancak Yargıtay, sağlık hukuku alanındaki uyuşmazlıklarda hasta lehine bir yaklaşım sergilemektedir. Hastanın, enfeksiyonun hastane kaynaklı olduğuna dair ciddi şüpheleri ve olguları (örneğin, ameliyat sonrası gelişen yara yeri enfeksiyonu gibi) ortaya koyması durumunda, hastanenin hijyen konusunda gerekli tüm önlemleri aldığını ve kusursuz olduğunu ispatlaması beklenir.
Bu süreçte aşağıdaki belgeler ve deliller büyük önem taşır:
- Tüm tıbbi kayıtlar, epikriz raporları ve laboratuvar sonuçları
- Hastane enfeksiyon kontrol komitesi raporları
- Tanık beyanları
- Bilirkişi incelemeleri ve raporları
Mahkemeler, genellikle Adli Tıp Kurumu veya üniversitelerin ilgili anabilim dallarından alacakları bilirkişi raporları ile enfeksiyonun hastane kaynaklı olup olmadığını, hastane yönetiminin bir ihmali bulunup bulunmadığını ve tıbbi standartlara uyulup uyulmadığını tespit eder.
Tazminat Talepleri
Hastane hijyen kusuru nedeniyle zarar gören hasta veya hasta yakınları, uğradıkları zararların karşılanması için maddi ve manevi tazminat davası açma hakkına sahiptir.
Maddi Tazminat
Maddi tazminat, hijyen kusuru sonucu ortaya çıkan tüm ekonomik kayıpları kapsar. Bunlar başlıca şunlardır:
- Enfeksiyon nedeniyle yapılan ek tedavi masrafları
- Geçici veya kalıcı iş göremezlik nedeniyle oluşan gelir kaybı
- Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar
- Vefat durumunda, ölenin desteğinden yoksun kalanların kayıpları (destekten yoksun kalma tazminatı)
Manevi Tazminat
Manevi tazminat ise, hastanın veya vefat durumunda yakınlarının yaşadığı acı, elem, keder ve psikolojik travma için talep edilir. Hijyen eksikliği nedeniyle hastanın çektiği fiziksel acılar, yaşam kalitesindeki düşüş ve duyulan üzüntü, manevi tazminatın temelini oluşturur. Tazminat miktarını belirlerken hakim, olayın ağırlığını, tarafların sosyal ve ekonomik durumlarını ve hakkaniyet ilkesini göz önünde bulundurur.
Sonuç olarak, hastane hijyenine ilişkin standartların ihlali, hastanenin hukuki sorumluluğunu doğuran ciddi bir hizmet kusurudur. Bu tür bir mağduriyet yaşayan hastaların, haklarını yasal yollarla araması ve uğradıkları zararın tazminini talep etmesi mümkündür.
Anahtar Kelime : sağlık hukuku
