Sağlık teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte hastanelerdeki teşhis, tedavi ve bakım süreçlerinin tamamı elektronik ortamda kaydedilmektedir. Hastane Bilgi Yönetim Sistemi (HBYS) ve e-Nabız gibi dijital altyapılarda tutulan veriler, olası tıbbi malpraktis (hekim hatası) ve tazminat davalarında hayati bir delil niteliği taşır. Tıbbi müdahale sonrasında hukuki bir süreç başlatan kişilerin ve savunma yapan sağlık çalışanlarının sıklıkla merak ettiği konuların başında ise hastane log kayıtlarının mahkemeden istenip istenemeyeceği gelmektedir. Mahkemeler, yargılamanın aydınlatılması amacıyla hastanelerden, yazılım sağlayıcılarından ve Sağlık Bakanlığı’ndan HBYS log kayıtlarını resmi kanallarla talep etme yetkisine sahiptir.
Tıbbi Davalarda Log Kayıtlarının Hukuki Niteliği ve Önemi
Log kayıtları; dijital sistemlerde gerçekleşen her türlü erişim, ekleme, silme, güncelleme veya görüntüleme işleminin zaman damgasıyla (tarih ve saat) birlikte otomatik olarak saklandığı veri kütükleridir. Tıbbi malpraktis veya idari sorumluluk davalarında hastanın fiziki dosyası ile elektronik sistemdeki veriler arasında çelişki bulunması durumunda log kayıtları belirleyici rol oynar.
Yargılama süreçlerinde log kayıtlarının incelenmesi şu temel amaçlara hizmet eder:
- Zaman Çizelgesinin Doğrulanması: Tıbbi müdahalenin, tahlil sonuçlarının onaylanmasının veya acil müdahale çağrılarının saat kaçta yapıldığının net olarak tespiti.
- Geçmişe Dönük Değişiklik Tespiti: Tıbbi kayıtlarda dava açıldıktan veya olumsuz bir tablo oluştuktan sonra geçmişe dönük (retrospektif) müdahale yapılıp yapılmadığının belirlenmesi.
- Yetkili Personel Tespiti: Sisteme hangi kullanıcı adıyla giriş yapıldığı, hasta dosyasına kimlerin eriştiği ve tıbbi talimatı veren hekimin kimliğinin doğrulanması.
Mahkemenin Log Kayıtlarını İstemesinin Hukuki Dayanakları
Mahkemelerin hastanelerden veya ilgili kurum idarelerinden log kayıtlarını talep etme yetkisi doğrudan mevzuat hükümlerine dayanmaktadır. Türk hukukunda delillerin toplanması ve re’sen araştırma ilkesi mahkemenin temel görevleri arasındadır.
1. Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) Hükümleri
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 219 uyarınca, taraflar ve üçüncü kişiler, mahkemenin istediği belgeleri ibraz etmekle yükümlüdür. HBYS üzerinde tutulan elektronik kayıtlar ve sunucu log dosyaları da HMK anlamında “belge” niteliğinde olup, mahkeme kararıyla ilgili sağlık kuruluşundan talep edilebilir.
2. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) İstisnası
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m. 28 uyarınca, kişisel verilerin yargı makamları veya infaz mercileri tarafından yürütülen soruşturma ve kovuşturma işlemleri kapsamında işlenmesi kanun kapsamından istisna tutulmuştur. Bu doğrultuda mahkemenin log kaydı talepleri, veri gizliliği veya hasta mahremiyeti gerekçe gösterilerek hastaneler tarafından reddedilemez.
3. Borçlar Kanunu ve Hekimin Özen Borcu
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 506 gereğince hekimler ve sağlık kuruluşları, vekalet sözleşmesi hükümleri uyarınca sadakat ve özen borcu altındadır. Tıbbi kayıtların eksiksiz, zamanında ve doğru tutulması bu borcun ayrılmaz bir parçasıdır. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere, tıbbi kayıt tutma yükümlülüğünün gereği gibi yerine getirilmemesi ve kayıt eksikliği durumunda, ispat yükünün ilgili sağlık kuruluşuna veya hekime geçebileceği kabul edilmektedir.
Adli Bilişim ve Bilirkişi İncelemesi Süreci
Mahkeme tarafından hastaneden talep edilen log kayıtları ham veri (raw log) veya veritabanı hareket dökümü şeklinde mahkeme dosyasına sunulur. Mahkeme, bu kayıtların teknik olarak doğruluğunu ve üzerinde manipülasyon yapılıp yapılmadığını incelemek amacıyla dosyayı adli bilişim uzmanı veya bilgisayar mühendisi bilirkişiye tevdi eder.
Bilirkişi incelemesinde şu hususlar tespit edilir:
- Log dosyalarının IP adresi ve zaman damgası tutarlılığı,
- Veritabanı kayıtlarında sonradan yapılan bir silme veya değiştirme izi bulunup bulunmadığı,
- Tıbbi müdahalenin yapıldığı an ile sisteme veri giriş anı arasındaki zaman farkları.
Sonuç ve Değerlendirme
Özetle, hastane log kayıtları tıbbi malpraktis ve tazminat davalarında mahkemelerce resen veya tarafların talebi üzerine doğrudan istenebilir. Bu kayıtlar, gerçeğin ortaya çıkarılmasında son derece objektif ve manipüle edilmesi zor teknik deliller sunar. Hem hastaların hak arama hürriyetinin korunması hem de hekimlerin doğru tıbbi uygulamalarını ispatlayabilmesi için elektronik sağlık kayıtlarının eksiksiz, doğru ve zamanında tutulması hukuki açıdan büyük önem taşımaktadır.
Anahtar Kelime : log kayitlari mahkemeden
