Eczaneler, sağlık sisteminin en önemli yapı taşlarından biridir. Hastalar ve hekimler arasındaki bu kritik rolde, eczacılar çok hassas bir bilgiyle temas halindedir: Hastaların kişisel sağlık verileri. Reçetelerde yer alan ilaç bilgileri, teşhisler ve raporlar, sadece hastanın mahremiyeti değil, aynı zamanda yasal olarak da koruma altında olan özel nitelikli kişisel verilerdir. Bu verilerin, hastanın açık rızası olmaksızın veya yasal bir dayanak bulunmadan üçüncü kişilerle paylaşılması veya satılması, ciddi hukuki ve cezai sonuçlar doğuran bir suç teşkil etmektedir.
Sağlık Verileri Neden Bu Kadar Önemli ve Hassas?
Kişisel sağlık verileri, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında “özel nitelikli kişisel veri” olarak kabul edilmektedir. Bu veri kategorisi, öğrenilmesi halinde ilgili kişi hakkında ayrımcılık yapılmasına veya mağduriyete neden olabilecek hassas bilgileri içerir. Bir kişinin hangi ilacı kullandığı, hangi hastalığa sahip olduğu gibi bilgiler, onun sosyal ve profesyonel yaşamını doğrudan etkileyebilecek niteliktedir. Bu nedenle kanun koyucu, bu tür verilerin işlenmesini ve aktarılmasını çok daha sıkı kurallara bağlamıştır.
İlaç Satış Verilerinin Satılması Hukuka Aykırıdır
Eczanelerin, tuttukları hasta ve reçete kayıtlarını, ilaç firmaları, araştırma şirketleri veya pazarlama amacıyla faaliyet gösteren başka kurumlara satması, hukuka açıkça aykırıdır. Bu eylem, temelde birkaç önemli kanunun ihlali anlamına gelir:
- Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) İhlali: KVKK uyarınca, özel nitelikli kişisel veriler olan sağlık verileri, ilgili kişinin “açık rızası” olmaksızın işlenemez ve üçüncü kişilere aktarılamaz. Eczanelerin bu verileri satması, açık rıza şartının açık bir ihlalidir ve bu durum, Kişisel Verileri Koruma Kurulu tarafından yüksek idari para cezaları ile yaptırıma tabi tutulmaktadır.
- Türk Ceza Kanunu (TCK) Kapsamında Suç: TCK, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak bir başkasına verilmesi, yayılması veya ele geçirilmesini suç olarak tanımlamıştır. Özellikle sağlık verileri gibi özel nitelikli verilerin ifşası, suçun nitelikli halini oluşturur ve daha ağır cezaları gerektirir. Eczacının bu suçu mesleğinin sağladığı kolaylıktan yararlanarak işlemesi, cezanın daha da artırılmasına neden olabilir.
- Sır Saklama Yükümlülüğünün İhlali: Hekimler gibi eczacılar da meslekleri gereği öğrendikleri hasta sırlarını saklamakla yükümlüdür. Bu verilerin satılması, bu mesleki ve etik yükümlülüğün de ağır bir ihlalidir.
Yargı ve Kurul Kararları Ne Diyor?
Hem Yargıtay’ın yerleşik içtihatları hem de Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun emsal kararları, hasta verilerinin gizliliğinin altını çizmektedir. Kurul, bir eczanenin, hastanın rızası olmadan sağlık verilerini üçüncü bir kişiyle paylaşması eylemini KVKK’ya aykırı bularak idari para cezası uygulamıştır. Yargı kararlarında da kişisel sağlık verilerinin hukuka aykırı şekilde ifşa edilmesi, özel hayatın gizliliğinin ve kişisel verilerin korunması hakkının ihlali olarak değerlendirilmekte ve cezai yaptırımlara hükmedilmektedir. Bu kararlar, eczacıların “veri sorumlusu” sıfatıyla hareket ettiğini ve verilerin güvenliğini sağlamak için her türlü teknik ve idari tedbiri almak zorunda olduğunu net bir şekilde ortaya koymaktadır.
Hastalar ve Hekimler Nelere Dikkat Etmeli?
Hastalar için; sağlık verilerinizin sizin izniniz olmadan kullanılamayacağını bilmelisiniz. Eczanenizden veya herhangi bir sağlık kuruluşundan, verilerinizin nasıl işlendiği ve kimlerle paylaşıldığı konusunda bilgi talep etme hakkınız bulunmaktadır. Verilerinizin izinsiz paylaşıldığını düşünüyorsanız Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na şikayette bulunabilir ve yasal yollara başvurabilirsiniz.
Hekimler için; hastalarınıza reçetelerini verirken, bu bilgilerin mahremiyetinin eczaneler tarafından da korunması gerektiğini hatırlatmak, hasta farkındalığını artıracaktır. Ayrıca, kendi muayenehanelerinde işledikleri hasta verileri için de KVKK kapsamındaki yükümlülüklere titizlikle uymaları büyük önem taşımaktadır.
Sonuç
Eczaneler tarafından ilaç satış verilerinin satılması, basit bir ticari faaliyet değil, hastaların en temel haklarından olan özel hayatın gizliliği ve kişisel verilerin korunması hakkını ihlal eden ciddi bir suçtur. Bu eylem, hem ağır idari para cezalarını hem de hapis cezasını gerektirebilecek hukuki sonuçlar doğurur. Sağlık sisteminin tüm paydaşlarının bu hassas dengeyi korumak ve hasta mahremiyetine en üst düzeyde saygı göstermekle yükümlü olduğu unutulmamalıdır.
“`
Anahtar Kelime : ilacsatisverilerisatmasuc
