Tıbbi müdahale esnasında meydana gelen hatalı uygulama, yanlış teşhis veya tedavi gecikmeleri neticesinde hastaların uğradığı zararlar tıbbi malpraktis olarak adlandırılmaktadır. Kamu hastanelerinde (Devlet Hastaneleri, Eğitim ve Araştırma Hastaneleri, Üniversite Hastaneleri) gerçekleşen tıbbi uygulama hataları, özel hastanelerdeki süreçlerden idari hukuk ilkeleri bakımından belirgin farklar taşır. Kamu sağlık kurumlarında sunulan hizmet bir kamu hizmeti olduğundan, burada meydana gelen zararlarda idarenin sorumluluğu esastır.
Kamu Hastanesinde Malpraktisin Hukuki Niteliği: Hizmet Kusuru
Anayasa’nın 129. maddesinin 5. fıkrası ve Danıştay’ın yerleşik içtihatlarına göre; kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davaları, ancak idare aleyhine açılabilir. Kamu hastanelerinde görev yapan doktor, hemşire ve diğer sağlık personelinin tıbbi hataları neticesinde doğan zararlar “hizmet kusuru” kapsamında değerlendirilir. Bu nedenle mağdur olan hasta veya hasta yakınları, davayı doğrudan ilgili hekime değil, idareye (Sağlık Bakanlığı veya ilgili Üniversite Rektörlüğü) yöneltmek zorundadır.
Dava Öncesi Zorunlu İdari Başvuru Süreci
Kamu hastanelerinde yaşanan tıbbi müdahale hatalarında doğrudan mahkemeye dava açılamaz. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) m. 13 uyarınca, idari eylemlerden dolayı hakları ihlal edilen kişilerin öncelikle idareye başvurarak uğradıkları zararın tazminini talep etmeleri kanuni bir zorunluluktur. Bu süreç “zorunlu idari başvuru” olarak adlandırılır.
- Başvuru Mercisi: Tıbbi hatanın gerçekleştiği hastane bir devlet veya eğitim araştırma hastanesi ise T.C. Sağlık Bakanlığı’na; üniversite hastanesi ise ilgili Üniversite Rektörlüğü’ne dilekçe ile başvurulur.
- Talep İçeriği: Dilekçede yaşanan tıbbi hata net bir şekilde özetlenmeli, uğranılan bedensel veya maddi zararlar ile talep edilen maddi ve manevi tazminat miktarları gerekçeleriyle açıkça belirtilmelidir.
Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreler
Kamu hastanelerinde malpraktis davası açarken idari yargılama usulündeki sürelere riayet edilmesi hak kaybının önlenmesi açısından hayati önem taşır. İYUK m. 13 hükümleri gereğince süre yönetimi şu şekilde yapılmalıdır:
- İdari Başvuru Süresi: Tıbbi hatanın ve zararın öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren 5 yıl içinde ilgili kamu idaresine başvuru yapılmalıdır.
- Dava Açma Süresi: İdare, başvuruya 30 gün içinde yanıt vermekle yükümlüdür. İdarenin talebi reddetmesi veya 30 gün içinde cevap vermeyerek zımnen reddetmiş sayılması halinde, red kararının tebliğinden veya 30 günlük sürenin bittiği tarihten itibaren 60 gün içinde dava açılmalıdır.
Hangi Mahkemede ve Nasıl Dava Açılır? (Tam Yargı Davası)
Zorunlu idari başvuru sürecinin olumsuz sonuçlanması veya idarenin sessiz kalması durumunda, kamu idaresine karşı İdare Mahkemesinde “Tam Yargı Davası” açılır. Yetkili mahkeme, zarara yol açan tıbbi eylemin yapıldığı yerdeki İdare Mahkemesidir.
Dava sürecinde hastanın uğradığı çalışma gücü kaybı, ek tedavi giderleri ve kazanç kaybı gibi unsurlar maddi tazminat; yaşanan elem, keder ve psikolojik yıpranma ise manevi tazminat başlığı altında talep edilir. Yargılama aşamasında mahkeme, tıbbi hatanın varlığını ve kusur oranını tespit etmek amacıyla Adli Tıp Kurumu veya üniversitelerin bağımsız bilirkişi heyetlerinden tıbbi rapor alır.
Hekimlerin Hukuki Durumu ve İdarenin Rücu Hakkı
Kamu idaresi aleyhine açılan dava sonucunda mahkemece tazminata hükmedilmesi halinde, söz konusu tazminat miktarı kamu bütçesinden hak sahibine ödenir. Ancak Sağlık Bakanlığı veya üniversite yönetimi, tıbbi hatada ağır kusuru veya kastı bulunan sağlık personeline ödediği tazminatı rücu davası yoluyla yansıtma hakkına sahiptir. Bu düzenleme, bir yandan hastanın mağduriyetini devlet güvencesiyle hızlıca gidermeyi amaçlarken, diğer yandan kamu görevlisinin görevi sırasındaki sorumluluk dengesini korumaktadır.
Kamu hastanelerinde malpraktis davaları, hak düşürücü sürelerin katılığı ve idari yargılama usulünün teknik detayları sebebiyle titizlikle yürütülmesi gereken süreçlerdir. Hak kayıplarının önüne geçilmesi adına sürecin uzman bir sağlık hukuku avukatı rehberliğinde takip edilmesi tavsiye edilir.
Anahtar Kelime : malpraktis davasi nasil acilir
