Sağlık hukukunda klinik psikologların sunduğu psikoterapi ve danışmanlık hizmetleri, sadece tıbbi ve etik ilkelerle değil, aynı zamanda sıkı hukuki düzenlemelerle şekillenmektedir. Bu düzenlemelerin başında ise klinik psikologların tanı, değerlendirme ve seans süreçlerine ilişkin kayıt tutma yükümlülüğü gelmektedir. Sürecin hem danışanların mahremiyetini hem de uygulayıcının hukuki sorumluluğunu ilgilendirmesi, kayıtların nasıl tutulacağı ve saklanacağı hususunu kritik bir konu haline getirmektedir.
Klinik Psikologların Hukuki Statüsü ve Kayıt Yükümlülüğünün Temeli
1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun’un Ek 13. maddesinde klinik psikologların görev ve yetki alanları açıkça tanımlanmıştır. Klinik psikologlar, uzman tabibin teşhisine bağlı olarak veya doğrudan psikoterapi hizmeti sunan sağlık meslek mensuplarıdır. Hukuki açıdan bakıldığında, klinik psikolog ile danışan arasındaki ilişki 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 502 ve devamı maddelerinde düzenlenen vekalet sözleşmesi niteliğindedir.
Türk Borçlar Kanunu’nun 506. maddesi gereğince vekil, üstlendiği işi sadakat ve özenle yürütmek ve hesap vermekle yükümlüdür. Bu çerçevede klinik psikologların tuttuğu kayıtlar, sunulan hizmetin standartlara uygunluğunu, özen borcunun yerine getirildiğini ve psikolojik sürecin sürekliliğini kanıtlayan en temel hukuki unsurdur. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere, sağlık hizmeti sunan profesyonellerin özen borcunu yerine getirdiklerini ispatlamalarının en somut yolu, düzenli ve eksiksiz tutulmuş kayıt ve belgelerdir.
KVKK ve Hasta Hakları Açısından Kayıtların Sınırları
Kayıt tutma yükümlülüğü yerine getirilirken dikkat edilmesi gereken en önemli hukuki dayanaklardan biri de 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ve Hasta Hakları Yönetmeliği’dir. Sağlık verileri, KVKK kapsamında özel nitelikli kişisel veri olarak kabul edilmektedir. Bu doğrultuda klinik psikologlar, verileri işlerken ve saklarken şu ilkeleri gözetmek zorundadır:
- Aydınlatma ve Açık Rıza: Danışanın verilerinin ne amaçla, hangi süreyle ve nasıl işleneceği konusunda aydınlatılması ve mevzuatın gerektirdiği durumlarda açık rızasının alınması esastır.
- Veri Güvenliği ve Gizlilik: Tutulan kayıtların üçüncü kişilerin eline geçmesini önlemek adına gerekli idari ve teknik tedbirlerin alınması zorunludur. Aksine davranışlar Türk Ceza Kanunu m. 136 uyarınca kişisel verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme suçunu oluşturabilir.
- Erişim ve Bilgi İsteme Hakkı: Hasta Hakları Yönetmeliği m. 16 uyarınca hastalar ve danışanlar, kendileriyle ilgili kayıtların yer aldığı dosyayı inceleme ve kopyasını talep etme hakkına sahiptir.
Hasta Dosyası ile Terapist Notlarının Hukuki Ayrımı
Uygulamada sıkça karıştırılan hususlardan biri, resmi hasta dosyası ile klinik psikoloğun kişisel süreç notları arasındaki ayrımdır. Hukuken kayıt tutma yükümlülüğü; danışanın kimlik bilgileri, başvuru sebebi, anamnez, uygulanan psikolojik test sonuçları, seans tarihleri ve genel değerlendirme raporlarını kapsayan resmi hasta dosyasını ifade eder.
Öte yandan, klinik psikoloğun seans sırasında tuttuğu kişisel izlenimler ve hipotezlerden oluşan “terapist notları”, doğrudan tıbbi kaydın bir parçası sayılmayabilir. Nitekim Yargıtay ilkeleri ve mesleki etik kuralları doğrultusunda, kişisel nitelikteki öznel değerlendirmelerin danışanın mahremiyetini koruma amacı güttüğü ve her durumda üçüncü kişilerle paylaşılmasının zorunlu olmadığı kabul edilmektedir.
Sır Saklama Yükümlülüğü ve İstisnaları
Klinik psikologların kayıt tutma borcu, mesleki sır saklama yükümlülüğü ile doğrudan bağlantılıdır. Ancak kanunun zorunlu kıldığı durumlarda veya mahkeme kararları doğrultusunda bu sırrın açıklanması gerekebilir. Özellikle somut bir suç isnadı veya toplum/birey güvenliğini tehdit eden durumlar mevcut olduğunda, hukuka uygunluk sebepleri çerçevesinde ilgili yetkili makamlara bilgi verilmesi yasal bir zorunluluk haline gelebilmektedir.
Sonuç
Özetle, klinik psikologların kayıt tutma yükümlülüğü; hem danışanın haklarını hem de sağlık meslek mensubunun hukuki güvencesini sağlayan çift taraflı bir koruma mekanizmasıdır. Mevzuata uygun, KVKK ilkeleriyle uyumlu ve özenle tutulan kayıtlar; olası uyuşmazlıklarda klinik psikoloğun özen borcunu ifa ettiğinin en güçlü delilidir. Hem hastaların hem de klinik psikologların hak ve sorumluluklarının bilincinde olması, psikoterapi sürecinin hukuki ve etik temeller üzerinde ilerlemesini sağlayacaktır.
Anahtar Kelime : psikolog kayit tutma
