Tıbbi uygulama hatası, diğer adıyla malpraktis davaları, hem hastalar hem de hekimler için son derece hassas ve teknik süreçlerdir. Bu davaların merkezinde, iddia edilen hatanın gerçekten bir malpraktis mi yoksa tıp biliminin doğal bir sonucu olan “komplikasyon” mu olduğunun tespiti yer alır. Hakimler hukuk eğitimi almış kişiler olduklarından, tıp gibi uzmanlık gerektiren bir alanda karar verirken bilirkişi raporlarına başvururlar. Peki, bir malpraktis davasında hayati öneme sahip olan bilirkişi raporu nasıl değerlendirilir, hangi kriterlere göre incelenir?
Bilirkişi Raporunun Hukuki Niteliği Nedir?
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) uyarınca bilirkişi raporu, çözümü özel veya teknik bir bilgiyi gerektiren hallerde başvurulan bir delil niteliğindedir. Önemle belirtmek gerekir ki, bilirkişi raporu mahkeme hakimi için bağlayıcı değildir; bir “takdiri delil” niteliği taşır. Ancak uygulamada, tıp alanındaki uyuşmazlıkların çözümü tamamen teknik bilgiye dayandığından, mahkemeler kararlarını büyük ölçüde bu raporlara dayandırmaktadır. Bu nedenle, raporun hukuka, bilime ve dosya kapsamına uygun olup olmadığının titizlikle incelenmesi gerekir.
Malpraktis Raporlarında İncelenmesi Gereken Temel Kriterler
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da açıkça belirtildiği üzere, bir malpraktis dosyasında sunulan bilirkişi raporunun denetime elverişli, gerekçeli ve bilimsel verilere dayalı olması zorunludur. Bir raporun hukuken geçerli kabul edilebilmesi için şu üç temel unsuru içermesi gerekir:
- Tıbbi Standartlara Uygunluk ve Komplikasyon Ayrımı: Raporda, hekimin gerçekleştirdiği tıbbi müdahalenin tıp biliminin güncel kurallarına ve standartlarına uygun olup olmadığı açıkça analiz edilmelidir. Hekimin sorumluluğunun doğabilmesi için 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) çerçevesinde bir kusurunun bulunması gerekir. Eğer meydana gelen zarar, her türlü tedbire rağmen önlenemeyen bir “komplikasyon” ise hekimin kusurundan bahsedilemez.
- İlliyet Bağı (Neden-Sonuç İlişkisi): Raporda, ortaya çıkan zarar ile hekimin eylemi veya ihmali arasında doğrudan bir illiyet bağının bulunup bulunmadığı netleştirilmelidir. Tıbbi hata ile zarar arasında illiyet bağı kurulamıyorsa, tazminat sorumluluğu doğmayacaktır.
- Aydınlatılmış Onam Denetimi: Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararlarında vurgulandığı üzere, hastanın müdahale öncesinde riskler hakkında bilgilendirilmesi anayasal bir haktır. Bilirkişi heyeti, hastadan alınan onamın usulüne uygun olup olmadığını ve komplikasyonun bu onam kapsamında yer alıp almadığını incelemekle yükümlüdür.
Yetersiz veya Çelişkili Bilirkişi Raporuna İtiraz Süreci
Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümleri gereğince, tarafların bilirkişi raporuna karşı itiraz etmek için belirli bir süresi (tebliğden itibaren iki hafta) bulunmaktadır. Raporda çelişkiler, eksiklikler veya bilimsel temeli olmayan iddialar mevcutsa, taraflar bu hususları somut delillerle ortaya koyarak rapora itiraz edebilirler.
Yargıtay’ın istikrarlı kararlarına göre; dosya kapsamındaki tıbbi belgelerle çelişen, tıp kütüphanelerindeki güncel literatüre aykırı olan veya soyut ifadeler barındıran bilirkişi raporlarına dayanılarak hüküm kurulamaz. Böyle bir durumda mahkemenin, tarafların ihtar ve itirazlarını karşılayacak nitelikte ek rapor alması veya Adli Tıp Kurumu ilgili ihtisas dairesi, üniversitelerin ana bilim dalları gibi uzman kurullardan yeni ve denetime elverişli bir rapor temin etmesi yasal bir zorunluluktur.
Sonuç
Malpraktis davalarında hak arama özgürlüğünün ve adil yargılanma hakkının güvencesi, bilimsel olarak kusursuz hazırlanmış bilirkişi raporlarıdır. Gerek kendisini savunan bir hekimin gerekse zarar gördüğünü iddia eden bir hastanın, davadaki haklılığını kanıtlaması bu raporların doğru hukuki argümanlarla analiz edilmesine bağlıdır. Bu sebeple bilirkişi raporlarının, tıp hukukunda uzmanlaşmış profesyonellerce değerlendirilmesi, davanın seyrini doğrudan etkileyen en kritik adımdır.
Anahtar Kelime : bilirkiși raporu değerlendirme
