Tıbbi malpraktis (hekim hatası) davaları, hem hastalar hem de sağlık çalışanları açısından maddi ve manevi olarak son derece büyük önem taşır. Türk Borçlar Kanunu kapsamında haksız fiil sorumluluğuna (TBK m. 49) veya vekalet sözleşmesine dayanan bu davalarda, iddia edilen kusurun varlığı ya da yokluğu ancak hukuka uygun olarak elde edilmiş delillerle kanıtlanabilir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) uyarınca, her iki taraf da iddialarını ispatla yükümlüdür. Peki, bir malpraktis davasında mahkemece hangi deliller dikkate alınır?
Tıbbi Malpraktis Davalarında İspat Yükü
Hukukumuzun temel ilkelerinden biri, iddia edenin iddiasını ispat etmekle yükümlü olmasıdır. Tıbbi uygulama hatasından kaynaklanan tazminat davalarında da davacı konumundaki hasta; hekimin veya sağlık kuruluşunun kusurlu davrandığını, bir zarar meydana geldiğini ve bu zarar ile hekimin eylemi arasında uygun bir illiyet (nedensellik) bağı bulunduğunu ispat etmek zorundadır. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da belirtildiği üzere, tıbbi müdahalenin tıp biliminin genel kabul görmüş kurallarına ve standartlarına aykırı şekilde gerçekleştirilmesi “kusur” olarak nitelendirilir. Bu kusurun ispatı ise somut delillere dayanmaktadır.
Malpraktis Davalarında Kullanılabilecek Başlıca Deliller
Sağlık hukuku uyuşmazlıklarında hakimin doğrudan tıp uzmanlığı bulunmadığından, karar verme aşamasında somut ve bilimsel deliller en önemli unsurdur. Davanın seyrini belirleyen temel deliller şunlardır:
1. Hasta Dosyası ve Tıbbi Kayıtlar
Hasta dosyası, davanın en dinamik ve belirleyici delilidir. Sağlık Bakanlığı mevzuatı ve Hasta Hakları Yönetmeliği uyarınca, her hastanın kendisine uygulanan her türlü tıbbi işlemi içeren bir dosyası tutulmalıdır. Hasta dosyasında yer alan ve delil niteliği taşıyan başlıca belgeler şunlardır:
- Epikriz raporları: Hastanın hastaneye yatışından taburcu oluşuna kadar geçen süreci ve uygulanan tedavileri özetler.
- Ameliyat ve anestezi notları: Operasyon esnasında gerçekleşen her adımın ve müdahalenin anlık kaydıdır.
- Laboratuvar ve görüntüleme sonuçları: Kan tahlilleri, röntgen, MR, tomografi gibi teşhise ve takibe esas olan objektif bulgulardır.
- Hemşire gözlem formları: Hastanın yatış sürecindeki vital bulgularının (ateş, nabız, tansiyon vb.) ve ilaç alım saatlerinin düzenli takibidir.
Bu kayıtların eksiksiz, düzenli ve zamanında tutulması, hekimin tıbbi standartlara uygun davrandığını kanıtlaması açısından hayati önem taşır.
2. Bilirkişi Raporları ve Adli Tıp Kurumu Görüşü
Hâkim, teknik ve uzmanlık gerektiren tıbbi konularda bilirkişi incelemesine başvurmak zorundadır. Yargıtay içtihatlarında, malpraktis davalarında kusur tespiti için Adli Tıp Kurumu ilgili ihtisas dairesi veya üniversitelerin ana bilim dallarından akademik kurul raporu alınması gerektiği belirtilmektedir. Alınacak bilirkişi raporunun, hekimin eyleminin tıp biliminin kurallarına uygun olup olmadığını ve komplikasyon yönetimi yapılıp yapılmadığını net bir şekilde ortaya koyması gerekir.
3. Aydınlatılmış Onam Formları
Hekimin tıbbi müdahaleden önce hastayı riskler konusunda bilgilendirdiğini gösteren onam formları, en kritik savunma delillerinden biridir. Sadece matbu bir kağıda imza attırılması yeterli olmayıp, bilgilendirmenin hastanın anlayabileceği dilde ve kapsamlı yapılması gerekir. Resmi Gazete’de yayımlanan yönetmelikler ve Yargıtay’ın yerleşik kararlarına göre, geçerli bir onamın yokluğu, operasyon başarılı geçse dahi hekimin sorumluluğunu doğurabilir.
4. Tanık Beyanları
Ameliyatta görevli diğer sağlık personeli (hemşire, asistan hekim, teknisyen) veya hastanın yakınlarının tanıklığı da delil olarak sunulabilir. Ancak tanık beyanları, yazılı tıbbi kayıtlar gibi kesin ve bilimsel delillerin gerisinde kalır; daha çok süreçteki iletişim hatalarını veya organizasyonel kusurları ispatlamak için yardımcı delil olarak kullanılır.
5. Dijital Veriler ve Kamera Kayıtları
Hastaneye giriş-çıkış saatleri, ameliyathane log kayıtları ve hukuka uygun şekilde kaydedilmiş güvenlik kamerası görüntüleri, hekimin hastayla ilgilenip ilgilenmediğini veya müdahale zamanını kanıtlamak için kullanılabilir.
Hukuka Aykırı Elde Edilen Delillerin Durumu
Anayasa ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca, hukuka aykırı yollarla elde edilmiş olan deliller mahkemece hükme esas alınamaz. Örneğin; hekimin veya hastanın rızası dışında gizlice alınan ses veya video kayıtları, kural olarak malpraktis davasında delil olarak kullanılamaz. Ancak Yargıtay’ın bazı istisnai değerlendirmelerinde, başka türlü kanıt elde etme imkanının kalmadığı ani gelişen durumlarda yapılan kayıtların hukuka uygun kabul edilebildiği görülse de, genel kural bu tür kayıtların geçersiz olduğudur.
Sonuç ve Değerlendirme
Tıbbi malpraktis davalarında başarı, doğru delillerin zamanında ve eksiksiz bir şekilde mahkemeye sunulmasına bağlıdır. Hastalar açısından tıbbi kayıtların eksiksiz talep edilmesi; hekimler açısından ise aydınlatılmış onam ve detaylı hasta kayıtlarının tutulması davanın kaderini belirler. Bu hassas süreçte hak kaybına uğramamak adına, uzman bir sağlık hukuku avukatından hukuki destek alınması önemle tavsiye edilir.
Anahtar Kelime : malpraktis davası delil
