Tıbbi uygulama hatası, bilinen adıyla malpraktis, hekimin veya sağlık çalışanının tıp biliminin güncel standartlarına ve meslek kurallarına aykırı davranması sonucu hastanın bedensel veya ruhsal bütünlüğünün zarar görmesidir. Malpraktis vakalarında hastalar, uğradıkları maddi ve manevi zararların tazmin edilmesini talep etme hakkına sahiptir. Bu kapsamda en çok merak edilen hususlardan biri, hastanın tedavi sürecinde veya sonrasında ihtiyaç duyduğu bakıcı hizmetine ilişkin masrafların hukuken talep edilip edilemeyeceğidir.
Malpraktis Nedeniyle Bakıcı Gideri Talep Etmenin Yasal Dayanağı
Hukukumuzda bedensel zararlara ilişkin tazminat esasları 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 54. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, bedensel bir zarara uğrayan kişinin tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar tazminat kapsamındadır.
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere, malpraktis sonucu geçici veya kalıcı olarak başkasının bakımına muhtaç hale gelen hastanın bakıcı giderleri, TBK m. 54 çerçevesinde doğrudan bir “tedavi ve iyileşme gideri” veya “bedensel zarardan doğan kayıp” olarak kabul edilmektedir. Dolayısıyla, tıbbi hata sonucu kendi bakımını tek başına gerçekleştiremeyen hastanın bakıcı giderini talep etme hakkı yasal olarak mevcuttur.
Aile Yakınlarının Bakım Üstlenmesi Tazminata Engel midir?
Uygulamada sıklıkla karşılaşılan durumlardan biri, malpraktis mağduru hastaya eşi, annesi, babası veya çocukları gibi aile yakınlarının bakmasıdır. Tazminat yükümlüsü olan hekim veya hastaneler, dışarıdan profesyonel bir bakıcı tutulmadığını ve fiilen bir ödeme yapılmadığını öne sürerek bakıcı gideri ödemekten kaçınmak isteyebilirler.
Ancak Yargıtay kararlarında açıkça belirtildiği üzere, zarar gören kişinin aile bireylerinin bakım desteği sağlaması, haksız fiili gerçekleştiren sorumluları borçtan kurtarmaz. Aile yakınlarının bakım için harcadığı emek ve zamanın da ekonomik bir değeri vardır. Bu nedenle, hasta yakınları tarafından bakılsa dahi, hastanın bakıcıya ihtiyaç duyduğu süre boyunca yürürlükteki net asgari ücret üzerinden hesaplanacak bakıcı gideri tazminatı talep edilebilir.
Geçici ve Sürekli Bakıcı Gideri Arasındaki Fark Nedir?
Malpraktis davalarında bakıcı gideri talepleri iki ana kategori altında değerlendirilir:
- Geçici Bakıcı Gideri: Hastanın tıbbi hata sonrası iyileşme (tedavi) süresi boyunca geçici olarak bir başkasının yardımına ihtiyaç duyması durumudur. Bu süre, adli tıp uzmanları veya heyet raporları ile belirlenir ve yalnızca bu kısıtlı iyileşme dönemi için hesaplama yapılır.
- Sürekli (Ömür Boyu) Bakıcı Gideri: Tıbbi uygulama hatası neticesinde hastanın kalıcı bir engellilik veya maluliyet durumunun oluşması ve hayatının sonuna kadar sürekli olarak bir başkasının fiili yardımına ihtiyaç duyması halidir. Bu durumda tazminat hesabı, hastanın bakiye ömrü göz önünde bulundurularak ömür boyu olacak şekilde aktüeryal yöntemlerle yapılır.
Bakıcı Gideri Nasıl Hesaplanır ve İspatlanır?
Malpraktis davasında bakıcı giderine hükmedilebilmesi için öncelikle tıbbi hata ile hastanın bakıma muhtaç kalması arasında illiyet bağı (nedensellik ilişkisi) bulunmalıdır. Bu durumun ispatı için şu adımlar izlenir:
- Sağlık Kurulu Raporu: Davaya bakan mahkeme; Adli Tıp Kurumu, üniversite hastanelerinin adli tıp anabilim dalları veya Sağlık Bakanlığı hakem hastanelerinden rapor talep eder. Bu raporda hastanın maluliyet oranı ve ne kadar süreyle ya da sürekli olarak bakıcıya ihtiyaç duyduğu tıbbi olarak tespit edilir.
- Aktüeryal Hesaplama: Tıbbi raporun ardından dosya bir aktüerya (hesap bilirkişisi) uzmanına gönderilir. Bilirkişi; hastanın yaşına, gelecekteki yaşam süresine ve yürürlükteki net asgari ücrete göre toplam bakıcı gideri tutarını hesaplar.
Sonuç olarak; hatalı tıbbi müdahale nedeniyle geçici veya kalıcı olarak kendi ihtiyaçlarını göremeyecek duruma gelen hastalar, bu süreçte doğan veya doğacak olan tüm bakıcı masraflarını sorumlulardan talep edebilirler. Bu hakların eksiksiz bir şekilde savunulması ve doğru tazminat miktarının hesaplanabilmesi için sağlık hukuku alanında uzman bir avukattan destek alınması büyük önem taşımaktadır.
Anahtar Kelime : bakici gideri malpraktis
