Hekimlik, doğası gereği yüksek dikkat ve özen gerektiren, insan hayatıyla doğrudan ilgili bir meslektir. Bu süreçte, tıbbi standartların uygulanmasına rağmen istenmeyen sonuçlar ortaya çıkabilmekte ve bu durum “malpraktis” yani tıbbi kötü uygulama iddialarını gündeme getirebilmektedir. İşte bu noktada, hekimleri ve dolaylı olarak da hasta haklarını koruma altına alan Mesleki Sorumluluk Sigortası devreye girmektedir. Bu sigorta, 1219 sayılı Kanun uyarınca hekimler, diş hekimleri ve tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olanlar için zorunlu tutulmuştur. Bu yazıda, hekim malpraktis sigortasının temel unsurları olan teminat kapsamı, başvuru ve rücu süreçlerini hem hekimler hem de hastalar için anlaşılır bir dille ele alacağız.
Mesleki Sorumluluk Sigortasının Kapsamı Nedir?
Zorunlu Mesleki Sorumluluk Sigortası, hekimlerin mesleki faaliyetlerini icra ederken verdikleri zararlar nedeniyle kendilerine yöneltilen tazminat taleplerini güvence altına alır. Sigortanın temel amacı, hekimin bir tazminat ödemek zorunda kalması durumunda bu mali yükü karşılayarak mesleğini daha güvende hissetmesini sağlamak ve aynı zamanda hastanın zararının karşılanmasını garanti etmektir.
Teminat Altındaki Durumlar
Bu sigorta poliçesi, genel olarak aşağıdaki kalemleri kapsamaktadır:
- Maddi ve Manevi Tazminat: Hekimin hatalı veya eksik tıbbi uygulaması sonucu hastanın uğradığı bedensel zararlar (maddi) ve bu zararlar nedeniyle yaşadığı elem, keder ve ıstırap (manevi) için hükmedilen tazminatları karşılar.
- Yargılama Giderleri ve Faiz: Hekim aleyhine açılan dava sürecinde ortaya çıkan mahkeme masrafları, avukatlık ücretleri ve hükmedilen yasal faiz de poliçe limitleri dahilinde teminat altındadır.
- Geçmişe Yönelik Koruma: Poliçe, sözleşme tarihinden önceki on yıllık dönemdeki mesleki faaliyetlerden kaynaklanan ve poliçe süresi içinde ileri sürülen tazminat taleplerini de kapsayabilir. Ancak bu sürenin başlangıcı 30 Temmuz 2009’dan önceye gidemez.
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında, hekimin sorumluluğunun bir vekalet sözleşmesi olarak kabul edildiği ve hekimin en hafif kusurundan dahi sorumlu tutulabileceği belirtilmektedir. Bu durum, sigortanın önemini daha da artırmaktadır. Sigorta, hekimin kusurunun derecesinden bağımsız olarak, poliçede belirtilen limitler dahilinde koruma sağlar.
Teminat Dışı Kalan Haller
Sigorta poliçeleri, belirli durumları teminat kapsamı dışında bırakır. Bunlar arasında en yaygın olanları şunlardır:
- Hekimin mesleki faaliyeti sırasında kasten sebep olduğu zararlar.
- Alkol veya uyuşturucu madde etkisi altındayken yapılan müdahalelerden kaynaklanan zararlar.
- Hukuk ve etik kurallarla belirlenen mesleki faaliyet alanı dışındaki eylemlerden doğan talepler.
Başvuru ve İhbar Süreçleri
Bir malpraktis iddiasıyla karşılaşıldığında sürecin doğru yönetilmesi, sigorta teminatından eksiksiz yararlanabilmek için kritik öneme sahiptir. Rizikonun gerçekleşmesi, yani hekime bir tazminat talebinin yöneltildiğinin öğrenilmesiyle başlar.
Hekim, aleyhine bir dava açıldığını, ihtarname tebliğ edildiğini veya herhangi bir şekilde bir tazminat talebiyle karşılaştığını öğrendiği andan itibaren durumu derhal sigorta şirketine bildirmekle yükümlüdür. Genellikle bu bildirim için 10 günlük bir süre öngörülmektedir. Bu ihbar yükümlülüğünün zamanında yerine getirilmemesi, hekimin sigorta teminatından yararlanma hakkını riske atabilir. Başvuru, tazminat talebinin geldiği tarihte geçerli olan poliçeyi düzenleyen sigorta şirketine yapılmalıdır.
Rücu Süreçleri: Sigortacı Hekime Dönebilir mi?
“Rücu”, basitçe, bir başkasının borcunu ödeyen kişinin, ödediği bu bedeli asıl sorumluya yöneltmesidir. Sigorta hukukunda ise, sigorta şirketinin ödediği tazminatı, belirli koşulların varlığı halinde, zarara neden olan sigortalısından (hekimden) geri talep etmesi anlamına gelir.
Mesleki sorumluluk sigortasında sigortacının hekime rücu hakkı sınırlıdır. Genel kural, sigortacının ödediği tazminat için hekime rücu edememesidir. Ancak bunun önemli istisnaları vardır. Eğer hekim, zarara kasten sebebiyet vermişse veya sigorta sözleşmesini yaparken bildirim yükümlülüğünü kasten ihlal etmişse, sigorta şirketi ödediği tazminatı hekimden talep edebilir. Özellikle kamuda çalışan hekimler için, idarenin ödediği tazminatı hekime rücu etmesi söz konusu olabilir. Yeni düzenlemelerle kurulan Mesleki Sorumluluk Kurulu, bu rücu süreçlerinde karar verici bir rol üstlenmiştir.
Anahtar Kelime : malpraktis sigortası hekim sorumluluğu
