Günümüzde devlet hastanelerindeki yoğunluklar sebebiyle hastalar, hızlı ve konforlu sağlık hizmeti alabilmek amacıyla özel hastaneleri tercih etmektedir. Ancak bu süreçte hastaların sağlık kaygılarından faydalanılarak mevzuata aykırı şekilde fahiş ücretler tahsil edilebilmektedir. Birçok hasta, sağlığına kavuşma heyecanıyla talep edilen tutarları sorgulamadan ödemektedir. Oysa Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile anlaşmalı özel hastanelerin hastalardan talep edebileceği ücretlerin yasal sınırları mevcuttur. Kanuna aykırı olarak tahsil edilen fazla ücretlerin geri alınması hukuken mümkündür.
Özel Hastanelerin Ücret Sınırı Nedir?
SGK ile sözleşmesi bulunan özel hastanelerin ücret politikası, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 73. maddesi ve Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) hükümleriyle belirlenmiştir. Bu mevzuata göre özel sağlık hizmeti sunucuları, SGK’nın ilgili tedavi için belirlediği bedelin en fazla %200’üne (iki katına) kadar ilave ücret talep edebilir. Bu tavan sınırın üzerinde alınan her tutar yasal olarak geçersizdir ve iadesi gerekir.
İlave Ücret Alınması Yasak Olan Durumlar
Mevzuat gereği, bazı sağlık hizmetlerinden hiçbir şekilde ilave ücret talep edilemez. Bu hizmetler şunlardır:
- Acil haller nedeniyle sunulan sağlık hizmetleri (yeşil alan muayenesi hariç),
- Yoğun bakım ve yanık tedavisi hizmetleri,
- Kanser tedavileri (radyoterapi, kemoterapi, radyoizotop),
- Yenidoğana verilen sağlık hizmetleri,
- Organ, doku ve kök hücre nakilleri,
- Doğumsal anomalilere yönelik cerrahi işlemler,
- Hemodiyaliz tedavileri ve kardiyovasküler cerrahi işlemleri.
Yukarıdaki hizmetler esnasında hastalardan “fark ücreti” veya “bıçak parası” adı altında bedel talep edilmesi açıkça hukuka aykırıdır.
Fazla Alınan Ücret Nasıl Tespit Edilir?
Özel hastanede tedavi gören bir hastanın, kendisinden fazla ücret alınıp alınmadığını anlaması için izlemesi gereken ilk adım, hastaneden ayrıntılı fatura ve hizmet dökümü talep etmektir. SUT hükümlerine göre özel hastaneler, yapılan tüm işlemlerin ve alınan ücretlerin dökümünü hastaya sunmakla yükümlüdür. Alınan bu fatura ile e-Devlet üzerinden SGK şahıs ödemeleri sorgulanarak hastane tarafından kuruma bildirilen tutarlar karşılaştırılmalıdır. Aradaki farkın yasal tavanı aştığının tespiti halinde iade süreci başlatılmalıdır.
Fazla Ücretin İadesi İçin Hukuki Başvuru Yolları
Hastaneler ile hastalar arasındaki hukuki ilişki tüketici işlemi niteliğindedir. Dolayısıyla, fazla alınan ücretlerin iadesi talebinde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 77. maddesinde düzenlenen sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulanır. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da belirtildiği üzere; hastanelerin yasal sınırı aşarak tahsil ettiği ücretler haksız kazanç niteliğinde olup, hastaya iade edilmesi zorunludur.
Ücretin geri alınması için izlenecek adımlar:
- Yazılı İade Talebi: Öncelikle faturayla birlikte hastane yönetimine yazılı bir dilekçe ile başvurularak fazla tahsil edilen bedelin iadesi talep edilmelidir.
- SGK Şikayeti: Hastanenin olumsuz yanıt vermesi durumunda durum SGK’ya bildirilmelidir. Kurum yapacağı incelemede mevzuata aykırılık tespit ederse hastaneye cezai işlem uygular. Bu karar, iade talebini güçlendiren resmi bir delil oluşturur.
- Tüketici Hakem Heyeti ve Mahkemeler: İade edilmeyen tutarın miktarına göre, yasal parasal sınırlar dâhilinde Tüketici Hakem Heyetine başvurulabilir. Limitleri aşan tutarlar için ise arabuluculuk aşamasının ardından Tüketici Mahkemelerinde dava açılması gerekmektedir.
Sonuç
Sağlık hizmeti almak temel bir haktır. Özel hastanelerin hizmet sunma hakkı, yasal sınırları aşarak hastalardan fahiş ücretler tahsil etme yetkisi vermez. Hastaların haklarını bilerek fatura talep etmesi ve hukuki yollara başvurması, bireysel mağduriyetleri önleyecektir. Sürecin teknik detaylar barındırması sebebiyle, hak kaybına uğramamak adına uzman bir sağlık hukuku avukatından profesyonel destek alınması tavsiye edilir.
Anahtar Kelime : fazla ucret iadesi
