Sağlık hukuku, hasta ve hekim haklarının kesişim noktasında yer alan oldukça dinamik bir alandır. Bu süreçte en sık karşılaşılan konulardan biri de, bir zarar doğuran olay (örneğin hekim hatası, iş kazası veya trafik kazası) sonucu ortaya çıkan tedavi giderleri ve diğer zararların kim tarafından ve ne ölçüde karşılanacağıdır. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), bu noktada devreye girerek sigortalıların sağlık hizmetlerinden yararlanmasını sağlar. Ancak SGK’nın yaptığı bu ödemeler, zarara sebep olan kişilerin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. İşte bu noktada “rücu” mekanizması ve tazminat hukuku devreye girer.
SGK Tarafından Karşılanan Zararlar Nelerdir?
Sosyal Güvenlik Kurumu, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca, sigortalıların ve bakmakla yükümlü oldukları kişilerin sağlık hizmeti masraflarını karşılar. Bu kapsamda karşılanan başlıca zararlar şunlardır:
- Tedavi Giderleri: Hekim muayenesi, teşhis, tahlil, ameliyat, ilaç, protez ve diğer tıbbi malzeme giderleri SGK tarafından karşılanır.
- Geçici İş Göremezlik Ödeneği: Sigortalının, bir iş kazası veya meslek hastalığı sonucu geçici olarak çalışamaz duruma gelmesi halinde, istirahatli olduğu süre boyunca gelir kaybını telafi etmek amacıyla ödenen tutardır.
- Sürekli İş Göremezlik Geliri: İş kazası veya meslek hastalığı neticesinde meslekte kazanma gücünü en az %10 oranında kaybeden sigortalıya bağlanan gelirdir.
- Hak Sahiplerine Gelir Bağlanması: Sigortalının iş kazası veya meslek hastalığı sonucu vefatı halinde, geride kalan hak sahiplerine (eş, çocuk, anne-baba) ölüm geliri bağlanır.
Bu ödemeler, sosyal güvenlik hakkı çerçevesinde, olayın oluşumunda kusur aranmaksızın sigortalıya sağlanan kamusal bir yardımdır.
SGK’nın Rücu Hakkı ve Tazminat İlişkisi
SGK’nın sigortalıya yukarıda sayılan yardımları yapması, zarara sebep olan kişilerin sorumluluğunu sona erdirmez. Tazminat hukukunun temel prensibi, bir başkasına kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille zarar verenin, bu zararı gidermekle yükümlü olmasıdır (6098 s. TBK m. 49). SGK, sigortalısı adına yaptığı masrafları, zararın meydana gelmesinde kusuru bulunan üçüncü kişilere veya işverene geri almak için dava açabilir. Bu işleme “rücu”, açılan davaya ise “rücu davası” denir.
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, SGK’nın rücu hakkı, kanundan doğan ve sigortalının alacağından bağımsız, kendine özgü bir haktır. Kurum, yaptığı ödemeler ve bağladığı gelirlerin ilk peşin sermaye değeri tutarını, sorumluların kusuru oranında talep edebilir.
Süreç Nasıl İşler?
- Zararın Meydana Gelmesi: Bir iş kazası, meslek hastalığı, trafik kazası veya tıbbi uygulama hatası sonucu bir kişi zarar görür.
- SGK’nın Ödeme Yapması: SGK, sigortalının tedavi giderlerini karşılar ve kanuni şartlar oluşmuşsa geçici iş göremezlik ödeneği veya sürekli iş göremezlik geliri bağlar.
- Sorumluların Tespiti: Olayın meydana gelmesinde kusuru bulunanlar (işveren, hekim, hastane, diğer sürücü vb.) tespit edilir.
- SGK’nın Rücu Davası Açması: SGK, yaptığı masrafları kusurları oranında sorumlulardan tahsil etmek için rücu davası açar. Bu davalarda zamanaşımı süresi, masraf ve ödemeler için bu işlemlerin yapıldığı tarihten, gelir ve aylıklar için ise Kurum onay tarihinden itibaren on yıldır.
- Tazminat Davası: SGK’nın karşıladığı zararlar, genellikle kişinin uğradığı tüm maddi ve manevi zararı kapsamaz. Örneğin, manevi tazminat veya SGK’nın ödediği tutarı aşan maddi zararlar için zarar gören kişinin ayrıca bir tazminat davası açma hakkı saklıdır. Yargıtay kararları da sosyal güvenlik ödemeleri ile tazminat taleplerinin birbirinden bağımsız olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Sık Sorulan Sorular
SGK’dan ödenek almam, ayrıca tazminat davası açmama engel mi?
Hayır, engel değildir. SGK’nın yaptığı ödemeler bir sosyal güvenlik hakkıdır ve genellikle zararın tamamını karşılamaz. SGK tarafından karşılanmayan maddi zararlarınız ve uğradığınız manevi zarar için sorumlulara karşı ayrıca tazminat davası açabilirsiniz.
SGK tüm tedavi masraflarımı karşılar mı?
SGK, Genel Sağlık Sigortası kapsamında yer alan tedavi giderlerini karşılar. Ancak özel hastanelerde veya kapsam dışı bazı işlemlerde ortaya çıkan fark ücretleri veya özel harcamalar Kurum tarafından karşılanmayabilir. Bu karşılanmayan kısımlar da tazminat davasında talep edilebilir.
Rücu davasında sorumluluk nasıl belirlenir?
Rücu davasında sorumluluk, olayın meydana gelmesindeki kusur oranına göre belirlenir. Örneğin, bir iş kazasında işverenin iş güvenliği önlemlerini almaması nedeniyle %70, işçinin de kendi tedbirsizliği nedeniyle %30 kusurlu bulunması halinde, SGK yaptığı masrafların %70’ini işverene rücu eder.
“`
Anahtar Kelime : sağlık hukuku sgk tazminat
