Günümüzde dijital dönüşüm, sağlık sektöründe de radikal değişimleri beraberinde getirmiştir. Bilgi ve iletişim teknolojilerinin tıp alanında yoğun şekilde kullanılmasıyla ortaya çıkan tele-tıp (uzaktan sağlık hizmeti), hasta ile hekim arasındaki fiziki mesafeleri ortadan kaldırarak sağlık hizmetlerine erişimi kolaylaştırmaktadır. Ancak uzaktan sunulan bu hizmetler; hekim sorumluluğu, hasta hakları ve veri güvenliği açılarından önemli hukuki boyutlar barındırmaktadır.
Tele-Tıp Nedir ve Neleri Kapsar?
Tele-tıp; coğrafi engelleri aşarak sağlık hizmetlerinin bilgi ve iletişim teknolojileri aracılığıyla uzaktan sunulmasını sağlayan tıbbi bir uygulamadır. Bu kapsamda hastalar; sesli, görüntülü veya veri iletimine dayalı dijital platformlar üzerinden tıbbi danışmanlık alabilmekte, takip muayenelerini yaptırabilmekte ve sağlık verilerini hekimleriyle güvenli bir şekilde paylaşabilmektedir.
Türkiye’de Tele-Tıbbın Hukuki Çerçevesi
Türkiye’de tele-tıp uygulamalarının hukuki altyapısı uzun süre genel mevzuat hükümleriyle yürütülmüş, ancak sürecin netleşmesi amacıyla Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan Uzaktan Sağlık Hizmetlerinin Sunumu Hakkında Yönetmelik (10 Şubat 2022 tarihli ve 31746 sayılı Resmî Gazete) yürürlüğe girmiştir. Bu yönetmelik; 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu ve 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun esas alınarak düzenlenmiştir.
Yönetmeliğe göre, her sağlık kuruluşu uzaktan sağlık hizmeti verememektedir. Hizmet sunacak tesislerin Sağlık Bakanlığı’ndan Uzaktan Sağlık Tesisi Faaliyet İzin Belgesi alması ve hizmetlerin Bakanlıkça tescil edilmiş güvenli yazılımlar üzerinden yürütülmesi zorunludur.
Uzaktan Sağlık Hizmetlerinde Hangi İşlemler Yapılabilir?
Mevzuat uyarınca yetkilendirilmiş sağlık tesislerinde uzaktan gerçekleştirilebilecek başlıca işlemler şunlardır:
- Tıbbi gözlem, izlem ve teşhis edilmiş hastalıkların takibi,
- E-reçete ve e-rapor düzenlenmesi,
- Konsültasyon ve ikinci görüş alma süreçlerinin yürütülmesi,
- Giyilebilir teknolojik cihazlar aracılığıyla hasta verilerinin (tansiyon, şeker, nabız vb.) uzaktan takibi,
- Sağlıklı yaşamı destekleyici koruyucu sağlık danışmanlığı sunulması.
Ancak unutulmamalıdır ki, uzaktan sağlık hizmeti fiziki muayenenin tamamen yerini alamaz. Hekim, durumun aciliyetine veya uzaktan teşhisin yetersiz kaldığı hallere göre hastayı en yakın sağlık kuruluşuna fiziken başvurması için yönlendirmekle yükümlüdür.
Kişisel Verilerin Korunması (KVKK) ve Aydınlatılmış Onam
Tele-tıp uygulamalarında işlenen sağlık verileri, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) uyarınca özel nitelikli kişisel veri statüsündedir. Bu doğrultuda süreçte dikkat edilmesi gereken temel unsurlar şunlardır:
- Görüşme öncesinde hastaya detaylı aydınlatma yapılmalı ve mevzuata uygun şekilde açık rızası alınmalıdır.
- Görüşmelerin kayıt altına alınması durumunda bu husus hastaya açıkça bildirilmeli ve onayına tabi tutulmalıdır.
- Kullanılan dijital platformların uçtan uca şifreleme ve KVKK veri güvenliği standartlarına tam uyumlu olması gerekmektedir.
Hekimlerin Hukuki Sorumluluğu ve Malpraktis
Uzaktan sağlık hizmeti sunan hekimlerin hukuki ve cezai sorumluluğu, yüz yüze muayene yapan hekimlerle aynı normatif esaslara dayanmaktadır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (m. 506) uyarınca hekim, teşhis ve tedavi aşamalarında vekalet sözleşmesi hükümleri doğrultusunda sadakat ve özen borcu altındadır.
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da sıkça vurgulandığı üzere; hekimler tıbbın gereklerine uygun hareket etmek, en hafif kusurlarından dahi sorumlu tutulacaklarını bilerek gerekli tüm mesleki özeni göstermekle yükümlüdür. Tele-tıp ortamında yapılan hatalı teşhis, gecikmiş müdahale veya yanlış yönlendirme durumlarında da tıbbi uygulama hatası (malpraktis) hükümleri geçerlilik taşır.
Sonuç
Tele-tıp, modern tıbbın sunduğu büyük bir kolaylık olmakla birlikte, mevzuata tam uyum gerektiren hassas bir hukuki süreçtir. Hem hekimlerin idari ve hukuki yaptırımlarla karşılaşmaması hem de hastaların hak kaybına uğramaması adına uzaktan sağlık hizmetlerinin Sağlık Bakanlığı standartlarına, KVKK ilkelerine ve tıbbi özen yükümlülüğüne tam uygunluk içinde yürütülmesi kritik önem taşımaktadır.
Anahtar Kelime : tele tip türkiye
