Tıbbi müdahale hataları (malpraktis), sağlık hizmeti sunumu sırasında hastaların bedensel veya ruhsal zarara uğramasıyla ortaya çıkan hukuki uyuşmazlıklardır. Tıbbi hatanın meydana geldiği sağlık kuruluşunun statüsü, açılacak tazminat davasında görevli mahkemenin belirlenmesinde temel ölçüttür. Özellikle üniversite hastanelerinde gerçekleşen malpraktis vakalarında hastalar ve hekimler açısından davanın hangi mahkemede, kime karşı ve hangi usulle açılacağı büyük bir hukuki önem taşır. Yanlış mahkemede dava açılması, davanın usulden reddine ve ciddi hak kayıplarına yol açabilmektedir.
Üniversite Hastanelerinde Malpraktisin Hukuki Niteliği
Devlet üniversiteleri ve bunlara bağlı tıp fakültesi hastaneleri, kamu tüzel kişiliğine sahip kamu kurumlarıdır. Bu hastanelerde sunulan sağlık hizmeti bir kamu hizmeti, görev yapan hekimler ve sağlık personeli ise kamu görevlisi statüsündedir. Dolayısıyla, devlet üniversitesi hastanelerinde meydana gelen tıbbi uygulama hataları idare hukuku bakımından “hizmet kusuru” olarak değerlendirilir.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 129. maddesinin 5. fıkrası ve yerleşik idare hukuku ilkeleri uyarınca, kamu görevlilerinin görevlerini yaparken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davaları, doğrudan hekimin veya personelin şahsına karşı açılamaz. Zarar gören kişilerin tazminat taleplerini yetkili kamu idaresine yöneltmesi anayasal bir zorunluluktur.
Devlet Üniversitesi Hastanelerine Karşı Dava Hangi Mahkemede Açılır?
Devlet üniversitesi hastanelerinde yaşanan tıbbi hata nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararların tazmini için İdare Mahkemesinde dava açılması gerekmektedir. İdari yargıda açılan bu dava türüne “Tam Yargı Davası” denir.
Bu süreçte husumet, doğrudan ameliyatı yapan veya tedaviyi yürüten hekime değil; hastanenin bağlı olduğu Üniversite Rektörlüğüne yöneltilmelidir. Hekimin şahsi adli yargı sorumluluğu (ceza davaları hariç) tazminat davalarında doğrudan birinci muhatap olarak karşıya alınamaz.
İdare Mahkemesinde Dava Açmadan Önce Zorunlu Başvuru ve Süreler
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) m. 13 hükmü gereğince, üniversite hastanesine karşı tam yargı davası açılmadan önce idari başvuru yapılması zorunludur. Dava açma sürecinde izlenmesi gereken yasal prosedür ve süreler şu şekildedir:
- İdareye Başvuru Süresi: Tıbbi hatanın ve zararın öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıl ve her halde eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren 5 yıl içinde ilgili Üniversite Rektörlüğüne yazılı başvuru yapılarak tazminat talep edilmelidir.
- İdarenin Cevap Süresi: Rektörlük, başvuruya 30 gün içinde cevap vermelidir. İdarenin başvuruyu reddetmesi veya 30 gün boyunca sessiz kalarak zımni ret oluşturması durumunda dava açma hakkı doğar.
- Dava Açma Süresi: İdarenin ret kararının tebliğinden veya 30 günlük sürenin dolmasından itibaren 60 gün içinde görevli İdare Mahkemesinde tam yargı davası açılmalıdır.
Vakıf Üniversitesi Hastanelerinde Görevli Mahkeme Hangisidir?
Vakıf üniversitesi hastaneleri de yükseköğretim kurumu bünyesinde yer almakla birlikte, hasta ile hastane arasındaki hukuki ilişki özel hukuk hükümlerine tabidir. Danıştay ve Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında kabul edildiği üzere, özel veya vakıf üniversitesi hastanelerinde sunulan sağlık hizmetleri tüketici işlemi kapsamında değerlendirilmektedir. Bu nedenle vakıf üniversitesi hastanelerinde gerçekleşen malpraktis iddialarında görevli mahkeme Tüketici Mahkemesi‘dir.
Hekimin Şahsi Sorumluluğu ve Rücu Mekanizması
Devlet üniversitesi hastanesinde görev yapan hekimlerin tıbbi müdahale hatası yapması durumunda, hastaya ödenen tazminat idare tarafından karşılanır. Ancak idare, ağır kusuru veya kasıtlı eylemi tespit edilen hekime ödediği tazminatı rücu etmek (geri istemek) amacıyla adli yargıda dava açma hakkına sahiptir. Öte yandan, hekimlerin Türk Ceza Kanunu kapsamında taksirle yaralama veya ölüme sebebiyet verme suçlarından doğan kişisel ceza sorumluluğu idari yargı sürecinden bağımsızdır.
Özetle; devlet üniversitesi hastanelerinde meydana gelen tıbbi malpraktis davalarında görevli mahkeme İdare Mahkemesi, davalı taraf ise ilgili Üniversite Rektörlüğü‘dür. Hak kayıplarının önüne geçilmesi adına zorunlu idari başvuru sürelerine ve usul kurallarına titizlikle uyulması büyük önem taşımaktadır.
Anahtar Kelime : malpraktis hastane dava
