6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK), kişisel verilerin işlenmesinde bireylerin temel hak ve özgürlüklerini korumayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda, sağlık verileri “özel nitelikli kişisel veri” olarak kabul edilmekte ve daha sıkı koruma tedbirlerine tabi tutulmaktadır. Hekimler, klinikler, tıp merkezleri ve hastaneler gibi sağlık hizmeti sunucuları, hastalarına ait bu hassas verileri işledikleri için kanun karşısında “veri sorumlusu” sıfatına sahiptir. Bu sorumluluk, Veri Sorumluları Sicil Bilgi Sistemi’ne (VERBİS) kayıt olma yükümlülüğünü de beraberinde getirmektedir.
VERBİS Nedir ve Veri Sorumlusu Kimdir?
Basit bir anlatımla veri sorumlusu, kişisel verilerin hangi amaçla ve nasıl işleneceğine karar veren, veri kayıt sisteminin kurulmasından ve yönetilmesinden sorumlu olan gerçek veya tüzel kişidir. Sağlık sektöründe bu tanım, hastanın teşhis, tedavi ve bakım süreçlerini yürüten hekimden, bu hizmetlerin sunulduğu kuruma kadar geniş bir yelpazeyi kapsar. VERBİS ise, bu veri sorumlularının kimler olduğunun kamuya açık bir şekilde tutulduğu resmi bir kayıt sistemidir. Sistemin temel amacı, veri işleme faaliyetlerinde şeffaflık sağlamak ve kişisel verileri işlenen kişilerin, verilerinin kim tarafından ne amaçla kullanıldığını bilmesini sağlamaktır.
Sağlık Sektörü İçin VERBİS Kaydı Zorunlu mu?
Kural olarak, kişisel veri işleyen tüm veri sorumlularının veri işlemeye başlamadan önce VERBİS’e kaydolması gerekmektedir. Sağlık sektörü, ana faaliyet konusu gereği özel nitelikli kişisel veri (sağlık verisi) işlediği için bu kuralın en önemli muhataplarından biridir. Ancak, Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun getirdiği istisnalar bulunmaktadır. Kurul kararlarına göre, ana faaliyet konusu özel nitelikli kişisel veri işlemek olsa dahi, yıllık çalışan sayısı 10’dan az VE yıllık mali bilanço toplamı 10 milyon TL’den az olan küçük ölçekli sağlık kuruluşları (muayenehane, küçük klinikler vb.) için VERBİS’e kayıt zorunluluğu bulunmamaktadır. Bu iki şartın aynı anda sağlanması gerekmektedir; birinin bile aşılması durumunda kayıt zorunluluğu doğar.
Bu istisna, yalnızca VERBİS’e kayıt yükümlülüğünü ortadan kaldırır. Kanundan doğan diğer tüm yükümlülükler (aydınlatma, veri güvenliğini sağlama, açık rıza alma vb.) aynı şekilde devam etmektedir.
Kayıt Süreci Nasıl İşler?
VERBİS kaydı, online olarak gerçekleştirilen ve veri sorumlusunun yürüttüğü veri işleme faaliyetlerini beyan ettiği bir süreçtir. Bu süreçte temel olarak aşağıdaki bilgilerin sisteme girilmesi gerekmektedir:
- Veri sorumlusu ve varsa temsilcisinin kimlik ve adres bilgileri
- Kişisel verilerin hangi amaçla işleneceği
- Veri konusu kişi grupları (örn: hastalar, çalışanlar)
- Verilerin aktarılabileceği alıcı grupları
- Yurt dışına veri aktarımı olup olmadığı
- Kişisel veri güvenliğine ilişkin alınan tedbirler
- Verilerin mevzuatta öngörülen veya işlendikleri amaç için gerekli olan azami saklanma süresi
2026 Yılında Uyumsuzluğun Cezaları
6698 sayılı Kanun, yükümlülüklere uymayan veri sorumluları için ciddi idari para cezaları öngörmektedir. Bu cezalar her yıl “yeniden değerleme oranı” ile güncellenmektedir. 2026 yılı için uygulanacak tahmini ceza miktarları, özellikle VERBİS’e kayıt ve bildirim yükümlülüğünün ihlali durumunda oldukça caydırıcıdır.
KVKK’nın 18. maddesi uyarınca, 2026 yılı için öngörülen idari para cezalarından bazıları şunlardır:
- VERBİS’e kayıt ve bildirim yükümlülüğüne aykırı hareket edenler hakkında: 341.809 TL’den 17.092.242 TL’ye kadar idari para cezası öngörülmektedir.
- Aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirmeyenler hakkında: 85.437 TL’den 1.709.200 TL’ye kadar idari para cezası uygulanabilir.
- Veri güvenliğine ilişkin yükümlülükleri yerine getirmeyenler (örn: veri sızıntısı) hakkında: 256.357 TL’den 17.092.242 TL’ye kadar idari para cezası verilebilir.
- Kurul tarafından verilen kararları yerine getirmeyenler hakkında: 427.263 TL’den 17.092.242 TL’ye kadar idari para cezası söz konusu olabilir.
Bu idari yaptırımların yanı sıra, verileri hukuka aykırı işlenen kişilerin maddi ve manevi tazminat davası açma hakkı ile belirli durumlarda Türk Ceza Kanunu kapsamında adli sorumlulukların doğabileceği de unutulmamalıdır.
Sonuç
Hekimler ve sağlık kuruluşları için VERBİS kaydı ve KVKK uyumluluğu, yalnızca bir yasal zorunluluk değil, aynı zamanda hasta mahremiyetine ve güvenine verilen önemin bir göstergesidir. İdari yaptırımların ağırlığı göz önüne alındığında, istisna kapsamında olup olmadığının dikkatle değerlendirilmesi ve yükümlülüklerin 2026 yılı ve sonrası için eksiksiz bir şekilde yerine getirilmesi, olası hukuki ve mali risklerin önlenmesi açısından kritik önem taşımaktadır.
Anahtar Kelime : sağlık hukuku
