Globalleşen dünyada uluslararası evliliklerin artmasıyla birlikte, boşanma süreçleri de daha karmaşık bir hal almaktadır. Özellikle eşlerin farklı ülkelerde mal varlıklarına sahip olması, boşanma davasında bu varlıkların nasıl ele alınacağı sorusunu gündeme getirmektedir. Bu yazıda, Türk Hukuku çerçevesinde yurtdışındaki varlıkların boşanma davasına dahil edilmesi sürecini, hukuki dayanakları ve pratik uygulamaları ile ele alacağız.
Yurtdışındaki Mal Varlıkları Boşanmada Paylaşıma Tabi midir?
Türk Medeni Kanunu’na göre, evlilik birliği içinde edinilen mallar, yasal mal rejimi olan “edinilmiş mallara katılma rejimi” uyarınca boşanma sırasında eşler arasında eşit olarak paylaştırılır. Bu kural, malların nerede olduğuna bakılmaksızın uygulanır. Dolayısıyla, eşlerin yurtdışında sahip olduğu banka hesapları, gayrimenkuller, şirket hisseleri veya diğer yatırımlar da mal rejimi tasfiyesine, yani paylaşıma dahildir.
Yargıtay’ın yerleşik içtihatları da bu prensibi desteklemekte ve eşlerin evlilik birliği devam ederken yurtdışında edindikleri mal varlıklarının da tasfiye davasına konu edilebileceğini açıkça belirtmektedir. Önemli olan, bu malların evlilik süresi içinde edinilmiş olmasıdır.
Mal Rejiminin Sona Erme Anı ve Zaman Aşımı
Mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer. Bu tarihten sonra edinilen mallar, kişisel mal olarak kabul edilir ve paylaşıma dahil edilmez. Yurtdışında gerçekleşen boşanmalarda ise durum biraz daha farklılık gösterebilir. Yabancı bir mahkeme tarafından verilen boşanma kararının Türkiye’de hukuki sonuç doğurabilmesi için tanıma ve tenfiz davası açılması gerekmektedir. Yargıtay’ın güncel içtihatlarına göre, mal rejiminin tasfiyesine ilişkin 10 yıllık zamanaşımı süresi, yabancı mahkemedeki boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren başlamaktadır.
Yurtdışındaki Varlıkların Tespiti ve Değerlemesi
Boşanma davasında yurtdışındaki mal varlıklarının paylaşıma dahil edilebilmesi için öncelikle bu varlıkların mahkemeye bildirilmesi ve ispatlanması gerekir. Taraflardan biri, diğer eşin yurtdışında mal varlığı olduğunu iddia ediyorsa, bu iddiasını delillerle desteklemelidir.
Bu süreçte başvurulabilecek bazı yöntemler şunlardır:
- Banka Kayıtları: Mahkemeler, Türkiye Bankalar Birliği aracılığıyla eşlerin yurtdışındaki banka hesaplarının tespitini talep edebilir.
- Uluslararası Hukuki Yardım (İstinabe): Varlıkların bulunduğu ülke ile Türkiye arasında adli yardımlaşma sözleşmesi varsa, mahkeme “istinabe” yoluyla o ülkedeki adli makamlardan delil toplanmasını (örneğin tapu kayıtlarının istenmesi, banka hesap dökümlerinin celbi) isteyebilir.
- Uzman Bilirkişi Raporları: Yurtdışındaki gayrimenkul veya şirket hisselerinin değerlemesi için mahkeme tarafından uzman bilirkişi atanabilir.
Uygulamadaki Zorluklar ve Çözüm Yolları
Yurtdışındaki varlıkların tasfiyesi sürecinde bazı zorluklarla karşılaşılabilir. Varlıkların bulunduğu ülkenin hukuk sistemindeki farklılıklar, dil bariyeri ve bürokratik işlemler süreci yavaşlatabilir. Ayrıca, karşı tarafın mal kaçırma amacıyla hareket etmesi durumunda bu varlıklara ulaşmak güçleşebilir.
Bu gibi durumlarda, Türk mahkemeleri yurtdışındaki malların devrini önlemek için ihtiyati tedbir kararı verebilir. Ancak bu kararın ilgili yabancı ülkede uygulanabilirliği, o ülkenin iç hukukuna ve uluslararası sözleşmelere bağlıdır. Bu nedenle, sürecin başından itibaren hem Türk Hukuku’na hem de ilgili yabancı ülke hukukuna hakim bir avukattan destek almak büyük önem taşımaktadır.
Yabancı Mahkeme Kararlarının Tanınması ve Tenfizi
Eğer yurtdışında bir boşanma ve mal paylaşımı kararı alınmışsa, bu kararın Türkiye’de geçerli olabilmesi için tanıma ve tenfiz davası açılması zorunludur. Tenfiz kararı, yabancı mahkeme kararının Türkiye’de icra edilebilir hale gelmesini sağlar. Örneğin, yabancı mahkemenin bir malın diğer eşe devrine ilişkin hükmü, ancak tenfiz kararı alındıktan sonra Türkiye’de icra edilebilir.
Sonuç olarak, yurtdışındaki mal varlıkları boşanma davalarında mal rejiminin tasfiyesine dahildir ve Türk mahkemeleri bu varlıkların tespiti ve paylaşımı konusunda yetkilidir. Sürecin karmaşıklığı ve uluslararası unsurlar barındırması nedeniyle, bu tür davalarda uzman bir hukuk profesyonelinden yardım almak, hak kayıplarını önlemek adına kritik öneme sahiptir.
Anahtar Kelime : sağlık hukuku
