Sağlık hukuku, tıbbi malpraktis (hekim hatası) ve bedensel zararlara ilişkin tazminat ya da ceza davalarında karar organlarının en çok başvurduğu delil mekanizmalarından biri adli tıp raporlarıdır. Mahkemeler, tıbbi ve teknik uzmanlık gerektiren konularda uyuşmazlığı aydınlatabilmek adına konuyu Adli Tıp Kurumu’na veya bilirkişi kurullarına sevk eder. Ancak hazırlanan adli tıp raporları her zaman eksiksiz veya bilimsel gerçeklerle tam olarak örtüşen nitelikte olmayabilir. Taraf lehine veya aleyhine hazırlanan bu raporların bağlayıcılığı mutlak değildir; hukuki yollarla rapora itiraz edilmesi ve yeniden değerlendirme talep edilmesi mümkündür.
Adli Tıp Raporuna İtiraz Etmenin Hukuki Dayanakları
Adli tıp raporları, yargılama hukuku bakımından birer bilirkişi raporu niteliğindedir. Bu nedenle söz konusu raporlara itiraz hakkı kanunlarla teminat altına alınmıştır. Hukuk davalarında 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 281 gereğince taraflar, raporda eksik gördükleri hususların tamamlattırılmasını veya belirsizliklerin giderilmesini talep edebilirler. Ceza yargılamasında ise 5271 sayılı Ceza Muhakemeleri Kanunu (CMK) m. 67 uyarınca bilirkişi raporuna karşı beyan ve itiraz hakkı saklı tutulmuştur.
İtiraz Süreleri ve Usulü Nasıl İşler?
Hak kayıplarının önüne geçilmesi adına itiraz sürelerine uyulması hayati önem taşır. Hukuk muhakemesinde adli tıp raporunun taraflara tebliğ edilmesinden itibaren 2 haftalık yasal itiraz süresi bulunmaktadır. Mahkemenin gerekli görmesi veya zorunlu hallerde bu süre bir defaya mahsus olmak üzere uzatılabilir. Ceza davalarında ise mahkemenin tayin ettiği süre içinde veya makul bir zaman zarfında yazılı dilekçe ile beyanlar sunulmalıdır.
İtirazlar, davaya bakan ilgili mahkemeye sunulacak somut ve hukuki gerekçelere dayalı bir dilekçe ile gerçekleştirilir. Gerekçelendirilmemiş ve bilimsel temeli bulunmayan genel itirazlar mahkemeler tarafından çoğunlukla dikkate alınmamaktadır.
Maddi ve Bilimsel İtiraz Gerekçeleri Nelerdir?
Adli tıp raporunun yetersizliğini ortaya koymak ve yeni bir bilirkişi incelemesi yaptırabilmek için dilekçede şu temel hususlara odaklanılması gerekir:
- Tıbbi Standartlara Aykırılık: Hekim tarafından gerçekleştirilen teşhis, tedavi veya cerrahi müdahalenin güncel tıp bilimi standartlarıyla örtüşmediğinin tespiti.
- Eksik İnceleme ve Belge Eksikliği: Hastaya ait epikriz raporları, hasta dosyaları, ameliyat notları veya radyolojik görüntülerin raporda değerlendirmeye alınmamış olması.
- Uzmanlık Alanı Uyuşmazlığı: Raporu hazırlayan adli tıp heyetinde, uyuşmazlığa konu olan tıp branşından (örneğin nöroşirürji, kardiyoloji veya ortopedi) ilgili bir uzman hekimin yer almaması.
- Gerekçe ve Sonuç Çelişkisi: Raporun tespitler bölümü ile ulaşılan nihai kanaat arasında mantıksal veya bilimsel çelişkilerin bulunması.
Uzman Mütalaası (Uzman Görüşü) Kullanımının Önemi
Adli tıp raporuna yapılan itirazın somutlaştırılmasında en etkili hukuki enstrümanlardan biri Uzman Mütalaası (HMK m. 293) almaktır. Taraf, tıp alanında yetkin bir akademisyenden veya uzmandan bilimsel mütalaa alarak mahkemeye sunabilir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da açıkça vurgulandığı üzere; tarafça dosyaya sunulan uzman mütalaası ile adli tıp raporu arasında çelişki bulunması halinde mahkeme, bu çelişkiyi re’sen göz önünde bulundurmak ve gidermek zorundadır.
İtiraz Sonrasında Mahkemenin İzleyeceği Yol
Mahkemeye sunulan itiraz dilekçesi ve varsa bilimsel uzman görüşü sonrasında hakim şu kararları verebilir:
- Aynı adli tıp kurulundan eksiklerin giderilmesi amacıyla ek rapor istenmesi,
- Mevcut rapordaki çelişkilerin giderilememesi halinde dosyanın Adli Tıp Üst Kurulu‘na sevk edilmesi,
- Raporlar arasındaki çelişkinin devam etmesi durumunda üniversitelerin tıp fakültelerinde görev yapan bağımsız ve tarafsız öğretim üyelerinden oluşan yeni bir bilirkişi heyetinden rapor alınması.
Yargıtay’ın ilkelerine göre, dosyada çelişkili veya yetersiz adli tıp raporları varken hüküm kurulamaz. Çelişkiler tamamen giderilip şüpheye yer bırakmayacak netlikte bir tıbbi kanaat oluşturulmadan verilen kararlar üst mahkemelerce bozma nedeni yapılmaktadır.
Sonuç
Adli tıp raporları mahkemeler için takdiri bir delil olup nihai karar merci değildir. Tıbbi hataların veya mağduriyetlerin tespiti sürecinde adli tıp raporuna zamanında, usulüne uygun ve bilimsel verilerle itiraz etmek davanın seyrini doğrudan değiştirir. Hak kaybına uğramamak adına hem sağlık hukukunda uzman bir avukatın desteğinden yararlanılması hem de alanında uzman hekimlerden bilimsel mütalaa alınması hayati önem taşımaktadır.
Anahtar Kelime : adli tip raporu itiraz
