Tıbbi uygulama hatası yani “malpraktis” iddiasıyla karşı karşıya kalan bir hasta veya hasta yakınının başvurabileceği hukuki yollardan biri de ilgili hekimin bağlı bulunduğu Tabip Odası’na şikayette bulunmaktır. Bu yol, adli ve idari davalardan farklı, meslek örgütü bünyesinde yürütülen bir disiplin sürecini başlatır. Hem hekimler hem de hastalar için bu sürecin nasıl işlediğini, olası sonuçlarını ve diğer dava süreçlerine etkisini anlamak büyük önem taşımaktadır.
Tabip Odası Disiplin Soruşturması Nasıl Başlar ve İlerler?
Bir hekim hakkında disiplin soruşturması, genellikle hasta veya hasta yakınlarının şikayeti üzerine başlar. Şikayet, olayı anlatan bir dilekçe ve mevcut tıbbi belgelerle birlikte hekimin üyesi olduğu ildeki Tabip Odası Yönetim Kurulu’na yapılır. Yönetim Kurulu, şikayeti ilk olarak usul yönünden inceler; yetkili olup olmadığını ve zaman aşımı süresinin geçip geçmediğini kontrol eder. Meslekten alıkoyma gibi ağır cezaları gerektiren eylemlerde 5 yıl, diğer durumlarda ise 2 yıl içinde soruşturmanın başlatılmış olması gerekir.
İnceleme sonucunda Yönetim Kurulu, iddiaları ciddi bulursa bir soruşturma açılmasına karar verir. Bu aşamada, hakkında şikayet bulunan hekime iddialar yazılı olarak bildirilir ve savunmasını sunması için genellikle 15 günlük bir süre tanınır. Süreçte, hem şikayetçinin hem de hekimin lehine ve aleyhine olan tüm deliller toplanır, tanıklar dinlenebilir ve bilirkişi görüşlerine başvurulabilir. Soruşturma tamamlandığında hazırlanan dosya, karar verilmek üzere Tabip Odası Onur Kurulu’na sevk edilir.
Disiplin Sürecinin Aşamaları
- Şikayet ve Ön İnceleme: Hasta veya yakınının Tabip Odası Yönetim Kurulu’na başvurusu.
- Soruşturma: Yönetim Kurulu kararıyla başlayan, delillerin toplandığı ve hekimin savunmasının alındığı evre.
- Kovuşturma (Karar Aşaması): Dosyanın Onur Kurulu’na gönderilmesi ve Onur Kurulu’nun bir karar vermesi.
- İtiraz: Onur Kurulu kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde Türk Tabipleri Birliği (TTB) Yüksek Onur Kurulu’na itiraz edilebilir.
- Yargı Yolu: Yüksek Onur Kurulu kararı da nihai değildir. Bu karara karşı idare mahkemesinde dava açma hakkı saklıdır.
Uygulanabilecek Disiplin Yaptırımları Nelerdir?
Türk Tabipleri Birliği Disiplin Yönetmeliği uyarınca, hekimin eyleminin niteliğine ve ağırlığına göre Onur Kurulu tarafından çeşitli yaptırımlar uygulanabilir. Bu yaptırımlar, hekimin mesleki siciline işlenir. En hafiften en ağıra doğru sıralanan cezalar şunlardır:
- Uyarma: Hekime mesleki davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazılı olarak bildirilmesidir. Örneğin, hasta kayıtlarını usulüne uygun tutmamak bu cezayı gerektirebilir.
- Para Cezası: Kanunda belirtilen sınırlar dahilinde idari para cezası verilmesidir.
- Geçici Olarak Meslekten Alıkoyma: Hekimin 15 günden az, 6 aydan fazla olmamak üzere mesleğini icra etmekten geçici olarak men edilmesidir. Yanlış veya eksik tedaviyle hastaya kalıcı bir zarar vermek bu cezayı gerektirebilir.
- Oda Bölgesinde Çalışmanın Yasaklanması: Daha ağır bir yaptırım olup, hekimin o ilin sınırları içinde mesleğini yapmasının engellenmesidir.
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre hekim, en hafif kusurundan dahi sorumludur ve mesleki standartlara, genel hayat tecrübelerine göre hastaya zarar vermemek için gerekli tüm dikkat ve özeni göstermekle yükümlüdür. Disiplin kurulları da karar verirken bu genel hukuk prensiplerini ve tıp biliminin güncel kurallarını dikkate alır.
Disiplin Soruşturmasının Tazminat ve Ceza Davalarına Etkisi
Tabip Odası’nda yürütülen disiplin süreci, adli yargıda açılacak maddi ve manevi tazminat davası ile olası bir ceza davasından bağımsız bir yoldur. Yani, bir hasta aynı anda hem Tabip Odası’na şikayette bulunabilir, hem hukuk mahkemesinde tazminat davası açabilir hem de savcılığa suç duyurusunda bulunabilir.
Ancak bu süreçler birbirinden etkileşebilir. Disiplin soruşturması kapsamında hazırlanan raporlar, alınan bilirkişi görüşleri veya verilen bir ceza kararı, hukuk veya ceza mahkemesindeki davada hakim için önemli bir delil niteliği taşıyabilir. Yargıtay kararlarında da belirtildiği üzere, disiplin soruşturması sonucu verilen kararların hukuk hakimini doğrudan bağlayıcılığı olmasa da, davayı aydınlatıcı bir kanıt olarak değerlendirildiği görülmektedir. Hekimin disiplin cezası alması, tazminat davasında kusurun ispatı konusunda hasta lehine güçlü bir argüman oluşturabilir.
Anahtar Kelime : hekim hatası
