Üniversite hastaneleri, ileri düzeyde sağlık hizmeti sunan ve aynı zamanda tıp eğitiminin verildiği önemli kurumlardır. Ancak bu karmaşık yapı, zaman zaman hasta mağduriyetlerine yol açabilen hizmet kusurlarını da beraberinde getirebilmektedir. Teşhis, tedavi veya bakım sürecinde standartlara aykırı bir uygulama sonucu zarar gören hasta veya yakınları için hukuki yollar mevcuttur. Bu süreçte, zarara yol açan eylemin hekimin kişisel kusurundan mı yoksa kurumun organizasyonel eksikliğinden mi kaynaklandığının tespiti büyük önem taşır.
Üniversite Hastanelerinde Hizmet Kusuru ve Kurum Sorumluluğu
Devlet ve vakıf üniversitesi hastaneleri tarafından sunulan sağlık hizmeti, bir kamu hizmeti niteliğindedir. Bu nedenle, bu kurumlarda meydana gelen tıbbi uygulama hataları (malpraktis), genellikle kişisel bir kusurdan ziyade “hizmet kusuru” olarak değerlendirilir. Hizmet kusuru, idarenin yani hastane yönetiminin, sağlık hizmetini organize etme ve yürütme konusundaki sorumluluğunu ifade eder. Anayasa’nın 125. maddesi gereğince idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da bu sorumluluk vurgulanmaktadır.
Hizmet kusuru üç temel şekilde ortaya çıkabilir:
- Hizmetin Kötü İşlemesi: En sık karşılaşılan durumdur. Yanlış teşhis konulması, hatalı tedavi uygulanması, ameliyat sırasında vücutta yabancı cisim unutulması gibi durumlar bu kapsama girer.
- Hizmetin Geç İşlemesi: Tıbbi olarak acil bir duruma makul sürede müdahale edilmemesi, ambulansın geç gelmesi veya ameliyat için gereksiz yere uzun süre bekletilmesi gibi hallerdir.
- Hizmetin Hiç İşlememesi: Hastanede bulunması gereken bir uzman hekimin veya cihazın olmaması nedeniyle hastanın tedavi alamamasıdır.
Bu gibi durumlarda, hastanın doğrudan hekime değil, hizmeti sunan idareye, yani ilgili üniversite rektörlüğüne karşı dava açması gerekmektedir. İdare, ödemek zorunda kaldığı tazminatı, kusuru bulunan sağlık personeline daha sonra rücu edebilir, yani ondan talep edebilir.
Dava Yolu: İdari Yargı ve Tam Yargı Davası
Üniversite hastanelerinin hizmet kusurundan kaynaklanan tazminat talepleri için görevli yargı yolu İdari Yargı’dır. Hem devlet hem de vakıf üniversitesi hastaneleri kamu hizmeti sundukları için bu kural geçerlidir. Zarar gören hasta veya yakınları, maddi ve manevi kayıplarının karşılanması amacıyla “Tam Yargı Davası” açmalıdır.
Dava Öncesi Zorunlu Başvuru
İdare Mahkemesi’nde tam yargı davası açmadan önce, zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren 5 yıl içinde ilgili idareye (üniversite rektörlüğüne) yazılı olarak başvurarak zararın tazmininin talep edilmesi yasal bir zorunluluktur. İdare, bu başvuruya 30 gün içinde cevap vermezse veya talebi reddederse, bu tarihten itibaren 60 gün içinde İdare Mahkemesi’nde dava açılabilir.
Tazminatın Kapsamı: Maddi ve Manevi Zararlar
Açılacak tam yargı davasında, uğranılan zarara göre iki tür tazminat talep edilebilir:
- Maddi Tazminat: Hatalı tıbbi uygulama nedeniyle yapılan tüm tedavi masrafları, ilaç giderleri, çalışılamayan süre boyunca uğranılan kazanç kaybı, kalıcı bir sakatlık (maluliyet) oluşmuşsa çalışma gücü kaybından doğan zararlar bu kapsamdadır. Vefat durumunda ise, ölenin desteğinden yoksun kalan yakınları destekten yoksun kalma tazminatı ve cenaze giderlerini talep edebilirler.
- Manevi Tazminat: Hastanın, yaşanan hatalı tıbbi uygulama nedeniyle çektiği fiziksel acı, elem, keder ve yaşama sevincindeki azalma karşılığında talep edilen bir tazminat türüdür. Bu tazminatın miktarı, olayın ağırlığına göre hakim tarafından takdir edilir ve bir zenginleşme aracı olarak görülmemelidir.
Üniversite hastanesinde bir hizmet kusuru nedeniyle zarara uğradığını düşünen hastaların, hak kaybı yaşamamaları için süresinde ve doğru hukuki adımları atmaları kritik öneme sahiptir. Bu süreçte bir sağlık hukuku avukatından profesyonel destek almak, sürecin doğru yönetilmesi açısından faydalı olacaktır.
Anahtar Kelime : saglik hukuku
