Diş hekimliği uygulamaları, estetik ve fonksiyonel iyileşme sağlamayı amaçlayan önemli tıbbi müdahalelerdir. Ancak her tıbbi süreçte olduğu gibi, diş hekimliği alanında da zaman zaman istenmeyen sonuçlar ve tıbbi uygulama hataları (malpraktis) ile karşılaşılabilmektedir. İzmir gibi büyük şehirlerde, bu tür durumlarla karşılaşan hastaların ve hekimlerin hak ve yükümlülüklerini bilmesi büyük önem taşır. Bu yazı, diş hekimi hatası nedeniyle açılacak tazminat davalarının hukuki çerçevesini, malpraktis şartlarını, gerekli delilleri ve talep edilebilecek tazminat türlerini açıklamaktadır.
Diş Hekimi Hatalarında Tıbbi Malpraktis Nedir?
Tıbbi malpraktis, bir diş hekiminin teşhis, tedavi veya bakım sürecinde, tıp biliminin güncel standartlarına ve tecrübelere göre gerekli özeni göstermemesi sonucu hastanın zarar görmesidir. Türk Tabipleri Birliği (TTB) Hekimlik Meslek Etiği Kuralları’nda malpraktis, “bilgisizlik, deneyimsizlik ya da ilgisizlik nedeniyle bir hastanın zarar görmesi” olarak tanımlanmıştır. Yargıtay’ın yerleşik kararlarında da benzer şekilde, hekimin standart uygulamayı yapmaması, bilgi ve beceri eksikliği veya hastaya uygun tedaviyi uygulamaması tıbbi hata olarak kabul edilmektedir.
Her başarısız sonucun bir malpraktis olmadığını belirtmek önemlidir. Tıbbi müdahalelerin doğasında var olan ve tüm önlemler alınmasına rağmen ortaya çıkabilen istenmeyen sonuçlar “komplikasyon” olarak adlandırılır. Ancak hekimin bu komplikasyonu zamanında fark etmemesi veya hatalı yönetmesi, durumu malpraktise dönüştürebilir.
Malpraktis Davasının Hukuki Şartları Nelerdir?
Bir diş hekimi hatasının hukuken malpraktis sayılması ve tazminat davasına konu olabilmesi için belirli şartların bir arada bulunması gerekir:
- Hukuka Aykırı Fiil (Tıbbi Standarttan Sapma): Hekimin uyguladığı teşhis veya tedavinin, tıp biliminin genel kabul görmüş kurallarına ve standartlarına aykırı olması gerekir.
- Kusur: Diş hekiminin bilgisizlik, deneyimsizlik, dikkatsizlik veya ihmal gibi kusurlu bir davranışının bulunması şarttır.
- Zarar: Hatalı tıbbi müdahale sonucunda hastanın maddi veya manevi bir zarara uğramış olması gerekir. Bu zarar, ek tedavi masrafları, gelir kaybı, estetik bozulma veya yaşanan acı ve elem olabilir.
- İlliyet (Nedensellik) Bağı: Ortaya çıkan zarar ile hekimin kusurlu eylemi arasında doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi bulunmalıdır. Yani zararın, hekimin standartlara aykırı müdahalesi yüzünden meydana geldiği ispatlanmalıdır.
Diş Hekimliğinde “Aydınlatılmış Onam” Yükümlülüğü
Bir tıbbi müdahalenin hukuka uygun sayılmasının en temel şartlarından biri, hastanın “aydınlatılmış onamının” alınmasıdır. Diş hekimi, planlanan tedavinin ne olduğu, riskleri, olası komplikasyonları, alternatif tedavi yöntemleri ve tedavinin başarı şansı gibi konularda hastayı anlayabileceği bir dilde bilgilendirmekle yükümlüdür. Sadece genel bir onam formunun imzalatılması yeterli değildir; bilgilendirmenin yapıldığının ispatı hekime aittir. Yetersiz veya hiç aydınlatma yapılmadan gerçekleştirilen ve komplikasyonla sonuçlanan bir müdahale, hekim kusursuz olsa dahi sorumluluğunu doğurabilir.
Diş Hekimi Hatası Davalarında Deliller
Malpraktis iddialarının ispatı, davanın seyri açısından kritik öneme sahiptir. Davada kullanılabilecek temel deliller şunlardır:
- Hasta Dosyası ve Tıbbi Kayıtlar: Yapılan tüm işlemleri, çekilen röntgenleri, kullanılan materyalleri ve hastanın tıbbi geçmişini içeren kayıtlar en önemli delillerdendir.
- Bilirkişi Raporu: Mahkeme, dosyanın uzman diş hekimlerinden oluşan bir bilirkişi heyetine veya Adli Tıp Kurumu’na gönderilerek tıbbi uygulamanın standartlara uygun olup olmadığını, hekimin bir kusuru bulunup bulunmadığını ve zararla eylem arasındaki illiyet bağını tespit ettirir. Bu rapor, davanın sonucunu büyük ölçüde etkiler.
- Tanık Beyanları: Gerekli durumlarda, tedavi sürecine şahit olan kişilerin ifadelerine başvurulabilir.
Tazminat Türleri
Diş hekimi hatası nedeniyle açılan davalarda iki tür tazminat talep edilebilir:
- Maddi Tazminat: Hatalı tedavi nedeniyle yapılan ek tedavi masrafları, ilaç giderleri, çalışılamayan günlere ilişkin kazanç kaybı ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıpları kapsar.
- Manevi Tazminat: Hastanın, hatalı müdahale nedeniyle yaşadığı fiziksel acı, elem, keder, üzüntü ve psikolojik sarsıntının bir nebze de olsa hafifletilmesi amacıyla hükmedilen bir tazminattır. Özellikle yüz ve ağız bölgesindeki estetik bozulmalar, manevi tazminat miktarının belirlenmesinde önemli bir etkendir.
İzmir’de Dava Süreci: Görevli Mahkeme ve Zamanaşımı
Özel bir muayenehane veya hastanede yapılan hatalı diş tedavileri için açılacak davalarda görevli mahkeme Tüketici Mahkemeleridir. Dava açmadan önce arabuluculuğa başvurmak zorunludur. Kamu hastanelerinde ise dava, idareye başvuru sonrası İdare Mahkemesinde tam yargı davası olarak açılır.
Haksız fiil sorumluluğuna dayalı davalarda zamanaşımı süresi, zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl ve her halde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıldır. Ancak diş protezi gibi estetik amaçlı uygulamalar “eser sözleşmesi” olarak kabul edildiğinden, Yargıtay içtihatlarına göre farklı zamanaşımı süreleri uygulanabilmektedir.
Anahtar Kelime : malpraktis
