Sağlık, en temel insan hakkıdır ve bu hakka erişimde doğru teşhis, tedavinin ilk ve en önemli adımıdır. Ancak bazen teşhis sürecinde yaşanan gecikmeler, hastanın sağlık durumunun kötüleşmesine, tedavi sürecinin uzamasına, kalıcı sakatlıklara ve hatta hayati risklere yol açabilmektedir. İzmir gibi büyük şehirlerde, yoğun sağlık hizmeti sunumu sırasında bu tür durumlarla karşılaşılabilmektedir. “Geç teşhis” olarak adlandırılan bu durum, bir tıbbi uygulama hatası (malpraktis) olarak kabul edilebilir ve hastaya tazminat davası açma hakkı doğurabilir.
Geç Teşhis (Tıbbi Malpraktis) Nedir?
Geç teşhis, bir hekimin veya sağlık kuruluşunun, tıp biliminin güncel standartlarına ve imkanlarına göre zamanında koyması gereken bir tanıyı, makul olmayan bir gecikmeyle koymasıdır. Bu gecikme, hastalığın ilerlemesine ve hastanın tedavi şansının azalmasına veya daha ağır tedavi yöntemlerine maruz kalmasına neden olduğunda, hekimin ve/veya sağlık kuruluşunun hukuki sorumluluğu gündeme gelir. Önemli olan, her gecikmenin bir tıbbi hata olarak kabul edilmemesidir. Sorumluluğun doğması için hekimin gerekli dikkat ve özeni göstermediğinin, mesleki bir kusurunun bulunduğunun ispatlanması gerekir.
Geç Teşhis Tazminat Davasının Hukuki Dayanağı
Geç teşhis nedeniyle açılacak tazminat davalarının temelini, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiil sorumluluğunu düzenleyen hükümleri oluşturur. Hekim ile hasta arasındaki ilişki, bir vekalet sözleşmesi olarak kabul edilir ve hekimin bu sözleşmeden doğan “özen borcunu” ihlal etmesi, tazminat sorumluluğunun ana nedenidir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da belirtildiği üzere, hekimin mesleki standartlara uymaması, gerekli tetkikleri yapmaması veya tetkik sonuçlarını yanlış yorumlaması gibi durumlar kusurlu davranış olarak kabul edilmektedir. Bu kusurlu davranış ile hastanın uğradığı zarar arasında bir illiyet (nedensellik) bağı kurulduğunda, tazminat hakkı doğar.
İzmir’de Geç Teşhis Tazminat Davası Süreci
İzmir’de geç teşhis iddiasıyla bir tazminat davası açılmak istendiğinde, süreç genellikle aşağıdaki adımları içerir:
- Delillerin Toplanması: Sürecin en önemli aşamasıdır. Tüm tıbbi kayıtlar, epikriz raporları, laboratuvar ve radyoloji sonuçları, farklı bir hekimden alınacak ikinci görüş raporu gibi belgeler toplanmalıdır.
- Dava Açılması: Dava, haksız fiilin gerçekleştiği veya hastanın ikametgahının bulunduğu yerdeki Tüketici Mahkemelerinde veya idari bir kusur söz konusuysa İdare Mahkemelerinde açılabilir. Davalı, kusurlu olduğu iddia edilen hekim, özel hastane veya kamu hastanesi olabilir.
- Bilirkişi İncelemesi: Davanın en kritik aşamalarından biridir. Mahkeme, alanında uzman hekimlerden oluşan bir bilirkişi heyetinden rapor alınmasına karar verir. Bu raporda, teşhiste bir gecikme olup olmadığı, bu gecikmenin tıbbi standartlara aykırı sayılıp sayılmayacağı ve hastanın zararının bu gecikmeden kaynaklanıp kaynaklanmadığı gibi hususlar değerlendirilir.
- Yargılama ve Karar: Mahkeme, tarafların iddia ve savunmaları ile bilirkişi raporunu bir bütün olarak değerlendirerek maddi ve manevi tazminata hükmedebilir. Maddi tazminat; tedavi giderleri, çalışma gücü kaybı gibi somut zararları kapsarken, manevi tazminat ise hastanın yaşadığı acı, elem ve keder için belirlenir.
Sık Sorulan Sorular
Dava açmak için ne kadar sürem var?
Geç teşhis davalarında zamanaşımı süresi, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Özel hastane ve hekimlere karşı açılacak davalarda, zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl ve her halde fiilin işlendiği tarihten itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresi bulunur. Ancak hekim ile hasta arasındaki ilişki vekalet sözleşmesi kabul edildiğinde bu süre 5 yıla çıkabilmektedir. Eğer eylem aynı zamanda ceza kanunları uyarınca daha uzun bir zamanaşımı süresi öngören bir suç teşkil ediyorsa, o süre uygulanır. Kamu hastanelerine karşı açılacak davalarda ise idareye başvuru ve dava açma süreleri farklılık göstermektedir.
Ne kadar tazminat alabilirim?
Tazminat miktarı, her olayın kendi özelliklerine göre belirlenir. Maddi tazminat, somut zararlar (ilaç, tedavi masrafları, kazanç kaybı vb.) üzerinden hesaplanırken; manevi tazminat, yaşanan üzüntünün derecesi, hastalığın seyri üzerindeki olumsuz etki ve yaşam kalitesindeki düşüş gibi faktörler göz önünde bulundurularak hakim tarafından takdir edilir.
Hekimin hiç mi hatası olmaz? Komplikasyon nedir?
Tıbbi müdahaleler doğası gereği bazı riskler barındırır ve her olumsuz sonuç hekim hatası anlamına gelmez. “Komplikasyon”, tıp biliminin standartlarına uygun davranılmasına rağmen ortaya çıkabilen, öngörülebilir ancak önlenemeyen istenmeyen sonuçlardır. Geç teşhis davasında önemli olan, hekimin standart uygulamadan sapıp sapmadığı ve bu sapmanın zarara yol açıp açmadığıdır. Bu ayrım, genellikle bilirkişi raporları ile netleştirilir.
“`
Anahtar Kelime : saglikhukuku
