Lazer göz ameliyatları, gözlük veya kontakt lens kullanımına son vermek isteyen birçok kişi için modern ve etkili bir çözüm olarak öne çıkmaktadır. Ancak her tıbbi müdahalede olduğu gibi, lazer göz ameliyatlarında da istenmeyen sonuçlar ortaya çıkabilmektedir. Bu noktada, yaşanan olumsuzluğun tıbbi bir “hata” mı yoksa öngörülebilir bir “komplikasyon” mu olduğu sorusu, hem hastanın hakları hem de hekimin sorumluluğu açısından kritik bir önem taşır. Bu yazı, İzmir özelinde lazer göz ameliyatı sonrası yaşanan olumsuzluklarda tazminat sürecini, hata ve komplikasyon ayrımını, delillerin rolünü ve hukuki süreci hem hastalar hem de hekimler için anlaşılır bir dilde ele almayı amaçlamaktadır.
Lazer Göz Ameliyatında “Hata” ve “Komplikasyon” Ayrımı
Hukuki süreçlerin temelini oluşturan en önemli ayrım, yaşanan olumsuz sonucun niteliğidir. Bu ayrım, hekimin tazminat sorumluluğunun doğup doğmayacağını belirler.
Tıbbi Hata (Malpraktis) Nedir?
Tıbbi hata veya diğer adıyla malpraktis, hekimin veya sağlık personelinin, tıp biliminin genel kabul görmüş standartlarına, tecrübelere ve kurallarına aykırı hareket etmesi sonucu hastaya zarar vermesidir. Bu durum, bilgisizlik, deneyimsizlik, dikkatsizlik veya özensizlikten kaynaklanabilir. Lazer göz ameliyatı özelinde tıbbi hata sayılabilecek bazı durumlar şunlardır:
- Ameliyat öncesi yetersiz değerlendirme yapılması veya hastanın operasyona uygunluğunun doğru tespit edilememesi.
- Cerrahi sırasında yanlış teknik kullanılması veya lazer cihazının hatalı ayarlanması.
- Ameliyat sonrası gerekli takip ve bakımın ihmal edilmesi.
- Hijyen kurallarına uyulmaması sonucu enfeksiyon gelişmesi.
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, hekimin standart uygulamadan sapması ve bu sapma sonucunda bir zararın meydana gelmesi, tıbbi hata olarak kabul edilir ve tazminat sorumluluğunu doğurur.
Komplikasyon Nedir?
Komplikasyon ise, tıbbi müdahale sırasında tüm özen ve dikkat gösterilmesine, tıp biliminin güncel standartlarına tamamen uyulmasına rağmen ortaya çıkabilen, öngörülebilir ancak her zaman önlenemeyen istenmeyen sonuçlardır. Lazer göz ameliyatlarının da literatürde bilinen ve kabul edilen riskleri ve komplikasyonları bulunmaktadır. Ancak bir durumun komplikasyon olarak kabul edilmesi, hekimin sorumluluğunu her zaman ortadan kaldırmaz. Bu noktada “aydınlatılmış onam” kavramı devreye girer.
Aydınlatılmış Onamın Rolü ve Önemi
Aydınlatılmış onam, hekimin hastayı uygulanacak tıbbi müdahale, bunun potansiyel riskleri, ciddi sonuç doğurabilecek komplikasyonları ve alternatif tedavi yöntemleri hakkında hastanın anlayabileceği bir dilde, yeterli ve açık bir şekilde bilgilendirmesi ve bu bilgilendirme sonrası hastanın özgür iradesiyle tedaviyi kabul etmesidir. Sadece bir form imzalatmak, aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirildiği anlamına gelmez.
Yargıtay kararlarında ısrarla vurgulandığı üzere, ortaya çıkan olumsuz sonuç tıbben bir komplikasyon olsa dahi, hasta bu risk hakkında usulüne uygun olarak aydınlatılmamışsa, hekim sorumlu tutulabilmektedir. Çünkü hasta, tüm riskleri bilseydi belki de bu ameliyatı olmayı kabul etmeyecekti. Bu nedenle, aydınlatma yükümlülüğünün ispatı hekime aittir.
Tıbbi Hatanın Varlığını Gösteren Deliller
Lazer göz ameliyatı hatası nedeniyle açılacak bir tazminat davasında, iddianın ispatı büyük önem taşır. Hukukumuzda genel kural, “iddia edenin iddiasını ispatla yükümlü” olmasıdır; yani ispat yükü davacı olan hastadadır. Bu süreçte kullanılabilecek temel deliller şunlardır:
- Hasta Dosyası ve Tıbbi Kayıtlar: Ameliyat öncesi tetkikler, ameliyat notları, lazer cihazı çıktıları ve takip muayenelerine ilişkin tüm kayıtlar en önemli delillerdir.
- Bilirkişi Raporları: Dava sürecinde mahkeme, dosyayı Adli Tıp Kurumu’na veya üniversitelerin ilgili anabilim dallarından seçilecek uzman hekimlerden oluşan bir bilirkişi heyetine gönderir. Bilirkişiler, tıbbi kayıtları inceleyerek uygulanan tedavinin tıp standartlarına uygun olup olmadığını, bir hata bulunup bulunmadığını ve zarar ile hekimin eylemi arasında bir neden-sonuç ilişkisi olup olmadığını değerlendiren bir rapor hazırlarlar.
- Aydınlatılmış Onam Formları: Bu formların içeriği, detayları ve hastaya risklerin ne ölçüde anlatıldığını göstermesi açısından kritiktir.
- Tanık Beyanları: Gerekli durumlarda, süreç hakkında bilgi sahibi kişilerin ifadelerine başvurulabilir.
Tazminat Süreci ve Talep Edilebilecekler
Tıbbi bir hata sonucu zarara uğrayan hasta, maddi ve manevi tazminat talep etme hakkına sahiptir.
- Maddi Tazminat: Hatalı ameliyat nedeniyle yapılan ek tedavi masrafları, ilaç giderleri, hastaneye ulaşım masrafları ve hastanın görme yetisindeki azalmaya bağlı olarak yaşadığı veya yaşayacağı iş gücü ve kazanç kayıplarını kapsar.
- Manevi Tazminat: Hastanın hatalı operasyon nedeniyle yaşadığı acı, elem, keder, üzüntü ve yaşam kalitesindeki düşüş nedeniyle talep edilen tazminattır.
İzmir’de Görevli Mahkeme ve Zamanaşımı
Lazer göz ameliyatı hatası davalarında görevli mahkeme, operasyonun yapıldığı sağlık kuruluşunun niteliğine göre değişir. Eğer operasyon özel bir hastane, tıp merkezi veya muayenehanede yapıldıysa görevli mahkeme Tüketici Mahkemeleridir. Kamu hastanelerinde yapılan işlemlerde ise İdare Mahkemelerinde tam yargı davası açılması gerekmektedir. Zamanaşımı süreleri de davanın dayandığı hukuki sebebe (sözleşme, haksız fiil, idarenin hizmet kusuru) göre farklılık göstermekle birlikte, hak kayıplarını önlemek adına hukuki sürecin en kısa sürede başlatılması tavsiye edilir.
Anahtar Kelime : sağlık hukuku
